Nieuws/Binnenland
2639361
Binnenland

Experts: verwensen en tieren functioneel

’Vloeken verlicht lijden en tegenslag’

In de auto wordt veel gevloekt en getierd als andere weggebruikers capriolen uithalen.

In de auto wordt veel gevloekt en getierd als andere weggebruikers capriolen uithalen.

Amsterdam - „We schelden altijd met ’je moeder’ en ’schoonmoeders’, nooit met ’je vader’.” Het is een van de maffe weetjes die taalwetenschappers Marten van der Meulen en Fieke van der Gucht onthullen in hun recent verschenen werk ’Het Groot Nederlands Vloekboek’.

In de auto wordt veel gevloekt en getierd als andere weggebruikers capriolen uithalen.

In de auto wordt veel gevloekt en getierd als andere weggebruikers capriolen uithalen.

„Vloeken heeft een heel interessante functie in de maatschappij”, stelt Van der Meulen. Het voorbeeld van het schelden met vrouwen is volgens hem illustratief voor de machtsverhoudingen waaruit de uitdrukkingen voortkomen.

Ook is een serie vloeken uit het Engelse plaatsje Bath beschermd als werelderfgoed. „Je kunt het vergelijken met de Trevifontein in Rome”, zegt Van der Meulen. „In plaats van muntjes werden er in de Romeinse tijd loden tabletten in het water gegooid als offer aan de godin Minerva, in de hoop dat zij de daarop geschreven vloek zou uitvoeren. Die tabletten zijn opgenomen in het UNESCO-register.”

Uit het boek blijkt ook dat mensen met hersenschade vaak wel soepel vloeken. En natuurlijk staan er bekendere feitjes in het boek, zoals dat Nederlanders eigenlijk de enigen zijn die met ziektes schelden. Al is daarvoor geen overtuigende verklaring te vinden.

Van der Meulen benadrukt dat de auteurs het gebruik van vloeken of scheldwoorden niet willen stimuleren. „Maar vloeken gebeurt met een reden en zegt veel over hoe we zijn als mens.”

Functie

Het heeft volgens de onderzoeker voor mensen een nuttige functie. „Het zorgt er vaak voor dat je makkelijker pijn kunt lijden en met tegenslagen kunt omgaan.”

Lang niet ieder woord is geschikt als scheldwoord. Nederlanders hebben een voorkeur voor zogenaamde stemloze plofklanken, waarbij je ’een stootje lucht meegeeft, maar waarbij je stembanden niet trillen’. De scheldwoorden die wij Nederlanders het liefst in de mond nemen, bevatten daarom in ieder geval een p, t of k. Ook ’uh-klanken’ doen het goed.

Achterlijke gladiool

Tot slot heeft Van der Meulen een suggestie voor bruikbare scheldwoorden. „Planten zijn heel geschikt om mee te schelden. Het klinkt grappig als ik met mijn Haagse accent ’bostulp’ tegen iemand roep. ’Achterlijke gladiool’ doet het ook altijd goed en is niet zo pijnlijk.”