Nieuws/Binnenland
1704745815
Binnenland

Kamer akkoord met versnelde miljardenorder F-35-straaljagers en killerdrones

Een F-35

Een F-35

Den Haag - De Tweede Kamer gaat akkoord met de versnelde aankoop van zes nieuwe straaljagers en vier onbemande killerdrones. Zelfs GL – ooit fervent tegenstander van de JSF – kan leven met de aanschaf van nieuwe toestellen. Oppositiepartijen PVV en SP zijn tegen: „Dit wordt er vlak voor het zomerreces doorgedrukt.”

Een F-35

Een F-35

Het kabinet spendeert met stoom en kokend water ruim een miljard euro aan zes nieuwe F-35’s en vier MQ-9 Reaper-drones. De toestellen zouden later deze kabinetsperiode worden besteld, maar dit is nu naar voren gehaald. De zes F-35’s worden naar verwachting in 2025 geleverd. Daarvoor was het wel nodig om de straaljagers vóór half juli dit jaar te kopen.

„Bij voorkeur doen we het niet via deze route”, zegt minister Kajsa Ollongren (Defensie) maandag bij een ingelast debat in de Tweede Kamer. „Dit is ongebruikelijk, maar we leven dan ook in bijzondere tijden. Het vraagt erom dat we – waar zich kansen voordoen – we die kansen grijpen.” Omdat er wereldwijd een run is op nieuwe wapens en vliegtuigen, moet Nederland deze order versneld plaatsen.

Dat betekent dat de begroting van Defensie wordt omgegooid. Normaal gebeurt dat pas in september, rond Prinsjesdag. „Ongebruikelijke tijden vragen om ongebruikelijke procedures”, vindt ook VVD-Kamerlid Peter Valstar. Hij noemt het een ’begrijpelijke keuze’ van het kabinet om nu al nieuwe vliegtuigen te bestellen. Ook D66, CDA, PvdA en GL zijn positief over de versnelde aankoop.

Haast

„De regering heeft haast”, stelt SP-Kamerlid Jasper van Dijk. „Niet om de koopkracht te herstellen, maar om wapens te kopen. Dit is een overhaaste beslissing. We krijgen geen kans op een hoorzitting, op uitgebreide vragen. Het moet allemaal snel. Dat vind ik onzorgvuldig.”

Ook PVV’er Sietse Fritsma beklaagt zich over de snelheid. „Dit wordt er vlak voor het zomerreces doorgedrukt”, zegt hij. SP en PVV waren altijd al tegen de aanschaf van de F-35’s (voorheen JSF genoemd). „Deze vliegtuigen zijn bewezen ondeugdelijk”, vindt Fritsma. „De F-35 heeft 857 gebreken, blijkt uit de laatste stand van zaken. Bouten schieten los, de verf bladdert af en lange tijd kon er niet gevlogen worden tijdens onweer.”

Staatssecretaris Christophe van der Maat (Defensie) erkent dat er ’tekortkomingen’ zijn. „Maar van de vliegers hoor ik louter positieve geluiden”, zegt hij. „Ja, er zijn ontwikkelvraagstukken. Maar dat is absoluut geen reden om geen nieuwe vliegtuigen aan te schaffen.”

’Standpunt is veranderd, met pijn in ons hart’

Ook GL-Kamerlid Laura Bromet is ’best positief’ over de versnelde aanschaf. Haar partij was in het verleden tegen de aanschaf van nieuw gevechtsvliegtuigen. „Ons standpunt is veranderd, met pijn in ons hart”, erkent Bromet. Door de oorlog in Oekraïne steunt GL grotere defensie-uitgaven: „Een groter leger is belangrijk om de democratie te verdedigen.”

Wel is GL kritisch over de inzet van bewapende Reaper-drones. Die killerdrones mogen pas worden ingezet na een debat in de Tweede Kamer, vindt Bromet. Ook regeringspartij D66 wil eerst ’duidelijke juridische kaders’ voordat de Nederlandse Reaper-drones worden bewapend. Het kabinet heeft al besloten om de drones te gaan bewapenen: een rechtse Kamermeerderheid is daar voor. Minister Ollongren zegt toe dat er eerst nog over gesproken zal worden met het parlement. Dat gebeurt volgend jaar.