Nieuws/Binnenland

Nederland ontketende in de jaren tachtig een schaatsrevolutie met overdekt ijsstadion

Ode aan het ’oude’ Thialf

— Wijlen Jan Sipkema was nog Elfstedenvoorzitter, Evert van Benthem de laatste winnaar van de Elfstedentocht en Hans Wiegel toen nog Commissaris der Koningin in Friesland. En Heinze Bakker was de schaatscommentator en Harmen Roeland de Journaalverslaggever van dienst. Het model Fiat Croma werd aangeprezen op de reclameborden langs de ijsbaan.

Het WK in 1987 is het toernooi van ’Leeeeeejjjooooo, Leeeeeejjjooooo’. Ondanks de massale steun van de fans eindigt Leo Visser net naast het podium.
1 / 2

Het WK in 1987 is het toernooi van ’Leeeeeejjjooooo, Leeeeeejjjooooo’. Ondanks de massale steun van de fans eindigt Leo Visser net naast het podium.

Hollandse Hoogte

Het WK in 1987 is het toernooi van ’Leeeeeejjjooooo, Leeeeeejjjooooo’. Ondanks de massale steun van de fans eindigt Leo Visser net naast het podium.
1 / 2

Het WK in 1987 is het toernooi van ’Leeeeeejjjooooo, Leeeeeejjjooooo’. Ondanks de massale steun van de fans eindigt Leo Visser net naast het podium.

Hollandse Hoogte

We schrijven 29 november 1986 en met een overdekt Thialf ontketende Nederland een ware schaatsrevolutie. Met een druk op de rode knop mocht Wiegel het eerste ijsstadion van Nederland met een dak erop officieel voor geopend verklaren. Het afgeschoten kanon en vuurwerk veroorzaakten blauwe kruitdampen die nog lang in de nieuwe schaatstempel bleven hangen.

Een bijzonder moment, want sinds het begin der tijden en sinds Jaap Eden en Coen de Koning was schaatsen een buitensport geweest, toch? Tja, daar had het behoudende deel van het schaatsvolk wel een punt.

Maar topsport vroeg in die dagen om een eerlijke competitie onder gelijke omstandigheden. Te vaak had een weersomslag de titel of het goud al bij de gelukkigste bezorgd, in plaats van bij de sterkste.

Vraag maar aan Yep Kramer, vader van Sven. De Fries had de Europese titel in 1983 op de Haagse Uithof na drie afstanden voor het grijpen. Totdat hagel en sneeuw zich lieten gelden en de besneeuwde baan niet werd geveegd, maar geschaafd. Plotseling was het ijs veranderd in schuurpapier en het toernooi uitgelopen op een tombola waarin Yep Kramer met zilver genoegen moest nemen. Hilbert van der Duim ging er met de titel vandoor.

Kortom, voor een eerlijke strijd moest er maar eens een dak komen op die ijsbanen. De primeur had de ijsbaan Sportforum Hohenschönhausen in – toen nog – Oost-Berlijn. In 1985 werd daar de eerste overdekte 400-meterbaan ter wereld geopend.

Thialf volgde al rap. De oude openluchtbaan uit 1967 moest voor een slordige vier miljoen gulden (nu: 1,8 miljoen euro) worden opgelapt, maar de visionairs in Heerenveen hadden een beter plan. Er werd voor 22 miljoen gulden (nu: 10 miljoen euro) een ijsbaan met overkapping gebouwd.

Thialf ontwikkelde zich alras tot een echte recordfabriek. Leo Visser komt de eer toe het eerste wereldrecord ooit in een overdekte schaatshal te hebben gevestigd. Hij reed in een heroïsche race tegen de Rus en latere wereldkampioen Nikolai Goeljajev een tijd van 6.47,01 op de vijf kilometer. De Rus voegde daar zelf ook een paar wereldrecords aan toe voor punten (159.356) en de 1500 meter (1.52,70). De Noor Geir Karlstad raasde naar een beste wereldtijd van 14.03,92 op de tien kilometer.

Dat gebeurde allemaal op 14 en 15 februari 1987, toen een kolkend Thialf voor het eerst een WK binnenshuis beleefde.

Het was het WK van ’Leeeeeejjjooooo, Leeeeeejjjooooo’. Meer dan 15.000 toeschouwers – sommigen beweren dat er 20.000 mensen in Thialf waren – begeleidden Visser op weg naar dat eerste, nieuwe wereldrecord met een lang aangehouden aanmoediging.

„Ik weet niet hoe het u in de huiskamer vergaat, maar dit geluid heb ik nog nooit gehoord langs een ijsbaan”, zei Mart Smeets in zijn tv-commentaar.

Mensen konden niet naar de wc, plasten in koffiebekertjes. Het publiek op de achterste rijen had amper zicht op het ijs. Met bouwmaterialen van rond het stadion bouwden toeschouwers provisorische tribunes om toch maar iets van de schaatshelden te zien. Sommige kregen visioenen van een nieuw Heizel-drama, zo vol was het.

Het geluid was oorverdovend, de schaatsers van bondscoach Henk Gemser konden elkaar niet eens verstaan op het middenterrein. Zó groot was het enthousiasme en de hunkering naar een nieuwe bloeiperiode van het schaatsen.

De kortstondige status van recordfabriek werd spoedig overgenomen door nieuwe overdekte ijshallen gebouwd op hoogte, zoals Calgary en Salt Lake City. Maar nooit is waar ook ter wereld de sportieve warmte en ambiance geëvenaard van het ’oude’ Thialf. De vernieuwde versie van het oude succesmodel heeft een mooi voorbeeld om in de toekomst aan te voldoen.