Nieuws/Binnenland

Motie van afkeuring tegen kabinet

Rutte tergt oppositie, maar blijft overeind

De door het kabinet vrijgegeven geheime ambtelijke stukken over de dividendbelasting.

De door het kabinet vrijgegeven geheime ambtelijke stukken over de dividendbelasting.

ANP

Den Haag - Bijna de gehele oppositie in de Tweede Kamer heeft het kabinet een laatste waarschuwing gegeven na het gerommel met memo’s over het afschaffen van de dividendbelasting. PVV, SP, GL, PvdA, 50Plus, PvdD, FvD en Denk dienden een motie van afkeuring in, het op één na zwaarste middel dat de Kamer tegen de positie van het kabinet kan inbrengen. Alleen oppositiepartij SGP ondertekende de motie niet. Uiteindelijk stemden 67 Kamerleden voor de motie, 76 stemden tegen.

De door het kabinet vrijgegeven geheime ambtelijke stukken over de dividendbelasting.

De door het kabinet vrijgegeven geheime ambtelijke stukken over de dividendbelasting.

ANP

Behalve premier Rutte stond ook minister Wiebes (Economische Zaken) vol in de wind om het jokken over het bestaan van ambtelijke stukken over de voor- en nadelen van het afschaffen van de taks. Rutte tergde de oppositie met zijn rookgordijn rond zijn herinneringen, maar bleef na een lang en stekelig debat overeind.

Het wil wat zeggen als bijna de ganse oppositie het kabinetsbeleid afkeurt, zo zei Wilders, die ’in volle overtuiging’ de motie steunde. Wat de PVV en de SP betreft was er helemaal geen vertrouwen meer en hadden Rutte en zijn kabinet z’n biezen kunnen pakken. De motie kreeg veel steun, maar haalde geen meerderheid. Waar vooraf nog werd gevreesd voor het lot van Wiebes, kwam juist hij uiteindelijk met de schrik vrij.

’Geen herinneringen’

In het debat bleef Rutte bij zijn stelling: hij heeft ’geen herinneringen’ aan memo’s op de formatietafel over het schrappen van de dividendbelasting. „Ik heb de Kamer goed geïnformeerd dat ik er geen herinnering aan had en dat blijkt ook te kloppen.” Sinds hij de stukken op aandringen deze week naar de Kamer heeft gestuurd, herkent hij wel ’elementen’ uit één van de memo’s. Maar dat was een ’intern partijstuk’, die wat hem betreft niet tot het formatiedossier hoorde, zo verweerde Rutte zich.

Restaurant

Toen PVV-leiders Wilders vroeg of de stukken aan de ’hoofdtafel’ van de formatie waren besproken, zei Rutte: „Dat kunnen we niet meer reconstrueren.” Waarop Wilders foeterde: „Dit is totaal niet acceptabel. De hoofdtafel is niet ergens in een restaurant.”

De premier erkende dat hij ’de indruk had gewekt’ dat er geen memo’s waren. Wat heet: tijdens het debat over de regeringsverklaring in november had hij dat keihard ontkend. „Met de kennis van nu weten we: er zijn tóch stukken.” Het was ook ’beter geweest’ als hij toen al zijn geheugen ’actief had opgefrist’ door op zoek te gaan naar de stukken. Het betoog van Rutte leidde tot verontwaardigd gekreun in de Kamer, vooral toen hij zei: „Het debat in november ging niet over de vraag of er stukken waren, maar of er herinneringen waren.”

Telefoontje

Rutte bekende tijdens het debat dat hij in februari al was gebeld door staatssecretaris Snel (Financiën) met de boodschap dat er met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur stukken waren opgevraagd over de dividendbelasting rond de formatie en dat openbaarmaking zou worden geweigerd. Volgens fractieleiders Klaver (GL) en Asscher (PvdA) had Rutte op dat moment zijn fout moeten rechtzetten en de Kamer moeten vertellen dat er wel degelijk memo’s waren. Hij wist toen zeker dat die stukken er waren, zo hielden zij hem voor. Rutte bestreed dat, want de vraag naar zijn herinnering die in november was gesteld, was niet meer ’top of mind’.

’Tamelijk bizar’

De fractievoorzitters van de coalitiepartijen waren eerst aan de beurt om zich te verdedigen. CU-voorman Segers, die zich nooit fan heeft getoond van de afschaffing van de dividendbelasting waar ook zijn partij voor tekende, hield vol dat hij geen ambtelijke memo’s heeft gezien. Wel gaf hij toe dat hij het stuk onder ogen heeft gehad dat Wiebes heeft opgesteld en door Rutte werd rondgedeeld aan de andere onderhandelaars, maar hij ziet dat als een andere categorie.

D66-leider Pechtold erkende nu ook datzelfde stuk te hebben gezien, waar hij eerder ontkende dat er memo’s waren. Net als Segers taxeerde de D66’er deze VVD-memo echter anders dan de ambtelijke stukken, waardoor zijn ontkenning van weleer volgens hem nog altijd overeind staat.

GroenLinks-leider Klaver viel hem daarop hard aan. Hij vindt dat Pechtold er een semantische discussie van maakt. „Tamelijk bizar”, verweet hij hem. „Dus de volgende keer dat we het over meubels hebben, moeten we de stoel en de tafel apart benoemen!”

Wonderlijk

VVD-fractievoorzitter Dijkhoff plaatste desgevraagd zijn vraagtekens bij de communicatie van Rutte over de memo’s. Hij noemde die communicatie ’wonderlijk en onhandig’. „Vandaag moet duidelijk worden wat goed uit te leggen is en wat precies niet”, zo schortte de liberaal zijn eindoordeel nog even op.

De fractievoorzitters van de coalitiepartijen in de Kamer leggen de bal woensdag tijdens het debat zoveel mogelijk bij premier Rutte. „Het is aan de premier om zich te verantwoorden, ik ben verder gewoon Kamerlid”, stelde CDA-leider Buma in reactie op de vraag waarom hij nooit aan de bel heeft getrokken toen Rutte beweerde dat hij zich geen stukken heugde.

’Bedonderd’

De oppositie ging er daarentegen meteen met gestrekt been in. „Dit debat gaat over het vertrouwen dat beschaamd is. Om dat te herstellen, zijn veel antwoorden nodig”, zo trapte GroenLinks-Leider Klaver het debat af. PvdA-leider Asscher sloot zich daarbij aan: „Het is vandaag aan de premier om met verklaringen te komen die het vertrouwen herstelt. Alles op tafel.”

Wilders oordeelde al bij het begin van het debat dat de premier de boel ’bedonderd’ heeft: „Als we dit accepteren, is eens en te meer bewezen dat dit parlement een nepparlement is.” En hij kondigde alvast een motie van wantrouwen aan.

Net als haar collega’s trok SP-leider Lilian Marijnissen het gebrekkige geheugen in twijfel waarop de premier zich eerder beriep. „Hoe heeft Rutte kunnen volhouden niets van stukken te weten, terwijl er nu een hele bak ligt.” Ze wees er daarbij op dat dit geheugen dinsdagavond plots wel weer teruggekeerd bleek, in de brief die met de stukken aan de Kamer werd gestuurd.

Vertrouwen

Uit die ambtelijke memo’s komt naar voren dat het afschaffen van de taks, wat de schatkist 1,4 miljard kost, weinig zinvol wordt geacht voor het versterken van het vestigingsklimaat, waar dat wel altijd door het kabinet in de Kamer is volgehouden.

Hoewel ambtelijke adviezen wel vaker niet gevolgd worden, blijkt nu uit de stukken dat het besluit eigenlijk vooral bedoeld was om de multinationals Unilever en Shell te paaien zodat ze niet uit Nederland vertrekken. Daarover bestonden al de nodige vermoedens, maar het werd nooit hardop beaamd.

Wiebes: verwarrend gesprek

Met name ook het gebrek aan herinneringen dat Rutte over dit alles tentoon spreidde, roept vragen op. Temeer hij dinsdagavond in de begeleidende brief aan de Kamer toegaf dat hij zelf met een stuk van toenmalig staatssecretaris Wiebes (Financiën), nu minister van Economische Zaken, naar de onderhandelingstafel is gegaan om het afschaffen van de taks te bepleiten.

Ook Wiebes heeft zichzelf daarmee in de kijker gespeeld, aangezien de bewindsman vorige week nog zei van geen stukken te weten. Nu blijkt hij echter een cruciale rol in het hele proces te hebben gespeeld. Hij kreeg meerdere memo’s van zijn ambtenaren en stelde er zelfs een op voor het onderhandelingsproces. Dat hij in een interview deed alsof de vraagsteller gek was die hem vroeg of hij kennis van de memo’s, maakte het alleen maar erger. De Tweede Kamer riep hem dan ook bij het debat, waarop hij halsoverkop moest omkeren van zijn trip naar een klimaatbijeenkomst in Parijs.

Wiebes erkende in het debat dat het interview ’niet mijn scherpste optreden’ was. „Als je dat filmpje bekijkt, zie je een verwarrend gesprek. Ik had moeten zeggen dat ik uitvoerig op de hoogte was van de dividendbelasting en de voor- en nadelen van het afschaffen ervan.” Hij erkende dat hij zowel zijn partij als de ’fiscale tafel’ van de formatie van stukken had voorzien over het afschaffen van de taks. Hij had die papieren gewoonweg niet als formatiestukken beoordeeld.

Torentje

Voor aanvang van het debat woensdagmiddag, kwamen de leiders van coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie Torentje bijeen om te praten over de situatie na het openbaar maken van de geheime documenten over het omstreden besluit om de dividendbelasting af te schaffen.

Zo’n ’Torentjesoverleg’ geldt in Den Haag als een teken aan de wand. Twee weken geleden glunderde een coalitiekopstuk nog dat er nog geen een keer overleg in het Torentje, de werkplek van de minister-president, had plaatsgevonden. Die tijd is nu voorbij.