Nieuws/Buitenland
1871424723
Buitenland

Dag 176 van de invasie

LIVE | Zelenski wil dat VN zorgt voor veiligheid kerncentrale Zaporizja

KIEV - De oorlog in Oekraïne duurt nu bijna zes maanden en is tienduizenden dodelijke slachtoffers verder. Aan het front ontstaat meer en meer een patstelling. De verliezen aan beide kanten zijn groot. Moskou zoekt naarstig naar verse mankrachten. Volg de laatste ontwikkelingen in Oekraïne hier.

19.18 Vrees voor veiligheid centrale Zaporizja bij topoverleg in Lviv

De deelnemers aan het topoverleg in de Oekraïense stad Lviv vrezen voor de veiligheid van de kerncentrale van Zaporizja. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan en VN-chef António Guterres spraken hun zorgen uit in gesprek met de Oekraïense president Volodimir Zelenski.

Rusland en Oekraïne geven elkaar de schuld van aanvallen en het plannen van provocerende acties. "We willen niet nog een Tsjernobyl meemaken", zei Erdogan na afloop tijdens een gezamenlijke persconferentie, verwijzend naar de kernramp die in 1986 plaatsvond in Oekraïne.

Guterres herhaalde zijn oproep om het gebied rondom de bezette centrale te demilitariseren, waar Rusland op tegen is. De secretaris-generaal vindt dat het complex niet mag worden gebruikt als "onderdeel van een militaire operatie". De kerncentrale, de grootste van Europa, is aan het begin van de oorlog veroverd door Russische troepen.

Zelenski heeft de VN opgeroepen te zorgen voor veiligheid rond de centrale, iets waar volgens Guterres een akkoord over moet worden gesloten. Hij zei in Lviv ook dat er met Guterres overeenstemming is bereikt over een mogelijke missie van de VN-atoomwaakhond IAEA naar de kerncentrale.

Er is ook gesproken over de graandeal en het stoppen van de bijna zes maanden durende oorlog. Het akkoord dat heeft gezorgd voor de hervatting van de export van Oekraïens graan over zee is volgens Guterres "slechts het begin". Erdogan stelde dat de door het akkoord ontstane "positieve sfeer" moet worden gebruikt om vrede te sluiten. VN en Turkije hielpen bij de totstandkoming van het akkoord.

De vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland liggen al maanden stil. Beide partijen geven daar elkaar de schuld van. Zelenski zei in Lviv dat vrede onmogelijk is als Russische troepen Oekraïne niet verlaten. Sinds de Russische invasie in februari hebben in het land hevige gevechten en grote verwoestingen plaatsgevonden. De strijd woedt nu vooral in het oosten en zuiden.

Erdogan zei in Lviv dat Turkije alle benodigde hulp zal leveren voor de wederopbouw van Oekraïne. Voor de Turkse president is het zijn eerste bezoek aan Oekraïne sinds het land op 24 februari werd binnengevallen door het Russische leger. Guterres bracht eerder al een bezoek aan Oekraïne.

15.50 Zelenski wil dat VN zorgt voor veiligheid kerncentrale Zaporizja

De Oekraïense president Zelenski heeft de Verenigde Naties opgeroepen te zorgen voor de veiligheid van de door de Russen veroverde Oekraïense kerncentrale Zaporizja, de grootste van Europa. Hij wil ook dat de VN de „complete bevrijding” van het complex van Russische troepen garanderen.

Zelenski maakte dat bekend na een gesprek met VN-baas Guterres in Oekraïne. Zelenski noemde de Russische inname van de centrale „terreur” die „catastrofale gevolgen voor de hele wereld kan hebben.”

Guterres had eerder al zijn vrees uitgesproken voor een nucleaire catastrofe. Hij wil een gedemilitariseerde zone rond de kernreactor, maar voor Rusland is dat idee „onacceptabel” omdat het complex daardoor juist kwetsbaarder zou worden.

12.15 Rusland dreigt kerncentrale in Oekraïne uit te zetten

Rusland dreigt met het uitzetten van de Oekraïense kerncentrale Zaporizja, waar de laatste weken veel om wordt gevochten met het Oekraïense leger. De reactor is sinds maart in Russische handen. Beide strijdende partijen beschuldigen elkaar ervan het complex te beschieten.

Donderdag brengen VN-chef Antonio Guterres en de Turkse president Recep Tayyip Erdogan een bezoek aan Oekraïne om het met president Volodimir Zelenski te hebben over de oorlog in Oekraïne en de export van graan, maar ook over de situatie in Zaporizja. Guterres vreest een nucleaire catastrofe en heeft opgeroepen tot een gedemilitariseerde zone rond de kernreactor. Voor Rusland is dat idee „onacceptabel”, omdat het complex daardoor juist alleen maar kwetsbaarder zou worden.

Rusland stelde donderdag dat Oekraïne een „provocatie” voorbereidt bij de kerncentrale. Het Oekraïense leger zou een „klein ongeluk” willen veroorzaken om daar vervolgens Rusland de schuld van te kunnen geven. Om een kernramp te voorkomen, zou Rusland de centrale moeten afsluiten. De Oekraïense actie moet volgens Rusland vrijdag plaatsvinden, als Guterres nog in het land is.

De kerncentrale, de grootste van Europa, is van groot belang voor de Oekraïense energievoorziening. Volgens Zelenski heeft het Russische leger veel zware wapens op het fabrieksterrein gestationeerd, maar Rusland ontkent dat. De president en ook de NAVO hebben Rusland opgeroepen om Internationaal Atoomagentschap (IAEA) toe te laten voor een inspectie. De Verenigde Naties willen dat bezoek regelen, maar Rusland weigert, omdat het te gevaarlijk zou zijn om de missie vanaf Oekraïens grondgebied de frontlinie te laten doorkruisen.

09.45 Doden door Russische aanvallen op Charkov

Bij Russische aanvallen op de Oost-Oekraïense stad Charkov zijn volgens de regionale gouverneur veel burgerdoden en gewonden gevallen. Woensdagavond kwamen al zeven mensen om bij een aanval, donderdag vroeg in de ochtend kwamen daar nog twee mensen bij door nieuwe raketbeschietingen.

De gouverneur meldt dat bij beide aanvallen raketten op woonblokken zijn beland. Meerdere gebouwen zouden zijn vernietigd en er is brand uitgebroken. Meer dan dertig mensen raakten gewond, onder wie drie kinderen. Volgens de gouverneur is er tegelijkertijd een aanval geweest bij de stad Krasnograd, zo’n 100 kilometer ten zuidwesten van Charkov. Ook daarbij zouden twee doden zijn gevallen.

Het Russische staatspersbureau Ria Novosti meldt dat het Russische leger met een precisieaanval in Charkov negentig buitenlandse huurlingen heeft gedood. Het zou om een tijdelijke uitvalsbasis gaan voor de troepen. Volgens Rusland zijn ook tachtig Oekraïners om het leven gekomen bij de aanval. Deze beweringen zijn niet onafhankelijk geverifieerd.

07.00 - Chinese troepen naar Rusland voor militaire oefening

Chinese troepen doen eind deze maand mee aan een militaire oefening in Rusland. Het Chinese ministerie van Defensie schrijft woensdag in een verklaring dat het zo de banden met Moskou wil aanhalen. Aan de meerdaagse zogenoemde Vostok-oefening doen ook onder meer de landen Belarus, India en Mongolië mee.

Moskou heeft laten weten dat de legeroefening, die voor het laatst in 2018 in het Verre Oosten aan de grens met China werd gehouden, van 30 augustus tot 5 september plaatsvindt. In een verklaring schrijft het Chinese leger mee te doen „om de militaire samenwerking tussen de deelnemende landen te verbeteren.”

De oefening moet het vermogen versterken „om op verschillende veiligheidsdreigingen te reageren”, schrijft China. De „huidige internationale en regionale situatie” heeft niets te maken met de deelname van het Chinese leger aan de oefening, benadrukt Beijing.

Het is de tweede keer dit jaar dat Chinese en Russische soldaten samen oefenen. De laatste keer was eind mei, op het moment dat de Amerikaanse president Joe Biden de Japanse hoofdstad Tokio bezocht.

De woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Ned Price, zegt dat de Verenigde Staten „niets zoeken” achter de gezamenlijke oefening. Wel stelt Price dat „een nauwe relatie tussen China en Rusland de wereldwijde veiligheid ondermijnt.”

05.00 - Graanovereenkomst en wapengekletter rond kerncentrale inzet bezoek VN-chef

VN-chef António Guterres is donderdag in Oekraïne voor een bijeenkomst met de Oekraïense president Zelenski en diens Turkse ambtgenoot Erdogan. De ontmoeting in Lviv vloeit voort uit de vooralsnog geslaagde pogingen van Turkije en de VN om de voedselexport van Oekraïne over zee veilig te stellen.

Oekraïense voedselproducten, vooral graan, kunnen ondanks de oorlog dankzij de eind juli gesloten internationale overeenkomst van Oekraïense havens over de Zwarte Zee veilig naar Turkse wateren varen. Maar Guterres spreekt met Zelenski naar verwachting ook over mogelijkheden de strijd aan het front te beëindigen en in het bijzonder bij de grote kerncentrale van Enerhodar in de regio Zaporizja. Die kerncentrale viel aan het begin van de oorlog in Russische handen. Guterres hoopt behulpzaam te kunnen zijn bij het regelen van een nieuw bezoek van de VN-atoomwaakhond IAEA aan de kerncentrale.

Sinds Oekraïne, Rusland, Turkije en de VN een deal sloten over de export van Oekraïense landbouwproducten, is volgens de VN meer dan 560.000 ton graan uitgevoerd uit door de Oekraïense regering gecontroleerde havens. De oorlog tussen de twee kolossale exporteurs van onder meer graanproducten en kunstmest, Rusland en Oekraïne, heeft de wereldmarkt beroofd van een belangrijk deel van het aanbod van die producten. Dat leidt tot prijsstijgingen en in arme landen die afhankelijk zijn van de import, meteen tot levensbedreigende voedseltekorten.

Vrijdag brengt Guterres een bezoek aan de grootste haven van Oekraïne, Odessa. Zaterdag bezoekt hij het coördinatiecentrum in Istanbul waar afgevaardigden van Oekraïne, Rusland, Turkije en de VN de uitvoering van de graandeal regelen.

00.01 - Zes doden bij Russische raketaanval op Charkov: ’Cynische aanval op burgers’

Bij een raketaanval op de Oekraïense stad Charkov zijn woensdagavond zeker zes doden gevallen, melden lokale autoriteiten. De raketten zouden zijn ingeslagen op gebouwen in de woonwijk Saltivskyi.

Op onbevestigde beelden is te zien dat meerdere gebouwen in brand staan. Brandweerlieden bestrijden de vuurzee. Bij de aanval vielen ook zestien gewonden.

De Oekraïense president Volodomir Zelenski reageerde furieus op de aanval. „Dit is een cynische aanval op burgers, zonder enige rechtvaardiging. Het toont de machteloosheid van Rusland. Wij zullen dit nooit vergeven en zullen deze aanval wreken”, aldus Zelenski via Telegram.