Nieuws/Binnenland
1884532665
Binnenland

LIVE | Tweede Kamer kiest nieuwe voorzitter

Den Haag - De Tweede Kamer kiest woensdag een nieuwe voorzitter. Khadija Arib zou dolgraag nog een termijn leiding geven aan de Kamer, maar ook D66-Kamerlid Vera Bergkamp en PVV’er Martin Bosma azen op die functie.

PvdA’er Arib zegt naar aanleiding van een telefoongesprek tussen D66-leider Kaag en VVD-voorman Rutte over het voorzitterschap met niemand contact te hebben gehad over haar kandidatuur. „Ik heb met niemand gebeld, ook niet met mijn eigen fractievoorzitter. Zo heb ik het altijd gedaan, op eigen kracht.” Arib weet dat ze niet alleen maar vrienden maakt. „De beste Kamervoorzitters zijn een beetje lastig. Die moeten voor de Kamer gaan staan.”

Dan maak je niet altijd vrienden, zegt ze. „Maar dat hoort er ook bij.” Het PvdA-Kamerlid vindt dat een keuze voor een voorzitter ’nooit onderdeel mag zijn van ’welke formatie onderhandelingen dan ook’. Arib pleit tijdens haar ’sollicitatie’ voor meer ruimte voor Kamerleden, ook als ze in de coalitie zitten. Als voorbeeld haalt ze CDA-Kamerlid Omtzigt aan. „Al weet ik hoe lastig dat is in de coalitie.”

Ook D66’er Bergkamp wil een gooi doen naar het voorzitterschap. Ze zegt te willen zorgen dat Kamerleden voortaan eerder informatie krijgen. De D66’er haalt aan dat brieven over het coronavirus nu vaak kort voor een debat naar de Kamer worden gestuurd. Verder probeert ze zich als ’verbindend leider’ te profileren. „Ik ben geen lammetje en ook geen leeuw, maar iets er tussenin.” Bergkamp staat open voor verder digitaliseren en sluit een digitaal quorum en digitaal stemmen niet uit.

PVV-Kamerlid Bosma sloeg een hele andere toon aan. De PVV’er wil de Tweede Kamer weer tanden geven en laakt de manier waarop sommige Kamerleden nu ’parlementariër spelen’ en zich voegen naar het kabinet. „De vernedering is compleet na ’functie elders’. En we dachten dat we het dieptepunt al hadden bereikt na de toeslagenaffaire. We zitten op een trein richting irrelevantie.” Bosma wil het debat strak houden en zegt ’zo neutraal te zullen zijn dat het pijn doet aan de ogen’. „Als een meerderheid van de Tweede Kamer een moskee wil in het gebouw zal ik ’m desnoods openen.”

Wensenlijst

Vanuit de Kamer kwam er een hele lijst aan wensen. Het belang van ’macht en tegenmacht’, daar hebben vrijwel alle partijen aandacht voor. Ook de ingrijpende verhuizing van de Tweede Kamer wordt aangehaald. Net als de verharding van het debat. „We willen een voorzitter die ruimte laat waar het kan en ingrijpt waar het moet”, zegt VVD-Kamerlid De Vries.

De liberaal sneert naar Arib omdat ze zich eerder heeft verzet tegen het digitale quorum. Die moest er volgens de VVD komen zodat Kamerleden niet onnodig naar het Binnenhof hoefden. Arib stak er met de Grondwet als argument een stokje voor. De Kamervoorzitter van de afgelopen jaren blijft bij haar verweer. „Maar het verdient geen schoonheidsprijs.”

Kamerleden hameren onder meer op de kwaliteit van wetgeving en op het belang van een voorzitter met gezag. „Niet alleen geregeerd worden door de waan van de dag”, zegt GL-Kamerlid Bromet. Ze wil van kandidaten Arib, Bergkamp en Bosma weten hoe ze aankijken tegen een digitaal quorum, vanwege de coronacrisis. Arib heeft zich hier in maart erg tegen verzet.

De PVV trekt de verkiezing bij voorbaat al in twijfel. Volgens PVV-Kamerlid Markuszower komt dat door overleg tussen D66-leider Kaag en VVD-voorman Rutte. Daarin, zo gaf Kaag toe, vertelde ze dat D66-Kamerlid Bergkamp kandidaat zou zijn voor het voorzitterschap. Rutte zou een wit voetje bij haar willen halen en een D66-kandidaat steunen, denkt Markuszower. „Dit zaakje stinkt.” Bergkamp zegt ’dat het een goed gebruik is dat mensen elkaar informeren’. „Maar er zijn geen afspraken gemaakt.”

Zijden draad

Het Kamervoorzitterschap van Arib hangt aan een zijden draad. In de Tweede Kamer gaan steeds meer geluiden op om haar in te wisselen voor D66-Kamerlid Vera Bergkamp. Ook PVV-Kamerlid Martin Bosma mengt zich in de strijd, al lijkt het minder aannemelijk dat hij wordt gekozen. Niet erg verrassend, maar Denk sluit de PVV’er in ieder geval al uit. „Hij wil moslims hun rechten afpakken”, zegt Denk-Kamerlid Van Baarle.

CDA-Kamerlid Kuik wil een voorzitter die Kamerleden tegen zichzelf in bescherming neemt, omdat er volgens haar zo hard wordt gewerkt. Forum voor Democratie-Kamerlid Van Haga zegt in ieder geval een Kamervoorzitter uit de oppositie te willen. „Inhoudelijke diversiteit boven uiterlijke diversiteit.” Ook SP-Kamerlid Leijten zegt daarvoor te voelen, maar merkt op dat nog niet bekend is welke partijen in de coalitie belanden.

PvdA-Kamerlid Nijboer verzet zich fel tegen overleg tussen partijen over Arib. Bij VVD, CDA en D66 werd voorgesorteerd op een vertrek van de huidige PvdA-voorzitter. Bovendien werd er door anonieme bronnen kritiek geleverd waarover RTL publiceerde. Nijboer noemt de bronnen uit het artikel van RTL Nieuws over Arib ’lafhartig’. „Daar zit altijd een agenda achter.”

Woensdag valt de beslissing tijdens een stemming, eerst mogen de kandidaten zich nog presenteren aan de nieuwe Tweede Kamer. Voor de gelegenheid zal VVD-Kamerlid Tellegen het debat leiden. Zij is immers geen kandidaat en kan zo zonder belang het debat in goede banen leiden.

Er is partijen veel aan gelegen om het voorzitterschap te bemachtigen. De Kamervoorzitter gaat immers over de procedure, wijst sprekers toe en bevindt zich in een machtige positie.

Kamerleden staan in ieder geval vrij in hun keuze, en zijn niet gebonden aan de voorkeur van hun partij. Het stemmen gebeurt anoniem, met stembriefjes. Verrassingen zijn dus alsnog niet uit te sluiten.