1814222
Binnenland

Problemen met slotjes en sleutels

Stembureaus geopend: ’stemfie’ mag, kind niet

Stemmen in Nijmegen.
1 / 2

Stemmen in Nijmegen.

RIJSWIJK - Alle stembureaus zijn geopend, al was er op verschillende plaatsen enige vertraging door sleutels, slotjes en ander ongemak. Op stations is van topdrukte in ieder geval geen sprake, laat de NS weten. Mensen kunnen vandaag hun favoriete aspirant-gemeenteraadslid kiezen én zich in het raadgevend referendum uitspreken over de nieuwe Wiv-wet, bekend als de ’sleepwet’. In principe zijn de stemlokalen van 07.30 uur tot 21.00 uur open.

Stemmen in Nijmegen.
1 / 2

Stemmen in Nijmegen.

Bezoekers in Noord-Holland moesten woensdagochtend een tijdje wachten. Op een stembureau in Hilversum was de sleutel van het stemlokaal kwijt. Na een half uur zoeken werd die gevonden. In Den Haag waren de slotjes op de stembussen niet aanwezig. Dan is het stemgeheim niet gegarandeerd, en is stemmen verboden. Inmiddels is het probleem opgelost.

In Haarlem was er een ’miscommunicatie tussen degene die het stembureau zou openen en de voorzitter’, zo schrijven lokale media. De eerste dacht dat het stembureau om 7.00 uur zou openen, maar dat had om 6.00 uur gemoeten.

Geen topdrukte

Voor de stembureaus op de meeste stations staan korte rijen. Volgens een woordvoerder van de NS was er nergens sprake van grote drukte, al was het traditiegetrouw tussen 08.00 en 08.30 uur het drukst.

Op verschillende plekken in het land konden stemmers in de vroege ochtend al terecht. Op het station in Castricum kon zelfs vanaf middernacht gestemd worden. De opkomst was vooral in het eerste halfuur groot. Daarna kwamen nog slechts enkelen binnendruppelen.

Kind verboden

Tijdens het stemmen is het verboden om anderen, ook je kinderen, mee te nemen in het stemhok. Ouders kunnen voor jonge kinderen wel toestemming vragen ter plekke. ’Stemfies’ zijn gewoon toegestaan.

Een ’stemfie’ leidde na de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 tot commotie: de Kiesraad vond dat het kiesgeheim hierdoor in gevaar zou komen. Toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk nam het advies om de stemfie te verbieden echter niet over.

Burgemeester Frits Naafs van Utrechtse Heuvelrug steunt die beslissing. Hij roept kiezers op foto’s te maken en in te sturen.

In het referendum kunnen Nederlanders hun mening over de nieuwe Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Wiv) laten horen. Die wet, in de volksmond inmiddels ’sleepwet’ genoemd, geeft de veiligheidsdiensten meer bevoegdheden.

Bijzondere locaties

Stembureau’s staan meestal in scholen, gemeentehuizen, verzorgingstehuizen of buurthuizen, maar bij elke verkiezing zijn er uitzonderingen. Ook deze keer kunnen stemgerechtigden weer terecht op opvallende locaties.

Zo kunnen inwoners van de Zuid-Hollandse gemeente Zuidplas in een drive-instembureau stemmen. Ze hoeven er niet eens de auto voor uit. In Arnhem is een trolleybus uit 1949 ingericht als mobiel stembureau. Hagenaren kunnen stemmen in tramlijn 11 die heen en weer rijdt tussen 9.00 en 17. 00 uur.

Amsterdammers kunnen stemmen in onder meer het Amsterdam Museum, in een Duits restaurant op het Centraal Station en in de bijna 100 meter hoge A’DAM Toren aan het IJ. Inwoners van Eindhoven kunnen in de kamer van burgemeester John Jorritsma terecht en Rotterdammers kunnen hun stem uitbrengen in het roltrappengebouw van de Maastunnel op het Charloisse Hoofd.