Nieuws/Binnenland

Onderzoeksraad doet aanbevelingen aan staatssecretaris

’Spoorwegdoden door schuld laks ministerie’

Op de spoorwegovergang op het Hoendiep in Groningen gebeurde begin deze maand een ongeluk.

Op de spoorwegovergang op het Hoendiep in Groningen gebeurde begin deze maand een ongeluk.

Persbureau Meter

DEN HAAG - Het is onacceptabel dat er ieder jaar gemiddeld elf mensen overlijden bij ongelukken op spoorwegovergangen. Dat aantal kan en moet omlaag, maar door een te versnipperde aanpak en te weinig aandacht van het verantwoordelijke ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, stagneert dat.

Op de spoorwegovergang op het Hoendiep in Groningen gebeurde begin deze maand een ongeluk.

Op de spoorwegovergang op het Hoendiep in Groningen gebeurde begin deze maand een ongeluk.

Persbureau Meter

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) komt vandaag in een rapport tot een aantal aanbevelingen aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat om de veiligheid van de circa tweeduizend overwegen in Nederland te verbeteren.

,,Voeg binnen een half jaar de bestaande overwegprogramma's samen tot één overkoepelend overwegenbeleid. Halveer met dit beleid binnen tien jaar het aantal overwegongevallen en breng het aantal dodelijke slachtoffers (gemiddeld tien per jaar) zo snel mogelijk terug tot nul.”

Het doel van het overwegenbeleid dient volgens de OVV te zijn dat er geen ongevallen meer gebeuren en geen slachtoffers meer vallen. ,,Het is onacceptabel dat er nog zoveel mensen omkomen op het spoorwegnet van de overheid.”

Er is volgens het rapport een onafhankelijke en wetenschappelijk verantwoorde analyse van alle factoren nodig die een rol spelen bij overwegveiligheid en de aantoonbare effectiviteit van maatregelen. ,,Ook moet er integraal ongevallenonderzoek komen na afloop van een ongeval door spoor- en wegbeheerder gezamenlijk, inclusief de redenen voor het (mogelijk roekeloze) gedrag van weggebruikers.”

De OVV beveelt het ministerie ook aan om wettelijk vast te leggen wie nou welke verantwoordelijkheid en kosten draagt voor overwegveiligheid. ,,Bestuurlijke impasses over de gewenste oplossing en de financiering daarvan heeft onze voorganger al in 2003 aan de orde gesteld. De destijds aan de minister van Verkeer en Waterstaat gedane aanbeveling om deze impasses op te lossen, is niet opgevolgd.”

De Onderzoeksraad acht het noodzakelijk dat dit alles nu met spoed alsnog gebeurt, bijvoorbeeld bij de lopende modernisering van de spoorwetgeving.

Overigens is de overwegveiligheid volgens de raad tussen 2000 en 2017 in Nederland sterk verbeterd, met name door maatregelen van spoorbeheerder ProRail. Het aantal ongevallen daalde met zestig procent, het aantal dodelijke slachtoffers met zeventig procent.

In vergelijking met andere Europese landen blijkt dat Nederland middelmatig presteert. ,,Er is ruimte voor verbetering. Vooral het Verenigd Koninkrijk en Zwitserland lijken een goed voorbeeld te zijn.”

De wettelijke verantwoordelijkheid voor overwegveiligheid heeft volgens de OVV nu een te versnipperd karakter. ,,Zo is niemand eindverantwoordelijk voor alle aspecten van overwegveiligheid. De minister draagt de zorg voor de spoorinfrastructuur inclusief de overwegen. De minister stelt echter geen concrete eisen aan ProRail wat betreft overwegveiligheid.”

ProRail, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de inspectie ILT wijzen regelmatig op roekeloos gedrag, onoplettendheid of extra risico’s van weggebruikers als voornaamste oorzaak voor overwegongevallen. De Onderzoeksraad komt echter op basis van eigen analyse tot de conclusie dat roekeloosheid in de zin van bewust risicogedrag géén rol speelt bij ongeveer driekwart van de ongevallen en bij meer dan de helft van de slachtoffers.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van I&W heeft inmiddels gereageerd op het rapport: „Net als de Onderzoeksraad voor Veiligheid vinden wij veiligheid rond overwegen zeer belangrijk. Samen met regionale overheden en concessiehouders wordt daarom hard gewerkt om de veiligheidssituatie bij de landelijke overwegen te verbeteren. Recent is nog een extra budget beschikbaar gesteld, voor het verder beveiligen of opheffen van de meest gevaarlijke situaties. Het is goed dat de Onderzoekraad Voor Veiligheid (OVV) de veiligheidssituatie rond overwegen nu ook zo grondig heeft onderzocht. We zullen hun aanbevelingen gebruiken om ons veiligheidsbeleid, waar nodig, nog verder aan te scherpen. Na bestudering van het rapport zal ik de Onderzoeksraad en de Tweede kamer nader informeren, over de manier waarop ik daaraan invulling geef.”