Nieuws/Binnenland
2108648867
Binnenland

Partijen willen ondanks crisis straks geld laten rollen

Mark Rutte (VVD) en Jesse Klaver (Groenlinks) na afloop van het RTL Verkiezingsdebat.

Mark Rutte (VVD) en Jesse Klaver (Groenlinks) na afloop van het RTL Verkiezingsdebat.

Den Haag - Alle politieke partijen zijn, ondanks de coronacrisis en de stijgende staatsschuld, in de komende regeerperiode bereid de portemonnee te trekken. Dat het de komende jaren voor een gat in de begroting zorgt, lijkt geen belemmering te zijn. Partijen leggen de rekening bij de toekomstige generaties neer.

Mark Rutte (VVD) en Jesse Klaver (Groenlinks) na afloop van het RTL Verkiezingsdebat.

Mark Rutte (VVD) en Jesse Klaver (Groenlinks) na afloop van het RTL Verkiezingsdebat.

Dat blijkt uit de doorrekeningen van verkiezingsprogramma’s van tien partijen door het Centraal Planbureau (CPB). De invulling van de plannen verschilt, maar over één ding zijn de huidige partijen in de Kamer (alleen PVV, PvdD en FvD deden niet mee) het eens: het geld mag rollen.

Geliefde uitgaven zijn onder meer aan onderwijs en zorg, ook willen alle partijen dat het minimumloon omhoog gaat. Met hoeveel dat moet, daar is nog wel onenigheid over. Het is vooral het bedrijfsleven dat het moet ontzien. Zelfs de VVD wil daar de lasten verhogen.

Dat er meer uitgegeven wordt dan er binnenkomt, nemen de partijen op de koop toe. Ze hopen met hun vrijgevigheid de economische groei aan te jagen en er zo voor te zorgen dat de staatsschuld binnen de perken blijft. Volgens de doorrekeningen lijkt dat in de komende kabinetsperiode ook redelijk tot goed te lukken. Opvallend genoeg loopt juist bij de VVD en het CDA, die deze campagne elkaar aanvallen op de betaalbaarheid van plannen, de staatsschuld het hardst op.

Maar andere partijen lijken een gepeperde rekening bij toekomstige generaties neer te leggen. D66, GL, PvdA en CU laten de rekening voor huizenbezitters oplopen door de hypotheekrenteaftrek langzaam af te bouwen. D66, GL en SP laten de uitgaven de komende periode oplopen om hun plan voor gratis kinderopvang mogelijk te maken. Vooral bij D66 en SP blijken burgers na 2060 meer te betalen aan de overheid dan ze ontvangen.

Groene plannen

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft de verkiezingsprogramma’s van CDA, D66, GL, PvdA, CU en SP onderzocht op bereikbaarheid, klimaat en milieu. De VVD heeft niet meegedaan uit onvrede over wat de groene rekenmeesters niet doorrekenen. Het gaat hier bijvoorbeeld om kernenergie en Europees klimaatbeleid.

Wat opvalt is dat de meeste partijen die hebben meegedaan aan de PBL-analyse de automobilist links laten liggen. Hoewel Nederland afgelopen jaar voor het eerst door de grens ging van 9 miljoen auto’s wil alleen het CDA niet bezuinigen op asfalt. VVD en PVV willen juist meer geld voor asfalt. Alle partijen willen meer geld uittrekken voor openbaar vervoer.

Qua autobelastingen komt de SP goed uit de bus in het PBL-rapport. De partij van Lilian Marijnissen wil alles bij het oude laten. Bij andere partijen zijn mensen die veel in de auto zitten de klos door invoering van rekeningrijden. Het CDA wil dat alleen voor mensen die geen accijns betalen aan de pomp omdat ze in een stekkerauto rijden.

GL sleutelt het meest aan autoregelingen. De partij wil CO2-uitstoot in rekening brengen met een hogere bijtelling en aanschafbelasting (bpm). De partij van Jesse Klaver wil bovendien in de tien grootste steden milieuzones waar diesel- en benzinerijders worden geweerd.

Lastenverzwaring

De groene partij stort bovendien de luchtvaartsector in een diepe crisis met strenge regels en hoge belastingen. Het aantal passagiers van en naar Nederlandse luchthavens, zo stelt het PBL, zal daardoor afnemen met 43 procent. Alle partijen die hebben meegedaan aan de groene rekenexercitie willen vliegtickets zwaarder belasten. De SP wil de gewone man ontzien door veelvliegers extra te belasten.

Op het terrein van klimaat behalen D66 en GL met hun plannen volgens het PBL in 2030 de meeste CO2-reductie: tot circa 60 en 63 procent ten opzichte van 1990. Vooral de industrie krijgt van linkse partijen een flinke lastenverzwaring voor de kiezen.

Het planbureau waarschuwt dat bedrijven over de grens worden gejaagd en de CO2-uitstoot zich in werkelijkheid verplaatst naar een ander land. GL krijgt een extra standje, deze partij pest naast de industrie mogelijk ook een deel van de elektriciteitsproductie het land uit. „Het kan er bij weglekken naar buiten Europa paradoxaal genoeg zelfs toe leiden dat mondiale emissies juist toenemen.”

In een keer op de hoogte van het laatste nieuws rond de verkiezingen? Luister naar podcast ‘De Stembus’ van De Telegraaf, met vandaag: het eerste grote tv-debat en de opvallende punten uit het interview met PVV-leider Geert Wilders: