Nieuws/Binnenland
1538021683
Binnenland

Actie op Twitter gestart

Rechtbank gijzelt NOS-journalist

Rotterdam - NOS-verslaggever Robert Bas is door de rechter-commissaris van de rechtbank in Rotterdam in gijzeling genomen. Hij zit vast omdat hij niet bereid is als getuige vragen te beantwoorden in een lopende strafzaak, meldt de NOS. De omroep is „buitengewoon geschokt” en spreekt van ’een aanval op de persvrijheid in Nederland’. Collega-journalisten kondigen een protestactie aan. Coalitiepartijen VVD en CDA willen tekst en uitleg van CDA-minister Grapperhaus (Justitie).

De zaak gaat over de vergismoord op ggz-directeur Rob Zweekhorst, die in 2014 werd doodgeschoten in zijn woonplaats Berkel en Rodenrijs. Gesprekken over deze zaak tussen een bron en Bas zijn afgeluisterd door justitie en toegevoegd aan het strafdossier, bleek eerder dit jaar. „Naar aanleiding van de opgenomen gesprekken werd Bas donderdag, op verzoek van de advocaat van de verdachte van de vergismoord, als getuige gehoord in deze strafzaak.

De verslaggever heeft tijdens dat verhoor om principiële en juridische redenen bij alle vragen een beroep gedaan op zijn journalistieke verschoningsrecht en geen inhoudelijke antwoorden gegeven”, meldt de NOS. De rechtbank bevestigde deze gang van zaken en gaf aan dat de rechter-commissaris eind juni heeft beslist dat er in dit geval (gedeeltelijk) geen verschoningsrecht is.

Volgens de NOS blijft Bas zeker tot maandag vastzitten. Maar de rechtbank laat donderdag weten dat de rechter-commissaris binnen 24 uur verslag doet aan de rechtbank. Daarna komt er binnen uiterlijk 48 uur een raadkamer bijeen om te bepalen of de gijzeling zal voortduren of wordt beëindigd. Daarbij wordt Bas zelf gehoord. Ondertussen is #LaatBasvrij trending op Twitter.

Journalistenvereniging woest

Journalistenvakbond NVJ is „verbijsterd” en noemt de beslissing van de rechtbank „onbegrijpelijk” en „in hoge mate absurd.” „Dit geeft een heel slecht signaal aan zowel journalisten als hun bronnen”, zegt algemeen secretaris Thomas Bruning van de NVJ. Hij noemt het schadelijk voor Nederland. „Er moet zo snel mogelijk beroep worden aangetekend tegen dit besluit.”

Het gebeurt niet vaak dat journalisten gegijzeld worden door de rechtbank. In 2006 werden twee journalisten van De Telegraaf, Bart Mos en Joost de Haas, vastgezet toen ze weigerden hun bronnen prijs te geven in een zaak over geheime dossiers van de inlichtingendienst. In 2000 werd een verslaggever van gratis dagblad Sp!ts gegijzeld.

Een groep journalisten zal vrijdagmorgen om 10.00 uur bij de rechtbank in Rotterdam een protestactie houden tegen de gijzeling van hun collega. De demonstratie, onder het motto ’Free Robert Bas’, is een initiatief van Marcel Haenen, journalist bij NRC Handelsblad. Hij vindt het een gotspe dat zijn collega Bas is opgesloten, omdat hij niet wenst te praten over zijn bronnen. „Het is heel ernstig dat er, in een tijd waarin klokkenluiders worden afgeluisterd, journalisten worden opgesloten.”

CDA en VVD eisen opheldering

Justitieminister Ferd Grapperhaus moet „zo snel mogelijk” uitleggen waarom de rechter-commissaris NOS-verslaggever Robert Bas heeft laten gijzelen. „Anders vind ik dat deze journalist direct moet worden vrijgelaten”, zegt VVD-Kamerlid Jeroen van Wijngaarden. Hij krijgt bijval van collega Chris van Dam van coalitiepartner CDA.

De rechter-commissaris moet „verdraaid goede redenen hebben” om deze stap te nemen, vindt Van Wijngaarden, want de persvrijheid is „voor de VVD nagenoeg heilig.” „Maar die redenen heb ik nog niet gehoord.”

Ook Van Dam voelt zich ongemakkelijk bij de „zeer bijzondere rechterlijke beslissing.” Hij wil er wel voor waken zich als politicus in een rechtszaak te mengen.

’Persvrijheid cruciaal’

Tweede Kamerlid Sneller (D66) wil om die laatste reden niet veel over de zaak kwijt. „Maar laat ik duidelijk zeggen: persvrijheid is cruciaal in onze democratie.” Hij wijst erop dat vorig jaar juist in de wet is vastgelegd dat journalisten hun bron mogen beschermen.

Ook de SP wil niet in de beoordeling van de rechter treden. Maar Kamerlid Van Nispen vindt de gijzeling wel ’ernstig’. Hij noemt het ’zeer de vraag’ of dit de bedoeling was van de Wet op de bronbescherming. „Die discussie moet opnieuw gevoerd worden.”