Nieuws/Binnenland
2110824897
Binnenland

’Vaccindiplomatie’ zorgt voor verdeeldheid: deze landen willen het patent vrijgeven

Den Haag - De coronacrisis levert de wereld een nieuw woord op: vaccindiplomatie. Deze week is het mondiale debat over het tijdelijk vrijgeven van patenten waarmee producenten het recept van hun coronavaccins beschermen in een stroomversnelling gekomen.

Het kan nog jaren duren voor de hele wereld toegang heeft tot een prik. India en Zuid-Afrika hebben om die reden in oktober in de Wereldhandelsorganisatie opgeroepen om deze beschermingslaag los te laten. Door andere bedrijven de kans te geven om vaccins van een ander te ontwikkelen, zou de mondiale prikoperatie sneller kunnen verlopen.

Deze week is de discussie in een stroomversnelling gekomen door de Amerikanen. President Joe Biden wil nu andere landen overhalen om in te stemmen met het voorstel om de patenten tijdelijk op te schorten. De Europese Commissie reageerde daarop overwegend positief. Voorzitter Ursula von der Leyen wil het bespreekbaar maken.

Of ze het waar kan maken is nog de vraag. Binnen Europa is er verdeeldheid. De Franse president Emmanuel Macron is voor, maar de Duitse bondskanselier Angela Merkel is negatief. Nederland, zo liet demissionair minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) weten, wil ’best praten’ over het vrijgeven van de patenten.

Nuchtere Hollandse blik

De ’coronaminister’ kijkt wel met een nuchtere Hollandse blik naar het wereldwijde debat: „Het is niet zo dat er in Afrika fabrieken klaarstaan en alleen nog wachten op het receptje van een vaccin.” Net als veel andere landen erkent Nederland het belang om andere landen te helpen. De huidige coronavarianten kunnen in landen zonder voldoende immuniteit muteren tot een nieuw virus en weer terugkeren in landen waar de volksgezondheidscrisis over was. Veel rijke landen, ook Nederland, geven daarom miljoenen weg aan landen om vaccins in te kopen.

De opstelling van de Amerikanen is in veel landen bejubeld. Opvallend was dat De Jonge, weliswaar na enige twijfel, donderdagavond in een Kamerdebat nog uithaalde naar de bevriende bondgenoot. De CDA-bewindsman wees er fijntjes op dat geen enkel in de VS geproduceerd vaccin het land heeft verlaten.

Geheimhouding cruciale factor in verdienmodel

Andere grootmachten zijn veel bereidwilliger om te delen. Zo reizen de vaccins van China en Rusland de hele wereld over. Het creëert en versterkt bondgenootschappen. De Europese Unie heeft gekozen voor gezamenlijke inkoop en een verdeelsleutel voor de lidstaten. Wellicht goedkoper, maar voor met name de rijke landen is het de vraag of het inenten van de eigen bevolking hierdoor niet vertraging heeft opgelopen.

De farmaceutische bedrijven zitten in ieder geval niet te wachten op het vrijgeven van hun geheime recept. Ze hebben in recordtempo voor gigantische bedragen vaccins in hun labs uitgevonden. De geheimhouding van het recept is een cruciale schakel in hun verdienmodel. Landen waar grote farmaceutische bedrijven zitten zijn terughoudender of tegen het vrijgeven van de patenten. Ze vrezen dat het innovatie in de toekomst remt.