25418
Binnenland

Gevaarlijke cocktail van hoge eisen en lage autonomie

Personeel wordt geleefd

— De opkomst van robots en vooral de digitalisering van steeds meer werkzaamheden gaan werknemers in Nederland de komende jaren extra werkdruk bezorgen. „De vraag is of ze dat trekken”, waarschuwt TNO-onderzoeker Seth van den Bossche.

Het gerenommeerde onderzoeksinstituut TNO publiceert vandaag de ’Arbobalans 2016’, een groot tweejaarlijks onderzoek naar onder meer werkdruk. Daaruit blijkt dat nu al een vijfde van alle werkenden in Nederland wordt blootgesteld aan een gevaarlijke mix van hoge eisen van hun werkgever én een lage autonomie.

In de zorg en in het onderwijs balanceert liefst een kwart van al het personeel op die manier op het randje van een burn-out, fors meer dan negen jaar geleden.

„Denk aan docenten die cijfers in een leerlingvolgsysteem moeten zetten, en zorgmedewerkers die alles wat ze voor hun patiënten doen moeten administreren”, zegt Van den Bossche. „Door zulke taken wordt veel personeel geleefd.”

In de horeca kampt zelfs een derde van het personeel met een gevaarlijke ’stresscocktail’, maar dat aandeel is sinds het begin van de crisis juist gedaald.

Verzuim

Wie zich ziek moet melden vanwege zijn werk, bijvoorbeeld met een burn-out of fysieke overbelasting, is gemiddeld vele malen langer afwezig dan een collega die vanwege bijvoorbeeld een griepje niet naar kantoor kan komen: 31 om zes dagen per jaar. Door de vergrijzing neemt het aantal ziekmeldingen vanwege het werk de komende jaren verder toe, verwacht TNO. Nu al is de samenleving elk jaar 4,7 miljard euro kwijt aan werkgerelateerd verzuim.

De komende jaren zal ook in veel sectoren de werkdruk toenemen, stelt Van den Bossche. „De informatiestromen zwellen alleen maar verder aan, personeel moet meer competenties hebben nu robots en vooral digitalisering in tal van branches oprukken. Daar moet echt de vinger aan de pols worden gehouden.”

De vinger aan de pols van werknemers is bij veel bedrijven tijdens de crisis juist verdwenen. Met name in het mkb is sinds 2007 een scherpe daling te zien van ondernemers die de arboregels genoeg serieus nemen.

Op het dieptepunt – in 2014 – leefden drie op de tien bedrijven bijvoorbeeld de bepalingen rond ziekteverzuim niet na. Dit jaar doet 74 procent het op dat gebied goed, maar dat is nog lang niet de 80 procent van voor de crisis, constateert TNO. Van den Bossche: „Tijdens de crisis zijn alle investeringen van bedrijven teruggelopen, dus ook die op arbogebied. Het lijkt erop dat de prioriteiten een paar jaar elders hebben gelegen: banen zo lang mogelijk behouden zonder specifiek te letten op arbeidsomstandigheden.”

De onderzoeker vindt de teruggelopen aandacht voor arbobeleid niet erg. „Gezien de omvang van de crisis was dit wel binnen de perken. De aandacht voor arbeidsomstandigheden ademt altijd wel mee met de economie. Ze moet alleen niet te veel mee-ademen.”