2624780
Binnenland

Klimaatpaus heeft makkelijk praten

Stapels brieven kregen de informateurs tijdens de kabinetsformatie van lobbyclubs. Eén afzender viel de onderhandelaars extra op. Oud-premier Jan Peter Balkenende schreef namens de ’Dutch Sustainable Growth Coalition’ een notitie met een oproep: toon daadkracht voor duurzaamheid.

Namens onder meer de bazen van Akzo, KLM en Shell schotelde de voormalig minister-president de politici een waslijst aan wensen voor. Er was ambtelijke kletspraat (’zet in op voortzetting van het SER-traject met relevante stakeholders’). Er waren open deuren (’stimuleer technologische ontwikkelingen’). En er was vooral veel vrijblijvendheid (’voer een proactieve klimaatdiplomatie’). Een onderhandelaar las het lijstje met stijgende verbazing, juist omdat Balkenende namens Nederlands grootste bedrijven schreef. „Wat gaan jullie eigenlijk zélf doen?”, vroeg hij zich af. Dat stond namelijk niet in de bedelbrief.

In het regeerakkoord noteerden VVD, CDA, D66 en CU: „In Nederland nemen we maatregelen die ons voorbereiden op een reductie van 49 procent in 2030.” Hoe, daarvoor mochten commissies, de zogenaamde klimaattafels, voor de zomer overleggen. Het leverde een keuzemenu op.

Wat de politiek daaruit ook gaat kiezen, het Planbureau voor de Leefomgeving berichtte vrijdag dat het terugdringen van de CO2-uitstoot miljarden euro’s gaat kosten. Wie betaalt dat?

Een kabinetsreactie liet op zich wachten – meestal een teken van politieke onenigheid – waarna milieuorganisaties als Greenpeace en Milieudefensie meteen riepen dat het kabinet ’leiderschap’ moest laten zien, ’daadkracht’ moest tonen en ’doorpakken’. GroenLinks kwam ook met een reactie. „Dit is het moment voor politiek leiderschap”, vond Kamerlid Tom van der Lee. Dat moment was echter vorig jaar al, toen GroenLinks om electorale redenen besloot om niet mee te regeren.

Twintig cent

Nederlanders krijgen intussen geweldige koopkrachtvooruitzichten voorgespiegeld, maar geen politicus die vertelt wat duurzame daadkracht hen gaat kosten. Ze zien vooral veel ongekozen wensdenkers in media opduiken die stellen dat het echt niet anders kan. Voormalig PvdA-leider Diederik Samsom bijvoorbeeld, die vindt dat Nederland van het gas af moet. In de coalitie praat men al spottend van ’de twintig cent van Samsom’, die symbool staat voor een forse lastenverhoging die huishoudens boven het hoofd zou hangen als zijn idee werkelijkheid wordt. Overigens pleitte Samsom wel voor compensatie voor burgers.

Ook oud-milieuminister Ed Nijpels probeert de geesten rijp maken voor een duurzame ommezwaai. „Op tv zei hij deze zomer dat mensen maar een hogere hypotheek moesten nemen om warmtepompen te kunnen betalen”, foeterde een betrokken CDA’er onlangs. Zelf heeft deze VVD-grootgrondbezitter makkelijk praten. Zijn energieslurpende Friese boerderij is voor ruim 1,6 miljoen euro te koop aangeboden. Onderdak vond hij intussen zelf in de Amsterdamse grachtengordel. Een klimaatpaus die midden in de samenleving staat dus.

Maandag werd er tijdens het coalitieoverleg extra lang over klimaatmaatregelen gepraat en later deze week volgen nog meer bijeenkomsten op hoog niveau. „We houden zoveel van de 40-urige werkweek dat we er vaak twee van doen”, zegt een optimistische leider, die denkt dat het kabinet deze week nog met een volwaardige reactie kan komen. Dat er vorige week berichten in media opdoken dat de coalitie het oneens is zou zwaar overdreven zijn. De bron: „Die berichtgeving wordt alleen maar veroorzaakt door mensen die verlies lijden.”

Rutte III is blijkbaar de coalitie van winst en verlies geworden.

De bal ligt nu bij minister Eric Wiebes van Klimaat. Als een verdwaalde professor in de politiek komt hij soms grappig uit de hoek, maar vaker verstoord. In het vragenuurtje vroeg PVV-Kamerlid Alexander Kops dinsdag naar de klimaatagenda van de bewindsman. Wiebes reageerde nietszeggend en op het arrogante af. Kijkers kregen de indruk dat zijne excellentie vond dat hij wel wat beters te doen heeft dan de volksvertegenwoordiging te vertellen waar hij nou eigenlijk mee bezig is.

"Rutte III als coalitie van winst en verlies"

Een broedende kip moet je niet storen, zo geldt het cliché dat aan het Binnenhof wordt afgestoft op een moment dat politieke besluitvorming op zich laat wachten. Wiebes heeft echter geen glansrijke reputatie als het gaat om het in stilte oplossen van politieke vraagstukken. De puinhoop die de Belastingdienst was, is onder zijn staatssecretariaat van Financiën niet opgelost. Integendeel. In zijn eigen partij werd op hoog niveau gesteld dat hij een ’tweede kans’ kreeg met zijn promotie tot minister.

Geen nieuws is dus niet altijd goed nieuws bij Wiebes. In een coalitiepartij noemt men hem een ’chaoot’. In het kabinet wordt aardiger gesproken over de bewindsman. „Hij verdient krediet”, zegt een invloedrijk minister over het werk van zijn collega achter de schermen.

Krediet moet Wiebes echter vooral buiten het kabinet zoeken, bijvoorbeeld door meer in zijn overtuigingskracht richting burgers te investeren. Tot nu toe dromen klimaatlobbyisten en politici vooral over duurzaamheid en blijft het opvallend stil over wie de rekening moet betalen. Dat betekent aan het Binnenhof meestal dat de kiezer de klos is; pijn die duurzame pleitbezorgers nauwelijks in de portemonnee zullen voelen.