Nieuws/Binnenland

Bewoners en instanties willen onderzoek naar tunnel onder het IJ

Brug die bijna niemand wil

— Het verzet tegen een brug over het IJ verstomde de afgelopen maanden. Bewoners lieten het erbij zitten. Het leek een gelopen race. Maar met de harde noten van de provincie is de discussie weer helemaal terug. Wil Amsterdam die brug wel?

Amsterdam zoekt verbinding over het IJ met Amsterdam-Noord dat sterk in opgang is.

Amsterdam zoekt verbinding over het IJ met Amsterdam-Noord dat sterk in opgang is.

FOTO DIJKSTRA

AMSTERDAM - Het verzet tegen een brug over het IJ verstomde de afgelopen maanden. Bewoners lieten het erbij zitten. Het leek een gelopen race. Maar met de harde noten van de provincie is de discussie weer helemaal terug. Wil Amsterdam die brug wel?

Amsterdam zoekt verbinding over het IJ met Amsterdam-Noord dat sterk in opgang is.

Amsterdam zoekt verbinding over het IJ met Amsterdam-Noord dat sterk in opgang is.

FOTO DIJKSTRA

Zelden komt het voor dat de Amsterdamse gemeenteraad zich zo hardnekkig vastbijt in zijn eigen denkrichting. Het besluit om een brug over het IJ aan te leggen ligt panklaar op de burelen van de Stopera. Maar een groot deel van de Amsterdammers wil de brug niet. Bewoners uit Noord openden het verzet met een Facebook-groep.

De plannen voor de oversteek.

De plannen voor de oversteek.

TELEGRAAF

Het binnenstadsberaad dringt uit naam van voorzitter Eveline Brilleman aan op eerlijke voorlichting over de brug. Ook de haven wil liever geen brug. Niet alleen de Amsterdammers verzetten zich. De minister van Verkeer en Waterstaat schreef vorig jaar al een pittige brief met een reeks aan bezwaren naar het stadhuis. Rijkswaterstaat deed hetzelfde. Net als de scheepvaartbranche. En nu doet de provincie dat nog eens dunnetjes over.

Veiliger

Steeds wordt aangedrongen op het uitwerken van onderzoeken naar een tunnel. In het najaar van 2017 werd een motie voor een studie naar een voetgangerspassage door de raad verworpen. Er wordt bij het woord ’tunnel’ direct geroepen dat de sociale veiligheid in het geding is. Oud-ambtenaar Peter Wouterse begrijpt dat niet. „Wat is nou veiliger dan een tunnel waar je camera’s ophangt, die goed verlicht is en waar veel mensen doorheen gaan?”

Vanuit een huiskamer in Noord is een Facebook-groep tegen de brug in het leven geroepen. „Op een brug, voel je je daar veiliger dan in een tunnel?”, vragen initiatiefnemers Martin Nederhoed en Annemarie Westdorp zich af. Ze hebben het gevoel dat alles moet wijken voor een brug. „Terwijl iedereen voor een comfortabele tunnel is. De bruggen komen bovendien niet op een logische plek. We denken dat er vanuit Noord niet veel mensen naar het Java-eiland willen. Als we vanuit Noord naar de stad gaan, dan gaan we naar de binnenstad en niet naar de Dappermarkt. Mensen zullen altijd kiezen voor de kortste route.”

Protest

Afgelopen maand stonden de twee enkele malen tegen de plannen te protesteren bij de pontjes. „We schatten in dat zo’n 80 procent van de Amsterdammers tegen een brug is. Het houdt bovendien niet op bij de 400 miljoen euro die de bouw van een brug kost.”

Een groep van vijftien private partijen, inclusief vertegenwoordigers van de bewoners van de wijk Overhoeks, hebben zich krachtig uitgesproken voor een spoedige aanleg van de voetgangspassage. In de groep zitten onder andere de Tolhuistuin, de A’DAM Toren, filmmuseum Eye en het Hyperion Lyceum. Oud-PvdA-wethouder Hans Gerson, bewoner van Noord, heeft zich opgeworpen als adviseur en spreekbuis voor de groep.

„Voordat de brug er daadwerkelijk is, ben je tien of vijftien jaar verder”, zegt Gerson. Hij noemt een brug voor fietsers onaantrekkelijk. „Je moet daar twaalf meter omhoog, wat een hele inspanning is. En dan gaat de brug ook nog eens regelmatig open als de stoet zeilboten langskomt. Ik ben het overigens eens met de gemeente dat je op termijn verbindingen op de flanken maakt als er in Noord verder doorgebouwd wordt. Maar de druk zit vooral in het Centrum. Ik ben groot voorstander van een voetgangerstunnel onder het IJ, samen met de aanleg van station Sixhaven. Voor zover ik nu kan overzien, kan een voetgangerspassage betrekkelijk eenvoudig worden aangelegd. Er is geen conflict met de scheepvaart en er zijn geen ingewikkelde constructies nodig. En zeker in Noord kun je een mooie grote ingang maken waar veel licht naar binnen valt.”

Zeesluis

Provinciebestuurder Elisabeth Post schrijft dat het niet voor de hand ligt om op een van de drukst bevaren routes een brug aan te leggen. De VVD-bestuurder gaat zo lijnrecht in tegen de plannen van VVD-wethouders van Amsterdam Van der Burg en Litjens en D66’er Kock. Ze wijst op de aanleg van de grootste zeesluis ter wereld, bij IJmuiden, terwijl Amsterdam met een brug enkele kilometers verderop deze schepen belemmert.

„Het beeld dringt zich op dat we met zijn allen een grotere voordeur (een investering van honderden miljoenen aan belastinggeld) in het huis aan het maken zijn, terwijl Amsterdam tegelijkertijd de deur naar de kamer voor een groot deel dichtmetselt.” Ze vindt bovendien dat Amsterdam afspraken schendt. De minister gaf eerder al aan dat als Amsterdam de plannen doorzet, er minstens schepen met vier containers (11,35 meter hoog) onderdoor moeten kunnen. Alle kosten komen voor rekening van de stad.

„Op dit moment giert de wind door de straten en klettert de regen tegen het raam”, vult Eveline Brilleman aan. „Hoeveel fietsers zullen er in deze omstandigheden voor kiezen om via de brug te gaan?”

Ze vreest dat het gemeentebestuur de aanleg van een brug er snel doorheen wil jassen. „Zo kreeg ik in de loop van augustus een bedankje omdat ik in het voorjaar via de digitale inspraak commentaar had gegeven op de plannen voor de zogenoemde ’Sprong over het IJ’. Ik had voor drie van de vijf voorgestelde maatregelen gestemd zoals meer en grotere ponten, versneld de fiets- en voetgangerstunnel aanleggen en het metrostation Sixhaven alsnog uitvoeren. Ik was en ben tegen de voorgestelde bruggen en ik ben echt niet de enige. Wat schetst mijn verbazing? De gemeente beweert dat uit 70 procent van de reacties blijkt dat voor de maatregelen is gestemd. Hebben ze alle maatregelen samen, als één pakket behandeld. Dus mijn voorstem voor een drietal maatregelen werd geteld als zijnde een voorstem voor het hele pakket. Typisch. Als dat bij iedereen zo is gegaan...”

Buikslotermeerpont

„Nu ben ik echt niet zomaar tegen die bruggen”, vervolgt ze. „Maar ik vraag me af of er gedegen onderzoek is gedaan naar de effecten. De drukte op vooral de Buikslotermeerpont wordt heus niet minder als er een Javabrug wordt gebouwd. Het feit dat de bruggen zeker zo’n drie keer per uur open moeten, wordt een beetje onder de tafel gemoffeld.”

Gedeputeerde Post roept op tot een oplossing voor het complete vraagstuk. Net als Brilleman wil ze „geen brug die om de haverklap open moet waardoor de fietsers steeds een kwartier moeten wachten. Of die juist níet open gaat, waardoor de scheepvaart moet wachten. Geen brug die alleen toegankelijk is voor getrainde mountainbikers. Geen obstakel waar ouderen en mindervaliden letterlijk niet over de brug kunnen komen. Of mensen met een bakfiets, waar er in Amsterdam nogal wat van zijn, en die met een beetje tegenwind van die brug worden afgeblazen.”

Post schrijft dat het haar pertinent niet alleen om de scheepvaart is te doen. „Uit eerder onderzoek is al gebleken dat een tunnel onder het IJ een uitstekend alternatief is. Een tunnel is altijd open: fietsers en scheepvaart hoeven nooit op elkaar te wachten. Een tunnel ligt niemand in de weg, wordt nooit aangevaren en gaat daardoor dus ook niet stuk. In een tunnel ben je veel minder afhankelijk van weersomstandigheden. En de totale kosten voor een brug en een tunnel - aanleg, beheer en onderhoud opgeteld over de totale levensduur - zijn nagenoeg gelijk.”

Fuik

Wouterse doet ook een duit in het zakje. Hij zegt: „Als je een brug onderzoekt, onderzoek dan ook een tunnel. Weeg alle alternatieven tegen elkaar af. Maak een eerlijke keuze. Laat je niet door mensen die per se een brug willen in een fuik leiden.”

Gerson is overigens niet geheel tegen een brug. „Maar bouw dan een brug waar ook een bus overheen kan. Bijvoorbeeld vanaf het Azartplein op het KNSM-eiland. De metro komt daar niet in de buurt, het is het eindpunt van een tramlijn. Op die plek is het veel logischer. De plannen zoals die er nu liggen bij het Java-plein, heeft alles van een raar compromis. Deze brug komt op een ongelukkige plek. Het is te smal, vooral omdat je twaalf meter omhoog moet. Er is geen aanloopmogelijkheid. Iedereen zal in cirkels omhoog moeten.”