Nieuws/Binnenland

TNO: wagenziekte wordt immens probleem

Door René Steenhorst

Afleiding op een mobieltje in de auto leidt vaak tot wagenziekte.

Afleiding op een mobieltje in de auto leidt vaak tot wagenziekte.

SOESTERBERG - Wagenziekte kan zich massaal gaan voordoen op de Nederlandse autowegen zodra de volledig zelfrijdende auto zijn intrede doet. Dat stelt bewegingswetenschapper prof. dr. Jelte Bos van TNO in Soesterberg.

Afleiding op een mobieltje in de auto leidt vaak tot wagenziekte.

Afleiding op een mobieltje in de auto leidt vaak tot wagenziekte.

TNO verwacht dat zo’n 60 procent van de inzittenden van ’de auto van de nabije toekomst’ last kan krijgen van wagenziekte, van wie 30 procent te maken krijgt met braken. Dit omdat passagiers in een automatisch rijdende auto met heel ándere dingen bezig zullen zijn – vooral met virtueel vermaak.

„Dat wil zeggen”, voegt de vooraanstaande onderzoeker daaraan toe, „áls er geen oplossingen gevonden zouden worden voor dit immense probleem. Want dat wordt het!” Op verzoek van een grote autofabrikant is de Nederlandse Organisatie voor Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek bezig onderzoek te doen naar de effecten van beweging op de menselijke desoriëntatie in relatie tot de zelfrijdende auto.

Cybersickness

Verminderde oriëntatie dreigt, zodra de autobestuurder zijn taak aan de auto zelf kan overlaten en (mede)passagier wordt. Een gewone inzittende, die niet op de complexiteit van het verkeer behoeft te letten, omdat de auto geprogrammeerd is om (veilig) van a naar b te rijden. Hij of zij kan in de auto rustig naar het Journaal kijken, een film volgen, een e-boek lezen of een virtual reality-bril opzetten. Het begrip wagenziekte lijkt ook plaats te moeten maken voor ’cybersickness’, een bewegingsziekte die wordt uitgelokt door bewegende kunstmatige beelden, zoals in videogames, zelfs wanneer de kijker volledig stil zit. Bos, tevens hoogleraar aan de VU, schreef dit jaar in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG): „Omdat we steeds vaker en langer aan almaar realistischer kunstmatige beelden worden blootgesteld, zullen artsen ook vaker met bewegingsziekte te maken krijgen.”

De ’ouderwetse’ wagenziekte komt nu al vrij veel voor bij kinderen en tieners, die op de achterbank met een mobiele telefoon of een iPad spelen. Vooral bij langdurende autoritten, op weg naar vakantiebestemmingen. „Dat wordt alleen maar erger.”

Jelte Bos noemt bewegingsziekte geen stoornis, „maar een normale reactie op een niet-normale omstandigheid, waarin bewegingen centraal staan, zoals rijden, varen, vliegen en virtual reality.” De TNO’er was als bewegingsonderzoeker niet alleen betrokken bij de ruimtereizen van Wubbo Ockels en André Kuipers, maar adviseert vanuit TNO ook al jaren aan defensie, de marine en de luchtvaart.

Opmerkelijk is dat mensen zonder werkende evenwichtsorganen geen last hebben van wagenziekte: „Bijna iedereen kan bewegingsziekte krijgen, vooropgesteld dat ten minste één evenwichtsorgaan functioneert. Alleen als geen van beide evenwichtsorganen werkt, blijft iemand gevrijwaard van wagenziekte, zeeziekte, luchtziekte of zelfs ’cybersickness’.”

Lees meer over

Medisch journalist