Nieuws/Binnenland

RIVM: milieurisico door kunstgraskorrels

DIJKSTRA BV

AMSTERDAM - Kunstgrasvelden met rubberkorrels kunnen gevaarlijk zijn voor het milieu. Dat concludeert het RIVM vandaag na nieuw onderzoek. Het onderzoeksinstituut benadrukt nogmaals in dat onderzoek dat de korrels niet gevaarlijk zijn voor sporters en spelende kinderen.

DIJKSTRA BV

Met de conclusie van het milieuonderzoek is de discussie over de inmiddels beruchte korrels nog zeker niet ten einde. Die woedt sinds tv-programma Zembla in oktober 2016 in een uitzending insinueerde dat de korrels mogelijk schadelijk zouden zijn voor de gezondheid. Dat bleek niet zo te zijn, maar na nog twee uitzendingen van het programma concludeert het RIVM nu wel dat het milieu direct rondom de velden risico loopt door de stukjes vermalen autoband.

„Uit de rubberkorrels kunnen stoffen lekken die terecht komen in de grond (…) en in de bagger van sloten. Dit is slecht voor het ecosysteem, omdat het de biodiversiteit aantast”, concludeert het instituut, dat het afgelopen jaar bij tien zorgvuldig geselecteerde velden onderzoek deed. Tijdens dat onderzoek bleek dat er bij meerdere velden te hoge concentraties zink, kobalt en minerale oliën in de grond onder en rondom de velden, en op bodems van naastgelegen sloten zitten. In het grondwater, sloten en de bodem verder weg van de velden zijn geen onverantwoorde hoeveelheden gevaarlijke stoffen gevonden.

Het RIVM zegt niet dat de velden direct moeten worden gesaneerd. Wel wijst het instituut op de ’zorgplicht’ die sinds 1987 geldt. Die schrijft voor dat een veld de bodem niet mag verontreinigen en dat wanneer dit toch gebeurt, de verontreiniging moet worden verwijderd. „Het RIVM beveelt aan om maatregelen te treffen om de verspreiding van rubberkorrels naar de bermgrond te voorkomen en om de verspreiding van stoffen via het drainagewater te beperken.”

Het instituut laat aan de belanghebbenden over om te bepalen hoe dat moet. Vrij simpele maatregelen lijken voor de hand te liggen. Zo kan een hoop ellende worden voorkomen door bijvoorbeeld met bladblazers de korrels niet buiten het veld blazen en door schotten en uitlooproosters om het veld te plaatsen.

Ook RecyBEM, de organisatie voor bandenrecycling, ziet graag dat er gezocht wordt naar nieuwe manieren om de korrels uit de bermen en sloten rond de velden te houden. Daar is al een zorgplichtdocument voor, zegt de organisatie.

Die stelt bovendien vraagtekens bij de manier waarop de RIVM-onderzoekers de aanwezigheid van zink hebben gemeten in het milieu. ,,De bodemmonsters bevatten maximaal 3.5% rubberkorrels, blijkt uit het rapport. Vervolgens is de bodem met rubberkorrels en al gemeten op de aanwezigheid van zink. Maar hierdoor is het zink in de rubberkorrels zelf gemeten. De grond is niet eerst gezeefd voordat er werd getest’’, aldus voorzitter Kees van Oostenrijk.

Kurk

Bij SV Grol uit Groenlo wordt reikhalzend uitgekeken naar het RIVM-rapport. De tien jaar oude korrelvelden moeten worden vervangen, maar moet er nou opnieuw rubber gebruikt worden, of het duurdere kurk? „De gemeente heeft de vraag bij ons neergelegd. Bepaal zelf maar wat jullie verantwoord vinden”, legt voorzitter Hans Scheinck uit.

Als de club kiest voor kurk, geeft de gemeente meer geld ter beschikking. „We hebben de aanleg even uitgesteld, totdat we het rapport hebben kunnen bestuderen. Na de publicatie van het gezondheidsonderzoek besloten we dat het verantwoord is om door te voetballen. Maar als we schade aan het milieu veroorzaken, gaan we een grens over.”

De discussie over het spelen op de korrels speelde wel degelijk bij SV Grol. Al was het vooral na de eerste Zembla-uitzending over het onderwerp in oktober 2016. „Er zijn toen wedstrijden verplaatst, maar we hebben onze keuze om door te spelen uitgelegd”, zegt Scheinck, die nu toch graag zou zien dat de discussie klaar is.

„Maar dit is een discussie waar je niet uitkomt”, zegt bestuurslid Bart van Zundert van ASV’33 uit Aarle-Rixtel. Die club heeft zelf geen kunstgrasvelden, maar organiseerde tóch in februari een informatieavond, waar onder anderen het RIVM, de KNVB en actiegroep Kom Van Dat Gras Af hun zegje deden. Want bij uitwedstrijden staan de spelers wel degelijk op de korrelvelden.

En dat zorgde in oktober 2016 voor onrust onder de leden, weet Van Zundert. „Dat kwam vooral door die Zembla-uitzending. Na de uitzending hebben we gezegd: we spelen niet meer op kunstgras. Na het RIVM-rapport hebben we dat iets bijgesteld, en hebben we verzocht om op natuurgras te spelen waar dat kon.”

"We snappen ook een ouder die niet wil dat zijn kind ziek wordt"

Hij vervolgt: „Als bestuur heb je kennis niet, en vertrouw je op rapporten. Maar we snappen ook een ouder die niet wil dat zijn kind ziek wordt.” Toch gaan de spelers van ASV’33 volgend seizoen weer op de korrelvelden voetballen.

De KNVB laat weten dat er geen actuele cijfers zijn over het aantal kunstgrasvelden met ’rubberinfill’, zoals de korrels worden genoemd. In 2016 lagen er ongeveer tweeduizend kunstgrasvelden in Nederland, waarvan zo’n 90 procent met de korrels. Andere velden hebben bijvoorbeeld kurk als infill, of een andere korrelachtige stof.

De Telegraaf meldde vorig jaar al dat gemeenten soms tonnen uitgaven om velden in allerijl te vervangen, of te vullen met een andere infill. Hoeveel velden precies zijn vervangen, weet de KNVB niet. Een woordvoerder: „In algemene zin viel de reactie erg mee. Wij volgen het RIVM en nemen andere rapporten over dit onderwerp voor kennisgeving aan. Tegelijk hebben we wel gevraagd aan de overheid: blijf alert op dit onderwerp.”