Nieuws/Binnenland

Instemming met internationale vervolging

IS-tribunaal dichterbij

Een IS-strijder is in Sirte, Libië, in februari 2017 in handen gevallen van Libische strijders die dreigen hem te lynchen. Een paar minuten later wordt hij dood geschoten.

Een IS-strijder is in Sirte, Libië, in februari 2017 in handen gevallen van Libische strijders die dreigen hem te lynchen. Een paar minuten later wordt hij dood geschoten.

Foto EPA

Den Haag - Het berechten van Islamitische Staat voor een speciaal tribunaal is in zicht. Vandaag zullen vertegenwoordigers van de Iraakse en Iraaks-Koerdische overheid tijdens een congres in Den Haag instemmen met samenwerking voor internationale vervolging van IS-strijders en hun handlangers.

Een IS-strijder is in Sirte, Libië, in februari 2017 in handen gevallen van Libische strijders die dreigen hem te lynchen. Een paar minuten later wordt hij dood geschoten.

Een IS-strijder is in Sirte, Libië, in februari 2017 in handen gevallen van Libische strijders die dreigen hem te lynchen. Een paar minuten later wordt hij dood geschoten.

Foto EPA

Irak is buiten Syrië het strijdgebied waar IS verreweg z’n meeste misdaden heeft gepleegd. Nu berecht Irak de IS-strijders nog zelf, meestal via pseudo-processen eindigend in ophanging, hetgeen de kans op verzoening in Irak verkleint en evenmin positief uitpakt voor de internationale steun voor de vervolging. Bovendien groeit de berechting Irak boven het hoofd.

„Er wordt gezegd: Irak kan deze massale berechting niet aan”, zegt criminoloog en Iraaks parlementslid Tariq Rasheed Cardi. „Alleen daarom is het al goed om de vervolging via een internationaal mechanisme te doen. Dat voorkomt dat de legitimiteit van de rechtspraak wordt betwist.”

Het probleem is ook dat nu IS is verslagen veel van hun oorlogsmisdadigers zich niet meer in Irak bevinden”, zegt Ameer Al-Kinany, juridisch adviseur van de Iraakse president. „Willen we alle IS’ers, hun wapensmokkelaars en hun financiers te pakken krijgen, dan zullen we internationaal moeten samenwerken.”

Ander obstakel is dat Irak geen lid is van het Internationaal Strafhof in Den Haag. Via een speciale samenwerking wil Irak goedkeuring verlenen aan de vervolging van IS bij het Strafhof. De andere optie is een speciaal tribunaal via de Verenigde Naties, zoals het Joegoslavië- of Rwanda-tribunaal. „Dat kan in Irak of in Den Haag. Zolang het maar gebeurt”, zegt Al-Kinany. Nederland wil als tijdelijk lid van de VN-Veiligheidsraad nog dit jaar een voorstel hiertoe inbrengen.

Het voortouw nemen in de berechting van IS is een voornemen uit het regeerakkoord. Afgelopen jaar is er in stilte aan de uitvoering gewerkt. Als een van de eerste stappen erkende het kabinet dat IS in Irak en Syrië genocide heeft gepleegd op jezidi's, christenen, niet-soennitische moslims en andere groepen. Erkenning van genocide betekent de plicht er iets aan te doen.

Risico’s

Het kabinet zet in op een internationaal tribunaal onder VN-gezag in Irak. Advocaat Geert-Jan Knoops acht vervolging via deze weg haalbaarder dan via het Internationaal Strafhof. „Het Strafhof is vooral bedoeld voor politieke en militaire leiders en kan geen honderden rechtszaken aan.” Als Irak het gastland voor het tribunaal wordt, ziet Knoops nog wel risico’s, verwijzend naar de berechting van Saddam Hussein. De voormalige president van Irak werd opgehangen voordat zijn zaak in hoger beroep was voorgekomen.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt, in de Raad van Europa voorvechter van berechting van IS, ziet de internationale steun voor het tribunaal groeien. „Het is belangrijk dat niet alleen strijders, maar ook leiders vervolgd kunnen worden.”

Bekijk meer van