25437
Binnenland

Veiligheidsdiensten willen telefoons kunnen inzien

Terreurdienst vs techreus

— Nederlandse veiligheidsdiensten willen berichtendiensten als WhatsApp kraken om terreurnetwerken op te rollen. Makkelijker gezegd dan gedaan. In Amerika voeren inlichtingendiensten een gevecht op het scherp van de snede met de steeds machtigere technologiereuzen om toegang te krijgen tot hun systemen.

Een demonstrant steunt Apple in de strijd met de FBI.

Een demonstrant steunt Apple in de strijd met de FBI.

Nederlandse veiligheidsdiensten willen berichtendiensten als WhatsApp kraken om terreurnetwerken op te rollen. Makkelijker gezegd dan gedaan. In Amerika voeren inlichtingendiensten een gevecht op het scherp van de snede met de steeds machtigere technologiereuzen om toegang te krijgen tot hun systemen.

Een demonstrant steunt Apple in de strijd met de FBI.

Een demonstrant steunt Apple in de strijd met de FBI.

Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding Dick Schoof richtte afgelopen zaterdag in deze krant niet voor niks zijn pijlen op WhatsApp en zijn veelgebruikte ingenieus versleutelde berichtenservice. Terroristen en criminelen maken dankbaar gebruik van deze goed beveiligde diensten. In steeds meer conflicten in de wereld speelt de snel innoverende communicatietechniek een prominente rol. En overal zitten inlichtingendiensten vaker dan ze lief is met de handen in het haar.

Momenteel houdt de vermeende inmenging van Russische hackers in de recente Amerikaanse verkiezingen de hele VS in zijn greep. CIA en FBI waren veel te laat met hun waarschuwingen dat er iets vreselijk fout ging en het is niet voor het eerst dat de ooit als welhaast almachtig ingeschatte diensten achter de feiten aanliepen.

1,3 miljoen voor iPhone

Eind vorig jaar maakte de nasleep van de aanslag van een radicale moslim in San Bernadino (Californië) waarbij veertien mensen omkwamen, ook al duidelijk hoe lastig de techreuzen het inlichtingendiensten kunnen maken. De FBI zou minstens 1,3 miljoen dollar kwijt zijn geweest om de achtergelaten iPhone te kraken van de geradicaliseerde Syed Rizwan Farook, die samen met zijn terreurbruid Tashfeen Malik een bloedbad aanrichtte op een bedrijfskerstfeestje in in het Californische stadje.

Apple-topman Tim Cook weigerde mee te helpen om de gegevens uit de iPhone 5c te trekken. De FBI wilde via de telefoon op zoek naar handlangers en mogelijke banden met terreurorganisatie IS om nieuwe aanslagen te voorkomen.

Amerika raakte in een felle discussie. Een patriottisch deel vervloekte Apple en stelde dat het bedrijf uit Silicon Valley de veiligheid van het land in gevaar bracht. Privacy-voorvechters steunden Cook, die de bevolking voorhield dat deblokkeren in naam van de strijd tegen terrorisme „slecht zou zijn voor Amerika.” Software ontwikkelen om een iPhone te kraken noemde de Apple-baas „het software-equivalent van kanker.”

De moeilijkheden rond het kraken van de iPhone in San Bernardino staan niet op zich. Volgens mensenrechtenorganisatie ACLU hebben veiligheidsdiensten in de VS sinds 2008 minstens zestig keer techbedrijven gedagvaard om telefoonverkeer te bemachtigen omdat ze daar zelf niet toe in staat waren. Zo was het niet mogelijk om in een iPhone6 van een gangsterleider in Boston te komen. Apple was bereid tot aan het Hooggerechtshof te procederen nadat een rechter het bedrijf dwong speciale software te ontwikkelen om de iPhone in San Bernardino te kraken.

Geen precedent

De veiligheidsdiensten in Amerika besteden miljarden om hun technologieën ’up to date’ te houden, maar het is volgens experts altijd een inhaalrace. Om een iPhone te kraken in San Bernardino moest zelfs door de talloze FBI-experts hulp van een duur gespecialiseerd Israëlisch bedrijf worden ingeschakeld. In Amerika kijken ze dan ook met scepsis naar budgetten van 150 miljoen euro die de Duitsers zeggen vrij te maken om de encryptie van WhatsApp te hacken. Wat Nederland voor bedrag wil vrijmaken, is niet bekend.

De FBI wil naast verhoging van hun budget ook dat de techbedrijven een soort ’achterdeur’ in hun software bouwen waar de inlichtingendienst gebruik van kan maken in terreurzaken.

Rookgordijn

Volgens klokkenluider Edward Snowden zijn de moeilijkheden waar de FBI over spreekt allemaal voor de schijn. De Amerikaan die de afluisterpraktijken van inlichtingendienst NSA blootlegde en in Rusland asiel kreeg, stelt dat het een rookgordijn is, enkel om meer bevoegdheden te krijgen.

Facebook-oprichter Mark Zuckerberg steunde Apple in het verzet, net als Google en WhatsApp dat in 2014 door Facebook werd overgenomen voor 19 miljard dollar. Dit tot ergernis van aankomend president Donald Trump die tijdens zijn campagne foeterde over de weigering van Apple. „Wie denken ze bij Apple wel niet wie ze zijn”, aldus Trump.

Vorige week kwamen alle technologiereuzen samen in de Trump Tower voor een ’Tech-top’ met Trump, Cook was van de partij, net als alle andere ceo’s die momenteel de dienst uitmaken in de technologiesector in de VS.

Cybersecurity, een dreigende digitale oorlog met landen als Rusland en China, en digitale opsporingstechnieken zullen direct op het bordje komen van de nieuwe president. Trump heeft de oorlog verklaard aan de terreur en zegt jihadistische bewegingen als IS te willen opruimen. Daarbij lijkt hulp van de technologische sector onontbeerlijk.

Het is de vraag in hoeverre hij die hulp krijgt vanuit Silicon Valley, dat hem tijdens zijn campagne zeer kritisch benaderde. Deze multinationals hebben de politiek steeds minder nodig en zijn zich bewust van hun machtige posities.