Nieuws/Binnenland

’Plan van Benno Tempel is en blijft het beste’

Mondriaan Fonds wijst bezwaar af

1 / 2

Amsterdam - De jury voor de Nederlandse inzending voor de Biënnale van Venetië in 2019 houdt voet bij stuk: Remy Jungerman en Iris Kensmil zullen ons land vertegenwoordigen op deze tweejaarlijkse ’wereldtentoonstelling’ in Italië. „Dit plan vindt de jury nog steeds het beste”, zegt Birgit Donker, juryvoorzitter en tevens directeur van het Mondriaan Fonds, de opdrachtgever voor de Biënnale-deelname.

1 / 2

Drie andere kandidaten die ook op de shortlist voor Venetië stonden, hebben bezwaar aangetekend tegen de keuze van de jury voor dit plan, dat werd ingediend door Benno Tempel, de directeur van het Gemeentemuseum in Den Haag. Zij menen dat de procedure niet goed is doorlopen.

Weduwe

Al sinds vorige maand bekend werd gemaakt dat Remy Jungerman en Iris Kensmil de expositie in het Rietveldpaviljoen in Venetië zouden verzorgen (een eerbetoon aan de in 2017 overleden wereldbekende Nederlandse kunstenaar Stanley Brouwn), ligt het voorstel van Tempel onder vuur. In de oorspronkelijke versie van het plan was ook het werk van Stanley Brouwn opgenomen, maar de weduwe van de Surinaams-Nederlandse kunstenaar stak hier een stokje voor. Zij wilde niet dat het werk van haar man werd opgenomen in de presentatie van Jungerman en Kensmil die onder meer over identiteit zou moeten gaan.

De wens van de weduwe werd door het Mondriaan Fonds gerespecteerd en Tempel en de twee kunstenaars pasten in overleg met de jury hun voorstel aan. Het conceptuele werk van Brouwn wordt niet in Venetië getoond, maar in de leegte die daardoor ontstaat zullen wel zijn ideeën doorklinken. Kensmil en Jungerman - beiden ook van Surinaamse afkomst maar woonachtig en werkzaam in Nederland - zullen in hun nieuw te maken kunstwerken ook naar het gedachtegoed van Brouwn verwijzen.

Regels

Volgens de indieners van het bezwaarschrift, onder wie conservator Margriet Schavemaker van het Stedelijk Museum Amsterdam die kunstenares Jacqueline de Jong voordroeg als exposant, is het tussendoor aanpassen van het plan in strijd met de regels. Zij eisen dat een nieuwe jury van kunstexperts wordt samengesteld die zich opnieuw buigt over de vier plannen die alle de shortlist behaalden.

Birgit Donker heeft begrip voor alle commotie. „De gemoederen laaien hoog op en dat is begrijpelijk. Deelname aan de Biënnale van Venetië is ontzettend belangrijk voor kunstenaars. Er staat echt wat op het spel. Maar wij zien geen reden om de hele procedure over te doen. Dit is een goed plan met goede kunstenaars. Wij hebben er alle vertrouwen in dat Nederland met hen uitstekend vertegenwoordigd zal worden.”

Solopresentatie

Het argument dat een plan waarin Stanley Brouwn een belangrijke rol speelt nooit geselecteerd had mogen worden omdat deze kunstenaar al in 1982 een solopresentatie heeft gehad op de Biënnale van Venetië, wijst Donker van de hand. „De regel luidt dat een kunstenaar niet twee keer een solo in het Rietveldpaviljoen mag krijgen. Maar hij mag wel nog deelnemen aan een groepstentoonstelling”, stelt ze.

Benno Tempel betreurt het gekrakeel. „Ik vergelijk het graag met voetbal. Iedereen is bondscoach en iedereen heeft een mening. Maar niemand buiten de jury heeft het plan werkelijk ingezien en weet welk werk Iris Kensmil en Remy Jungerman gaan maken. Dus ik zou zeggen: begraaf de strijdbijl en schaar je achter de Nederlandse inzending. Over twee jaar is er weer een kans. De onrust die er nu heerst is storend voor het project en voor de kunst in het algemeen.”

Amateurisme

Dat hem op sociale media amateurisme wordt aangewreven, omdat hij zijn eerste voorstel niet goed door gesproken zou hebben met de weduwe van Brouwn, ontkent hij. „Er wordt zoveel geroepen. Maar ik weet dat ik een goede kunsthistoricus ben, die gedegen onderzoek heeft gedaan. Ik heb met meerdere erkende Brouwn-experts vooraf contact gehad, die mij geadviseerd hebben. Hun advies heb ik opgevolgd. Helaas heeft dat niet de gewenste uitkomst gehad.”

„Maar mensen die beweren dat Brouwn per definitie niet mee wilde werken aan groepstentoonstellingen en dat ik dat had moeten weten, hebben ongelijk. Hij heeft zelf wel degelijk deelgenomen aan groepstentoonstellingen. Zelfs zijn eigen galeriehouder toont zijn werk op dit moment samen met dat van anderen op Art Basel.”

De Biënnale van Venetië wordt komend jaar gehouden van 11 mei tot en met 24 november. Voor de Nederlandse deelname heeft het Mondriaan Fonds een budget van €700.000 vrijgemaakt.

Bekijk meer van