Nieuws/Binnenland
1555917877
Binnenland

Zorgen om schrappen vitamine D uit basispakket: ’Juist vorm van preventie’

Amsterdam - Het voornemen om botversterker vitamine D in 2023 uit het basispakket te halen, stuit op weerstand van patiëntenorganisaties, apothekers en zorgexperts. De vrees is dat juist de kwetsbaren hierdoor worden getroffen. Tegelijkertijd is het ook niet wenselijk als álle medicijnen in het basispakket worden opgenomen, zo klinkt het vanuit gezondheidseconomische hoek.

„Dit is een bezuiniging op korte termijn die op lange termijn voor verhoging van de zorgkosten gaat leiden”, stelt de woordvoerder van apothekersorganisatie KNMP. „Je kunt er niet zomaar van uitgaan dat mensen de vitamine D dan zelf wel gaan kopen. De ervaring leert dat als je iets schrapt uit het basispakket, mensen minder therapietrouw zijn. Minder vitamine D leidt tot meer botbreuken, met extra beroep op revalidatie, (wijk)verpleging en mantelzorg.”

„Vooral ouderen, mensen die weinig buiten komen en mensen met een donkere huid zijn gebaat bij vitamine D. Ook veel baby’s van niet-westerse moeders hebben een tekort”, zegt gezondheidswetenschapper dr. Charifa Zemouri.

’Chronisch vermoeid’

Vorig jaar kregen anderhalf miljoen Nederlanders vitamine D voorgeschreven; in totaal kostte dat 115 miljoen euro. Zemouri: „Wie een tekort aan vitamine D heeft, kan chronisch vermoeid raken, zwakkere botten krijgen die makkelijk breken, spier- en gewrichtspijn krijgen en heeft een hoger risico op hart- en vaatziekten.”

Minister Ernst Kuipers heeft het advies van Zorg Instituut Nederland (ZIN) overgenomen om vitamine D uit de basisverzekering te schrappen omdat het redelijk goedkoop te verkrijgen is bij de drogisterijen. Dat klopt volgens Zemouri niet. „Veel patiënten hebben tabletten met een dermate hoge dosis vitamine D nodig die echt niet te koop zijn bij de drogisterijen. Daar verkopen ze vaak tabletten met een lage dosis, die niet effectief is voor mensen met een extreem tekort. En er zijn mensen die het gewoonweg niet zelf kunnen betalen; als zij het niet nemen zal hun medische situatie verslechteren.”

De Kamer moet nog instemmen met het voorstel van Kuipers. Grote organisaties als KWF, Reuma Nederland, de Nierpatiënten Vereniging, de ouderenbonden en de Osteoporose Vereniging sturen met de KNMP een spoedbrief naar de Kamercommissie van VWS, waarin wordt gevraagd om vitamine D te behouden in het pakket. Op 9 juni wordt hierover gedebatteerd. De Osteoporose Vereniging vraagt om op zijn minst een uitzondering te maken voor ziektebeelden waar vitamine D – en vaak ook C – volgens de medische richtlijn samen moét gaan met bepaalde medicatie. „Er is osteoporosemedicatie die uitsluitend is getest en goedgekeurd in combinatie met vitamine D en C”, zegt voorzitter Harry van den Broek.

Parallel

Gezondheidseconoom Xander Koolman van de Vrije Universiteit Amsterdam wijst er echter op dat het nog onzeker is of mensen daadwerkelijk minder vitamine D gaan kopen. „Dat moet je altijd nog afwachten. De kans dat dat gebeurt, is wel reëel, maar in welke mate is nog onduidelijk.” Hij trekt een parallel met maagzuurremmers, die tien jaar geleden uit het basispakket werden geschrapt. „Toen zag je wel dat er een forse afname van het gebruik was.”

Deze kwestie is volgens hem vooral een vraagstuk van solidariteit. „Ben je als samenleving bereid om mee te betalen aan medicijnen die je niet gebruikt of vind je dat alleen de ’gebruikers’ ervoor moeten betalen? Als enkel vitamine D uit het basispakket wordt gehaald, zal dat nog niet direct invloed hebben op de zorgpremie, maar er zullen over meer medicijnen beslissingen worden genomen. Het is niet wenselijk om alles in het basispakket op te nemen. Als andere middelen dan ook worden geschrapt, gaat die collectieve zorgpremie uiteindelijk wel dalen. In dat opzicht zou dat voor de maatschappij gunstig kunnen zijn.”

Tegelijkertijd plaatst Koolman daarbij direct een kanttekening. „Zorgverzekeraars kopen deze middelen nu voor een zeer gunstige prijs in, waardoor ook de gebruikers minder hoeven te betalen. Als deze medicijnen uit het basispakket gaan en individuen ze zelf moeten aanschaffen, kun je verwachten dat de kosten per eenheid gaan stijgen. Uiteindelijk worden de totale uitgaven in dit land daardoor mogelijk alsnog hoger, alleen ’wentel’ je die af op de gebruikers in plaats van op iedereen.” Hij benadrukt dat de verdeling van de lasten een politiek vraagstuk is.

’Kwetsbare groep’

Volgens Ruud Coolen van Brakel van het Instituut Verantwoord Medicijngebruik is het advies van ZIN rationeel goed gemotiveerd. „Maar de vraag is of dit maatschappelijk gezien wel wenselijk is. Je hebt het dus over een kwetsbare groep mensen van wie je wilt dat ze het blijven gebruiken.”

De woordvoerder van de KNMP: „Het hele idee van het schrappen van vitamine D staat haaks op het overheidsbeleid, dat preventie voorstaat. Vitamine D slikken is juist zo’n vorm van preventie.”

ZIN stelt dat een dosering van 20 microgram vitamine D per dag ongeveer gemiddeld 7,30 euro per jaar kost. De hoogste sterkte van ampullen – bedoeld om een vitamine-achterstand in te halen – zou rond de 25 euro per jaar kosten.