Nieuws/Binnenland

’Zon mijden? Onnodig, gezond verstand is genoeg’

Gerard van Offeren

AMSTERDAM - De zon mijden? Nee, zo ver hoef je niet te gaan om huidkanker te voorkomen. Gebruik gewoon je gezond verstand, zeggen experts.

Gerard van Offeren

Het aantal huidkankergevallen neemt toe en de blootstelling aan de zon speelt daar een rol bij. Zaterdag trokken Europese dermatologen tegenover De Telegraaf aan de bel: er dreigt een huidkankerepidemie in Nederland en de ons omringende landen. Veel mensen onderschatten de invloed van de zon, zegt bijvoorbeeld huidarts Jorris Terra van het Isala Dermatologisch Centrum. Dat ze ook tijdens hun hobby’s worden blootgesteld aan schadelijke uv-straling, dat vergeten mensen vaak.

Maar het absoluut niet zo dat we de zon nu massaal moeten mijden, zegt gezondheidswetenschapper en belangenbehartiger voor mensen met borstkanker en erfelijke aanleg voor kanker Désirée Hairwassers. „Je moet je gezond verstand gebruiken. Net als dat je niet elke dag verbrand vlees van een barbecue moet eten. Maar je hoeft niet panisch te worden.”

’Zonnebanken zijn een risicofactor’

Ze krijgt bijval van KWF Kankerbestrijding. Ook die organisatie wil zeker niet betogen dat we de zon moeten mijden en wil evenmin een ban op zonnebanken. „Zonnebanken zijn een risicofactor, maar dat hoeft niet als je ze gebruikt zoals het moet. Je moet alleen wel weten wat je doet.”

Dat is muziek in de oren van de branchevereniging voor de zonnebanksector, de Samenwerking Verantwoord Zonnen (SVZ). Vaak wordt naar de zonnebankzaken gewezen als groot kwaad als het aankomt op huidkanker. „Terwijl slechts 17 procent van de Nederlanders naar de zonnebank gaat. En dan gemiddeld drie keer per jaar. Dan kunnen wij toch niet verantwoordelijk zijn voor die epidemie?”, vraagt bestuurslid en woordvoerder Huib van Heest retorisch.

’Grootste gevaar is de zon zelf’

En dat klopt, zegt Mischa Stubenitsky van KWF Kankerbestrijding. „Het grootste gevaar is de zon zelf. Mensen gaan vaak te lang in de zon en daar worden de meeste mensen aan blootgesteld.”

Hij vervolgt: „Maar bij zonnebanken is het probleem vaak dat mensen de werking niet goed weten. Het verhaal dat een zonnebanksessie hetzelfde is als een dag aan de Middellandse Zee gaat niet op, maar je moet het wel rekenen als een dag in de zon.”

’Je moet het gecontroleerd doen’

Van Heest vervolgt: „Je moet niet én onder de zonnebank gaan, en daarna in de zon gaan liggen. Het is of binnen, of buiten. En je moet het gecontroleerd doen.”

Die controle is er in veel zonnestudio’s, zegt hij. Maar niet overal en ook op andere plaatsen staan zonnebanken. Denk aan sportscholen of sauna’s, of zelfs bij mensen thuis. „Je moet er niet elke dag onder, dat is duidelijk. Als je dat doet, ben je helemaal fout bezig.”

Onduidelijkheid cijfers

Want zoveel zonnen, dat is gevaarlijk. En regelmatig verbranden speelt een belangrijke rol in de prevalentie van huidkanker. Tegelijk is er discussie over hoe groot de epidemie waar de dermatologen voor waarschuwen, nu eigenlijk is. Het cijfers van 60.000 gevallen van huidkanker per jaar verbaast Hairwassers bijvoorbeeld. „Als je kijkt naar de landelijke cijfers uit de Nederlandse Kankerregistratie, kom ik maar op ruim 16.000 gevallen.”

Ze legt uit dat de noemer huidkanker een soort vergaarbak is, waar zowel de zeer ernstige melanomen onder vallen, als de relatief onschuldige basaalcelcarcinomen. Wie de cijfers erbij pakt, ziet dat vorig jaar 6743 mensen te horen kregen dat ze een melanoom hadden. In 2016 – van 2017 zijn de cijfers nog niet bekend – overleden 767 mensen aan melanomen. Dat er gesproken wordt over 60.000 huidkankergevallen, noemt Hairwassers niet fair. „Er zit een gevaar in dat er angst ontstaat. En bovendien: door te doen alsof alle huidkanker een melanoom is, wek je de indruk dat die mensen stom zijn geweest door zich niet in te smeren.”

’Er is discussie over’

KWF Kankerbestrijding geeft toe dat in hun statistieken inderdaad de minder gevaarlijk basaalcelcarcinomen worden meegerekend. „Daar is discussie over, want je kan je afvragen of het kanker is. Wij tellen het mee, maar er zijn artsen die het niet tot huidkanker rekenen. Er is niet één antwoord op. Ze zijn niet dodelijk, uitzonderingen daargelaten.”

Maarten van der Weijden keek vreemd op toen hij zaterdag de noodkreet van de dermatologen zag, vertelt hij. Als voorzitter van de naar hem genoemde foundation, en als iemand die zich al 15 jaar inzet om geld in te zamelen voor kankeronderzoek, vraagt hij mensen om juist geld te doneren voor zinvolle onderzoeken. „Als die dan lezen dat dermatologen de noodklok luiden, dan roept dat vragen op.”

’Verbranden is nooit goed’

„Ik vond het gek, want het verhaal is juist dat de genezingskansen steeds beter worden. Het gaat langzaam, we hebben nog een lange weg te gaan, maar het gaat beter”, zegt hij. Dat een epidemie op de loer ligt, wil hij graag nuanceren. Ook Van der Weijden ziet graag dat mensen hun gezond verstand gebruikt als het aankomt op hun activiteiten in de zon. „Maar dan is het wel handig als de info juist is. Anders gaan mensen juist wel binnen zitten.” In plaats van met mate zonnen.

Want dat is waar de experts op wijzen. Verbranden is immers nooit goed. „Maar angst ook niet”, aldus Hairwassers.