Nieuws/Binnenland

Museum koopt ’racistisch’ beeld

AMSTERDAM - Het Scheepvaartmuseum geeft de discussie over het slavernijverleden een nieuwe impuls. Vanaf volgende week woensdag wordt een zeldzaam Chinees beeld uit 1720, van een gekleurde Afrikaanse figuur, tentoongesteld.

Het stuk werd gekocht op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht. Vera Carasso, directeur Museale Zaken, zag het staan en handelde snel.

„Het beeld is het toonbeeld van wat we tegenwoordig racisme zouden noemen”, zegt Carasso. „De grote felle ogen, de gouden ringen, de rode lippen. En het is afgebeeld in een exotisch rokje. Dat zijn allemaal kenmerken die wij tegenwoordig racistisch vinden en waardoor mensen zich ongemakkelijk voelen.”

Waarschijnlijk is het 42 centimeter hoge beeld in de achttiende eeuw als pronkstuk gemaakt en heeft het in een Europees huis gestaan. Carasso: „Onze collectie is gericht op ons rijke maritieme verleden. Een dergelijk beeld van een Afrikaan werd in die tijd gezien als iets heel erg exotisch. Dit soort jongens werden als slaaf en bediende in Europese huishoudens te werk gesteld. Het was chique om zo’n jongen te bezitten. Ze werden soms zelfs cadeau gedaan als relatiegeschenk. Als Nederland hebben we in het ontheemden van mensen een rol gespeeld.”

Carasso wist voor het zwart emaillen beeld direct een plek in de oostvleugel. „We gaan mensen actief om hun mening vragen en leggen kaarten neer bij het beeld, waarmee de discussie gevoed kan worden. Het aangekochte beeld gaat over luxe, exotisme, modeverschijnselen en statussymbolen; over vooroordelen en stereotypen, racisme, uitbuiting en het ontnemen van vrijheid door slavernij. Wij zijn geïnteresseerd in de vele emoties die bezoekers daarbij ervaren.”

Het beeld is van Chinees porselein, dat destijds op bestelling werd gemaakt. „We wisten niet dat het op de Tefaf op de markt zo komen”, zegt Carasso. „Ik zag het en wist bijna meteen dat ik het wilde hebben.” Vraagprijs voor het beeld was 395.000 euro. Het Scheepvaartmuseum kon het financieren doordat de Vereniging Rembrandt, het Mondriaan Fonds en het Compagnie Fonds bijdroegen in de kosten. Uiteindelijk is een bedrag minder dan de vraagprijs betaald.