2621024
Binnenland

Campagnes en strengere straffen hebben geweld niet weten terug te dringen

Leven Marieke en Roel nooit meer hetzelfde

Marieke en Roel

Marieke en Roel

Publiekscampagnes, snelrecht, supersnelrecht, strengere straffen. Al meer dan tien jaar wordt geprobeerd het fenomeen ’geweld tegen hulpverleners’ aan te pakken. Maar het helpt niet, blijkt op de Nationale Hulpverlenersdag.

Marieke en Roel

Marieke en Roel

Het is een vrolijke dag aan de waterkant in Hoorn. Onder de warme septemberzon vergapen complete gezinnen, volgens de organisatie vijftigduizend man in totaal, zich aan alle voertuigen die brandweer, ambulance, politie en leger rijk is.

Maar de ondertoon van het evenement Nationale Hulpverlenersdag is serieus. Het begrip en het respect voor de hulpverleners- en nooddiensten mogen wel wat beter, vindt organisator Frans van Luit. „Het is nog steeds bar en boos, zoveel incidenten als er zijn. Kijk maar op de spoedeisende hulp. Als patiënten met een bloedende duim vinden dat ze niet snel genoeg geholpen worden, wordt het medisch personeel belaagd.”

Aandacht

Dat aandacht voor geweld tegen hulpverleners nog hard nodig is, blijkt ook uit het verhaal van Marieke Hendrickx en haar man Roel Smulders. Het leven van Marieke werd drie jaar geleden volledig op zijn kop gezet. De hoofdagente uit Breda liep ernstig hersenletsel op tijdens haar werk. „Ik assisteerde Jeugdzorg bij het uit huis halen van twee kinderen. Ik had net een van de kinderen in mijn handen toen twee mannen me in elkaar sloegen”, zegt ze. Tot op de dag van vandaag ondervindt ze de gevolgen: geen kracht in haar rechterarm, een gebrekkig kortetermijngeheugen, concentratieproblemen en epilepsie. Ze werkt nog bij de politie, maar revalideert. In haar oude functie komt ze nooit meer terug.

Politieman Roel was die bewuste avond ook aan het werk. Toen hij het voor agenten angstaanjagende alarm ’assistentie collega’ over de portofoon hoorde, snelde hij naar de melding toe. Het noodsein bleek voor zijn vrouw Marieke. „Bij aankomst ben ik wel even weggehouden. Dan ben je opeens toch meer mens dan politieman”, zegt hij.

Voor Marieke en Roel is het leven ingrijpend veranderd. „Een voorbeeld: we gaan wel uit eten, maar alleen op maandag of dinsdag. Dan is het rustig in de restaurants. Anders kan Marieke het niet aan”, zegt Roel. Zelf loopt hij sinds het geweldsmisdrijf anders op straat tijdens zijn werk. „Ik roep er sneller collega’s bij.”

Zonnetje

Marieke en Roel vertellen hun verhaal tijdens de Hulpverlenersdag in Hoorn. Een evenement waar hulpverleners, van verkeersregelaars en brandweer tot politie en het leger zich van hun beste kant laten zien. En zelf in het zonnetje worden gezet. Precies het doel van organisator Van Luit.

Hij heeft de steun van minister-president Mark Rutte die deze ochtend het evenement officieel opent. „Dank jullie wel”, zegt hij tegen de hulpverleners. „Dat jullie je voor heel Nederland inzetten. Dat we door jullie veilig op straat kunnen lopen, dat ons huis geblust wordt door mensen die weten hoe dat moet, dat jullie ons redden als dat nodig is. Dat jullie zorgen dat alle evenementen in Nederland mogelijk zijn”, zegt hij.

En Rutte heeft nog een boodschap: „We blijven van jullie af”, zegt hij. Hij kondigt aan dat minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid werkt aan het strenger straffen van het verstoren van hulpdiensten. Grapperhaus kondigde in het voorjaar extra maatregelen aan. De straf voor het hinderen van hulpdiensten gaat omhoog van een naar drie maanden.

Optreden

Dat hard optreden tegen geweld tegen hulpverleners nodig blijft, blijkt uit de cijfers. Het aantal zogenoemde VPT-zaken (geweld tegen een ambtenaar met een Veilige Publieke Taak, red.) steeg met zo’n twintig procent, van ruim vijfenzeventighonderd in 2016 naar bijna negenduizend in 2017. Volgens onderzoekers komt dat vooral door een betere registratie en een verruiming van de criteria. Ook belediging valt sinds 2017 onder het label VPT-zaak.

Het hoeft niet zo te zijn dat er ook meer zaken zijn, stellen de deskundigen. Maar uit enquêtes (monitor Veilige Publieke Taak) onder hulpverleners blijkt in ieder geval dat een op de drie aangeeft met verbaal of fysiek geweld te maken te hebben. Dat cijfer is sinds 2007 onveranderd. Ondanks publiekscampagnes en maatregelen als zwaardere straffen.

Even rondvragen op het evenement van de Nationale Hulpverlenersdag leert dat veel hulpverleners de agressie wel herkennen. „Ik heb weleens gehad dat twee vrouwen van zeventig me uitscholden omdat de ambulance midden op straat stond geparkeerd”, zegt de boomlange broeder Arjan Schouten. En hij is weleens aangevallen door een patiënt die een zelfmoordpoging deed. „Natuurlijk, hij was in de war. Maar de daad was bewust.”

Hoger beroep

Strenger straffen, betere registratie, het hielp Marieke Hendrickx in ieder geval niets. „De verdachten in mijn zaak waren eerder in vrijheid gesteld dan ik uit het ziekenhuis was. Vlak voor het hoger beroep zijn ze gevlucht. Geen idee waar ze verblijven.”

Toch is Hendrickx voor hogere straffen. „Als je hele leven op zijn kop staat door geweld tijdens je werk en de verdachten staan binnen de kortste keren weer buiten, dan voelt dit onrechtvaardig.”