Nieuws/Binnenland
1576702330
Binnenland

Coronacrisis: donderdag 10 juni

LIVE | Iets meer sterfte dan normaal

Amsterdam - Al ruim een jaar worden Nederland en de wereld in de greep gehouden door het uit China overgewaaide coronavirus. Landen ontwaken uit lockdowns en beperkende maatregelen. Steeds meer mensen zijn gevaccineerd of hebben de ziekte doorgemaakt. Wat gebeurt er vandaag? Volg hier het laatste nieuws.

Dit artikel wordt gedurende de dag van updates voorzien.

Voor het eerst sinds eind april overleden vorige week meer mensen dan gebruikelijk is voor de tijd van het jaar. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Lange tijd was het coronavirus de veroorzaker van hoge sterftecijfers, maar dat lijkt nu niet het geval. Onderzoekers hebben op dit moment geen zicht op een andere oorzaak en denken dat het ook om een toevallige fluctuatie kan gaan.

Vorige week overleden naar schatting bijna 3000 mensen. Dat zijn er 200 meer dan verwacht. Dat hebben de statistici ingeschat op basis van sterftecijfers in voorgaande jaren en demografische trends. Het is normaal dat het aantal overlijdens soms wat hoger is en soms wat lager. Maar als dit cijfer veel hoger ligt dan normaal spreken onderzoekers van oversterfte. Het sterftecijfer ligt nu net iets boven die grens. De toename is zowel te zien bij mensen onder de 65 als daarboven.

„We hebben geen verklaring voor wat er nu gebeurt”, zegt CBS-socioloog Tanja Traag. „Want de ’usual suspects’ van corona en warm weer lijken geen rol te spelen.” RIVM-cijfers laten geen stijging zien in de coronasterfte. De gegevens van RIVM zijn weliswaar incompleet, maar geven wel een eerste indicatie van waar de trend naartoe gaat. CBS kan later in het jaar pas precies nagaan waaraan mensen zijn overleden.

01.00 - Johnson: G7 zal 1 miljard vaccins leveren aan de wereld

De Britse premier Boris Johnson verwacht dat de zeven grote industrielanden die dit weekend in zijn land zijn bijeenkomen voor een G7-top zeker 1 miljard vaccins beschikbaar zullen stellen aan minder welvarende landen. De Britten dragen daar zelf met zo’n 100 miljoen doses aan bij en de Verenigde Staten kondigden donderdag al aan 500 miljoen coronavaccins te gaan kopen en doneren.

„Door het succes van de Britse vaccinatiecampagne zijn we nu in de gelegenheid om een deel van ons overschot te delen met hen die het nodig hebben”, aldus Johnson. „Door dit te doen zetten we een grote stap in het voorgoed verslaan van de pandemie.” De Britse premier spreekt in een verklaring de hoop uit dat ook andere G7-landen eenzelfde toezegging doen en verwacht dat de wereldleiders gaan aankondigen om „ten minste 1 miljard doses vaccins tegen het coronavirus aan de wereld te leveren.”

Van de 100 miljoen Britse doses zullen 5 miljoen vaccins voor het einde van september zijn gedoneerd. De overige 95 miljoen zal voor een groot deel in 2022 volgen. Ongeveer 80 procent van de vaccins gaat naar het internationale programma Covax, dat moet zorgen voor een wereldwijde verdeling van de coronavaccins.

22.00 - Von der Leyen: ruim helft volwassen EU-burgers geprikt

Meer dan de helft van de volwassen bevolking van de Europese Unie, ofwel ongeveer 175 miljoen mensen, heeft minstens een prik tegen Covid-19 gehad. En 100 miljoen EU-burgers zijn al volledig ingeënt, twittert de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen. Volledig betekent twee vaccins van AstraZeneca, Pfizer of Moderna of één van Janssen.

„We zijn goed onderweg om ons doel te bereiken en genoeg doses te leveren om 70 procent van de Europese volwassenen volgende maand te hebben gevaccineerd”, aldus de Duitse toppolitica.

Die doelstelling is gebaseerd op de veronderstelling van deskundigen dat een vaccinatiegraad van minstens 70 procent genoeg zou zijn voor zogeheten groepsimmuniteit. Wie besmet raakt, komt dan met te weinig onbeschermde anderen in aanraking om het virus te blijven doorgeven. Een uitbraak dooft daardoor uit.

Maar inmiddels leggen experts de lat hoger. Bijvoorbeeld omdat nieuwe varianten van het coronavirus zich mogelijk ook onder ingeënte personen kunnen verspreiden. Deskundigen als RIVM-kopstuk Jaap van Dissel verwachten dat het virus zal blijven circuleren. Inenting van een hoger percentage burgers, onder wie kinderen, is daarom mogelijk nodig. In onder andere Amerika en Canada gebeurt dat al.

15.35 - Aantal beschikbare operatiekamers blijft stijgen

Het aantal weer te gebruiken operatiekamers blijft stijgen nu de coronacrisis in hevigheid afneemt. Van het normaal beschikbare aantal operatiekamers is inmiddels 79 procent weer in gebruik. Vorige week was dat nog 76 procent, aldus de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa).

Wel zeggen vijftien ziekenhuizen de zorg die binnen zes weken moet plaatshebben om gezondheidsschade te voorkomen, nog slechts deels volgens planning te kunnen bieden. Daar moet binnen die termijn mee worden geschoven. Vijf zeggen er de norm van zes weken voor een aantal ingrepen helemaal niet te halen.

Planbare zorg (zoals een knie-, heup- of staaroperatie) wordt in 12 procent van de ziekenhuizen niet geleverd. Dit was vorige week in 22 procent

Het aantal verwijzingen dat huisartsen voor patiënten uitschrijven naar specialisten, ligt nu op 96 procent van wat normaal zou zijn. Het aantal verwijzingen naar de geestelijke gezondheidszorg ligt, net als de voorafgaande weken, iets boven het niveau dat zonder coronacrisis zou worden verwacht.

14.45 - Moderna wil vaccin toedienen aan 12- tot 17-jarigen in VS

De Amerikaanse fabrikant Moderna wil dat zijn coronavaccin ook kan worden toegediend aan tieners van 12 tot 17 jaar. Het concern heeft de Amerikaanse waakhond FDA gevraagd dat mogelijk te maken voor „gebruik in noodgevallen”, dus via een snellere procedure.

Het nieuws komt kort nadat de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC ouders dringend heeft geadviseerd hun tieners te laten inenten tegen corona. Er is een forse toename van het aantal jongeren dat met verontrustende Covid-19-verschijnselen in het ziekenhuis belandt.

Jongeren tussen de 12 en 17 jaar worden in de Verenigde Staten al ingeënt met het vaccin van Pfizer/BioNTech. Volgens recente cijfers zijn ruim 2,2 miljoen 16- en 17-jarigen volledig ingeënt. In de categorie 12-15 jaar hebben ruim 3 miljoen tieners een eerste prik gehad.

Eerder diende Moderna al bij onder meer de Europese toezichthouder EMA een aanvraag in voor toelating bij tieners.

12.39 - EU ziet af van mogelijk helft bestelling Janssen-vaccins

De Europese Unie bedankt voor de koop van 100 miljoen Janssen-vaccins, zeggen ingewijden tegen persbureau Reuters. Nog eens 100 miljoen doses zouden mogelijk wel worden aangekocht, maar vervolgens aan armere delen van de wereld worden geschonken.

De EU heeft met fabrikant Johnson & Johnson, het moederbedrijf van het Leidse Janssen dat het vaccin ontwikkelde, afgesproken dat het 200 miljoen doses sowieso levert. Brussel kreeg een optie op nog eens 200 miljoen. Maar de hoge verwachtingen van het vaccin zijn wat bekoeld. Net als bij het AstraZeneca-vaccin bleek er een, weliswaar minieme, kans op een gevaarlijke bijwerking. En de aanvoer verloopt moeizaam door onder meer een vergissing in een Amerikaanse fabriek.

De EU maakt daarom volgens de bronnen van Reuters geen gebruik van de optie, die zij nog tot eind juni kan lichten. Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie is er nog geen besluit gevallen en overleggen de EU-landen er nog over. Als de EU afziet van de aanspraak, zou dat volgens hem ook niet betekenen dat de unie niet meer met Janssen in zee gaat.

Miljoenen Janssen-vaccins worden nog vastgehouden omdat ze mogelijk vervuild zijn geraakt in een Amerikaanse fabriek. De verzending is geblokkeerd in afwachting van onderzoek van de Amerikaanse toezichthouder, maar dat laat op zich wachten.

12.17 - Ook EU bepleit nader onderzoek naar oorsprong coronavirus

Onderzoekers naar de oorsprong van het coronavirus moeten overal kunnen rondkijken, vindt ook de EU. En „alle inspanningen om helderheid te krijgen” kunnen op de steun van de unie rekenen, zegt EU-kopstuk Charles Michel. Daarmee lijkt de EU zich aan te sluiten bij de Verenigde Staten, die nieuw onderzoek bepleiten omdat China het vorige te veel beperkingen zou hebben opgelegd.

Wetenschappers van de Wereldgezondheidsorganisatie, onder wie de Nederlandse Marion Koopmans, waren begin dit jaar al in China voor onderzoek naar het ontstaan van het virus. Maar veel vragen bleven onbeantwoord, volgens critici ook omdat China de onderzoekers te weinig ruimte gaf. Koopmans zelf pleit voor nader onderzoek en mogelijk zelfs een inspectie, maar China voelt daar vooralsnog weinig voor.

„De wereld heeft het recht te weten wat er precies is gebeurd”, zegt voorzitter Charles Michel van de raad van EU-regeringsleiders. „Daarom steunen we inderdaad alle inspanningen om transparantie te krijgen en de waarheid te kennen.” Onderzoekers moeten daarbij „volledige toegang” krijgen tot „wat er ook maar nodig is om echt de bron van deze pandemie te vinden”, vindt voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. „De teams hebben toegang nodig tot de informatie én de plaatsen.”

Von der Leyen en Michel bespreken de kwestie op de top van de G7, met zeven van de belangrijkste industrielanden waaronder de VS. Zij zouden samen willen oproepen tot een vervolgonderzoek „vrij van bemoeienis.”

11.20 - Laatste lichting uit jaren 80 uitgenodigd voor coronaprik

Wie in 1989 is geboren, kan vanaf donderdag een afspraak maken voor vaccinatie tegen het coronavirus. Deze mensen zijn 31 of 32 jaar oud. Bij de prik krijgen ze het vaccin van Pfizer/BioNTech of dat van Moderna. Hierna komen de eerste mensen uit de jaren 90 aan de beurt.

Het kan zijn dat sommige mensen uit 1989 al zijn gevaccineerd omdat ze in de zorg werken of omdat ze een medisch risico lopen en dus voorrang hebben gekregen. Zij kunnen de nieuwe uitnodiging weggooien.

Twee weken geleden konden mensen uit 1969 tot en met 1978 een afspraak maken. Vorige week werden mensen uit 1979 tot en met 1984 al uitgenodigd. Eerder deze week volgden de mensen uit 1985, 1986, 1987 en 1988.

De GGD heeft 140 vaccinatielocaties geopend waar mensen terechtkunnen voor een prik. Het kabinet hoopt dat voor half juli elke volwassene die dat wil een eerste prik heeft gehad. De laatste lichting die daarbij aan de beurt komt, is geboren in 2003. Tot nu toe zijn iets meer dan 11 miljoen eerste en tweede prikken gezet. Eind juni moeten de eerste kwetsbare kinderen van 12 jaar en ouder worden uitgenodigd. Het kabinet besloot woensdag dat zij ook in aanmerking komen voor vaccinatie.

11.12 - Defensie vermindert steun aan bestrijding corona

De hulp van Defensie bij de bestrijding van de coronapandemie wordt verder beperkt. Dat is mogelijk omdat het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames snel daalt. Er komt donderdag een einde aan de militaire hulp aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht.

Door de inzet van onder anderen artsen en verpleegkundigen van Defensie kon het ziekenhuis extra coronapatiënten opnemen. Op een gegeven moment waren hier zo’n 160 militairen aan de slag.

Defensie helpt momenteel nog bij het vaccineren in Arnhem en Barneveld. Daar worden 25 militairen ingezet. Verder zijn vijf militairen in Suriname om daar te helpen. Daarnaast helpt de marechaussee nog bij de beveiliging van vaccins. Er staan nog steeds zo’n duizend militairen klaar voor ondersteuning van teststraten en vaccinatie, mocht dat nodig zijn.

De afgelopen maanden werden militairen ingezet in verzorgings- en verpleegtehuizen in het hele land. Ook werkten ze in zorghotels en revalidatiecentra en hielp de krijgsmacht ziekenhuizen en het Landelijk Coördinatiecentrum Patiëntenspreiding (LCPS) met medische planners.

6.40 - Grapperhaus en Veiligheidsberaad praten over evenementen in zomer

Justitieminister Ferd Grapperhaus praat donderdagavond met het Veiligheidsberaad van de 25 burgemeesters die voorzitter zijn van een veiligheidsregio. De bewindsman wil tijdens dit digitale overleg van de burgemeesters weten hoe ze denken over de coronaregels voor evenementen die in de zomer waarschijnlijk weer mogelijk worden.

Het kabinet wil vóór vrijdag van de burgemeesters weten wat hun aandachtspunten zijn op het gebied van handhaving en vergunningverlening. Gekeken wordt onder meer naar de resultaten van de Fieldlabs, het toegangstesten, het vaccinatiebewijs en andere regels. Ook praten Grapperhaus en de burgemeesters over maximale aantallen bezoekers van evenementen.

Volgens ingewijden komt het kabinet vrijdag met een besluit over de nieuwe coronaregels voor evenementen, omdat organisatoren op tijd de vergunningen moeten hebben geregeld.

6.35 - Militairen vertrekken uit UMC Utrecht, hun taak zit erop

Het werk voor de 160 militairen van de marine, landmacht en luchtmacht die maandenlang op de speciale Covid-afdelingen van het UMC Utrecht werkten, zit erop. Donderdag is hun laatste werkdag in het academische ziekenhuis.

Sinds vorig jaar oktober werkten de groene artsen en verpleegkundigen samen met hun witte collega’s in het academische ziekenhuis. Andere militairen hielpen onder meer met ondersteunende taken zoals het klaarzetten en opruimen van medische apparatuur. Zo konden de verpleegkundigen en artsen zich helemaal richten op de zorg voor de patiënten.

De unieke civiel-militaire samenwerking stopt sneller dan verwacht. Dat komt door de flinke daling van het aantal coronapatiënten dat moet worden opgenomen. Het academische ziekenhuis kon daarom de nood-ic in het calamiteitenhospitaal en een tweede verpleegafdeling voor Covid-19-patiënten al sluiten. De inzet van militairen in het UMCU wordt officieel per 1 juli beëindigd.

„Het ministerie van Defensie ondersteunt het UMC Utrecht sinds het begin van de pandemie met de inzet van geneeskundige specialisten en ondersteunend personeel. Tijdens de tweede golf zijn militairen centraal ingezet in Utrecht om de impact van de inzet te vergroten. Covid-19-patiënten voor wie geen plek was in ziekenhuizen in de eigen regio, werden opgevangen in het UMC Utrecht”, laat een woordvoerster van het ziekenhuis weten. Utrecht was logisch om de centrale ligging in Nederland.

Ook op andere plekken in het land hielp Defensie bij de bestrijding van het virus. Zo werd ze onder meer ingezet bij de GGD Amsterdam en GGD Nederland in Utrecht, bij het Landelijke Coördinatieteam Diagnostische Keten in Utrecht en bij het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding in Zeist.

6.30 - India meldt recordaantal van ruim 6000 dagelijkse coronadoden

In India zijn de afgelopen 24 uur een recordaantal van 6148 mensen die besmet waren met het coronavirus overleden. Dat is het hoogste dagelijkse dodental wereldwijd tot nu toe tijdens de pandemie. Het vorige record was in de Verenigde Staten, op 12 februari werden daar 5444 coronadoden gemeld.

Het hoge dodental komt onder meer door het feit dat in het oosten van het land de cijfers zijn herzien. Mensen die thuis of in privéklinieken zijn overleden aan de ziekte zijn nu ook meegerekend. Daarmee komt het totale dodental op 359.676. Het nieuwe aantal besmettingen is met 94.052 opgelopen naar ruim 29,2 miljoen.

India is een van de zwaarst getroffen landen ter wereld door het coronavirus, alleen de VS tellen meer besmettingen. Dat komt mede door de zogeheten deltavariant van het coronavirus, die een stuk besmettelijker is dan eerdere varianten.

De Indiase premier Narendra Modi zei maandag in een televisietoespraak dat alle volwassen Indiërs vanaf 21 juni gratis tegen corona kunnen worden gevaccineerd. Ook zal de federale overheid het vaccinatiebeleid overnemen van de deelstaten.

VK en VS willen reisverkeer ’zo snel mogelijk’ hervatten

De Amerikaanse president Joe Biden en de Britse premier Boris Johnson zullen naar verwachting instemmen om het reisverkeer tussen de twee landen „zo snel mogelijk” te hervatten. Dat staat in een verklaring van de Britse overheid. Op het moment is reizen tussen de landen beperkt vanwege de regels rondom het coronavirus. Amerikaanse en Britse luchtvaartmaatschappijen verwachten dat het reisverbod niet voor 4 juli zal worden opgeheven.

Biden is woensdagavond aangekomen in het Verenigd Koninkrijk voor zijn eerste presidentiële reis, hij ontmoet Johnson donderdag in Cornwall. Daar vindt van vrijdag tot en met zondag de top van zeven vooraanstaande industriestaten (G7) plaats.

Behalve met het Verenigd Koninkrijk zijn de Verenigde Staten ook in gesprek met Canada, Mexico en de Europese Unie over het hervatten van het reisverkeer, dat 15 maanden plat heeft gelegen vanwege de pandemie.