Nieuws/Binnenland
1629772
Binnenland

Nederland trekt ambassadeur Turkije officieel terug

Het Nederlands consulaat in Istanbul (archiefbeeld).

Het Nederlands consulaat in Istanbul (archiefbeeld).

Den Haag - Nederland trekt zijn ambassadeur in Turkije officieel terug nu gesprekken met Ankara over het conflict tussen de landen nog geen oplossing heeft opgeleverd. Dat heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken maandag bekendgemaakt.

Het Nederlands consulaat in Istanbul (archiefbeeld).

Het Nederlands consulaat in Istanbul (archiefbeeld).

Volgens het ministerie is er „vooralsnog geen zicht op normalisatie van de bilaterale betrekkingen.” De Nederlandse ambassadeur Kees van Rij had al sinds vorig jaar maart geen toegang tot Turkije.

„De recente gesprekken boden een kans voor Turkije en Nederland om weer nader tot elkaar te komen, maar we zijn het niet eens geworden over de manier waarop normalisatie zou moeten plaatsvinden”, zegt minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken).

Relatie met Turkije onder druk

De relatie tussen Den Haag en Ankara kwam in maart vorig jaar zwaar onder druk te staan. Twee Turkse ministers wilden in Nederland campagne voeren voor een Turks referendum, tegen de zin van Nederland. Het vliegtuig met de Turkse minister van Buitenlandse Zaken mocht niet landen en de Turkse minister van Familiezaken moest het land onder politiebegeleiding verlaten.

Nazisme en fascisme

Turkije eiste excuses en de Nederlandse ambassadeur mag sindsdien niet terugkeren naar zijn post in Ankara. De Turkse president Erdogan beschuldigde Nederland onder meer van nazisme en fascisme.

Nog geen oplossing ruzie Turkije

Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat zolang ons land geen ambassadeur in Turkije heeft, Nederland ook geen nieuwe Turkse ambassadeur in Nederland zal toestaan. „Deze boodschap is aan de Turkse zaakgelastigde in Den Haag overgebracht. Hiermee is ook een pauze in de gesprekken met Turkije gekomen.”

Balans ontbreekt

Volgens het ministerie is er afgelopen tien maanden intensief overlegd om de relatie te herstellen, maar hield Turkije aldoor vast aan bepaalde eisen. Zo zou Ankara excuses als voorwaarde stellen om verder te onderhandelen. Nederland heeft altijd gezegd geen excuses te zullen aanbieden voor het optreden in de diplomatieke rel van vorig jaar maart. Maar de balans in de gesprekken ontbrak, verduidelijkt minister Zijlstra. Van ’gelijk oversteken’ was volgens hem geen sprake.

„Van Turkse zijde was er de noodzaak om een eerste stap van Nederland te krijgen”, zegt Zijlstra. „Wij hebben een heel ander beeld van de gebeurtenissen vorig jaar dan zij. Na een aantal maanden moet je constateren dat het niet in balans komt. Dan kan onze topdiplomaat die al tien maanden werkloos thuis zit beter elders in de wereld ingezet worden.”

Het departement wijst erop dat ondanks het parkeren van de diplomatieke relatie de lopende zaken gewoon doorgaan. Zo willigt Nederland het Turkse verzoek in om een consulaat-generaal te openen in Deventer.

„Maar uiteindelijk gaat het om de vraag of je in staat bent de gebeurtenissen van vorig jaar maart echt achter je te laten zonder dat je van de ander meer vraagt dan van jezelf”, zegt de VVD-bewindsman. Dat is niet gelukt.

Reactie

Turkije reageert laconiek op de Nederlandse stap. „Afgelopen jaar was de Nederlandse ambassadeur toch al niet in Ankara”, aldus een statement van het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken. „Nu laat Nederland weten een afwezige ambassadeur terug te trekken. Maar dit zorgt niet voor een nieuwe situatie.” Het ministerie benadrukt dat de diplomatieke relatie met Nederland verder intact blijft.

Verrassing

Toch komt het Nederlandse signaal als verrassing. President Erdogan leek zijn verwensingen van weleer gaandeweg te hebben vervangen door uitnodigende woorden richting Nederland, België en Duitsland: „De leiders van deze landen zijn mijn oude vrienden”, sprak hij eind december. Premier Rutte klonk voorzichtig optimistisch over het herstel van de banden.

Afrim

Toen minister Zijlstra in de Tweede Kamer weigerde de Turkse aanval op de Koerden in het Noord-Syrische Afrim onomwonden te veroordelen, kreeg hij juist het verwijt de Turken te paaien. De Koerden zijn immers in Syrië en Irak de grondtroepen tegen IS. Koerdische strijders worden door Nederlandse militairen getraind en door de VS bewapend. Maar Zijlstra erkende ook de territoriale dreiging die de Koerden vormen voor Turkije.

Complex

Het Turkse offensief in Afrim en de westerse aarzeling tot een stevige stellingname toont de complexe relatie tussen Turkije en ’het Westen’. Turkije is een belangrijke handelspartner en als NAVO-lid een bondgenoot, maar het bestrijdt tegelijkertijd een andere bondgenoot, de Koerden. Nu Turkije, nog altijd kandidaat-lid van de EU, zich steeds meer ontwikkelt richting dictatuur, drijft het land steeds verder af van het democratische Westen.