Nieuws/Buitenland
2644905
Buitenland

Harde confrontaties tussen migranten en extreem-rechts, en geweld tegen Joden lopen uit de hand

Onheil hangt boven kruitvat Duitsland

Duitsland is gevaarlijk diep verdeeld over vooral migratie. Extreemrechts gaat de straat op, protesterend tegen de moord op verschillende mensen, mogelijk door vluchtelingen. Maar ook extreemlinkse krachten laten zich niet onbetuigd.

Duitsland is gevaarlijk diep verdeeld over vooral migratie. Extreemrechts gaat de straat op, protesterend tegen de moord op verschillende mensen, mogelijk door vluchtelingen. Maar ook extreemlinkse krachten laten zich niet onbetuigd.

Migranten die oververtegenwoordigd zijn in de misdaadcijfers, een Nederlander die in Berlijn zonder pardon wordt afgetuigd omdat hij Joods zou zijn, terreuraanslagen en extreem-rechtse groeperingen die zichzelf bewapenen... Het broeit bij onze oosterburen. Duitsland lijkt wel een kruitvat. Is Merkel bij machte om een verdere escalatie te voorkomen?

Duitsland is gevaarlijk diep verdeeld over vooral migratie. Extreemrechts gaat de straat op, protesterend tegen de moord op verschillende mensen, mogelijk door vluchtelingen. Maar ook extreemlinkse krachten laten zich niet onbetuigd.

Duitsland is gevaarlijk diep verdeeld over vooral migratie. Extreemrechts gaat de straat op, protesterend tegen de moord op verschillende mensen, mogelijk door vluchtelingen. Maar ook extreemlinkse krachten laten zich niet onbetuigd.

Het had een vrolijke, waardige dag moeten zijn, afgelopen 3 oktober. Op de nationale feestdag herdenkt de Bondsrepubliek collectief de hereniging. Maar de stemming is momenteel allesbehalve uitgelaten. Duitsland vertoont alle tekenen van een diep verdeeld land. In Berlijn marcheren woensdag tweeduizend rechtse demonstranten met de Duitse driekleur en de Reichskriegsfahne, een nazivlag, provocerend door de voormalige Joodse wijk, het Scheunenviertel.

Een lokale neonazi, Sebastian Schmidtke, roept in zijn megafoon: „Net als in 1989 willen wij een vreedzame revolutie.” De rechtse revolutionairen van nu nemen de leuzen van hun ouders over. Zij kwamen in opstand tegen het verdrukkende communisme in de DDR, en riepen: ’Wij zijn het volk!’ Maar die groep wilde vrijheid en democratie, verre reizen en de D-Mark. De huidige generatie wil vreemdelingen het land uitzetten, en af van het democratische systeem. En vreedzaam is Duits uiterst rechts bepaald niet.

Opstand

Sinds de eenwording in 1990 pleegden neonazi’s 169 moorden, zo telde de Duitse krant Tagesspiegel onlangs na uitgebreid onderzoek. In de gehele Bondsrepubliek komt het tot geweld. De patriottische partij Alternative für Deutschland profiteert van de stemming, roept openlijk op tot opstand tegen kanselier Angela Merkel en ’het systeem’. Politici en media moeten het ontgelden.

Tijdens de mars in Berlijn wordt de Hitlergroet gretig gebracht. Ondertussen schallen leuzen over straat die niets aan de verbeelding overlaten. ’Hang die linkse parasieten aan de Brandenburger Tor op! Hup, de gaskamer in!’ Een leger van duizenden agenten in blauwe uniformen moet ervoor zorgen ervoor dat de al even luidruchtige tegendemonstranten op afstand blijven. ’Nazi’s raus!’, klinkt het uit die groep. Een band speelt ondertussen rockmuziek, de kakofonie compleet makend. ’Hier helpen alleen nog ijzeren kettingen!’, zingt de zanger.

Enige dagen eerder, in dezelfde buurt. Op de drukke kruising Rosenthaler Platz wordt een 31-jarige Nederlander ’s ochtends vroeg het ziekenhuis in geslagen. „Twee Arabisch uitziende mannen vroegen hem of hij Joods was. Zonder het antwoord af te wachten sloegen en schopten ze hem, ook tegen het hoofd”, vertelt een politiewoordvoerster. De daders zijn nog voortvluchtig. „Het slachtoffer was echter niet Joods, en droeg geen keppeltje.”

"Twee Arabisch uitziende mannen vroegen hem of hij Joods was"

Eerder dit jaar in Berlijn werd een Israëli met keppeltje in de deftige buurt Prenzlauer Berg met een riem afgeranseld. De videobeelden gingen de wereld over. De dader was een Syrische Palestijn, die in blinde haat toesloeg. Hij wist niet dat Adam, het slachtoffer, geen Jood is, maar bezig was aan een ’experiment’: hij wilde kijken of het echt zo gevaarlijk is om met een keppeltje op over straat te gaan.

Bakstenen

Uwe Dziuballa (53) weet als geen ander hoe onveilig de situatie in Duitsland is. De Joodse restauranthouder in de Oost-Duitse stad Chemnitz werd vorige maand aangevallen door rechts-radicalen. „Ik wilde net gaan sluiten, toen ik vallend glas hoorde”, vertelt hij in zijn zaak Schalom. Hij draagt een keppeltje, blauw polohemd en beschrijft kalm wat hem overkwam. „Buiten zag ik een grote groep zwartgeklede, vermomde mannen. Toen ik de deur opendeed, regende het bakstenen en flessen. De gevel en ruiten werden vernield. Een loden pijp vloog door de lucht. Ik raakte aan mijn schouder gewond.”

Het was de avond na een rechts-radicale demonstratie in de stad. Nazi’s uit heel Duitsland, ook uit Berlijn en Frankfurt waren samen met voetbalhooligans gekomen om te protesteren tegen de gewelddadige dood van Daniel H., een Duitser die vermoedelijk door vluchtelingen is doodgestoken. Daarna werden willekeurig migranten aangevallen. Een kleine duizend man marcheerde door de straten, schreeuwend: ’Wij zijn hooligans, Adolf Hitler-fans!’

De scheidslijn tussen beschaving en barbarij is dun, constateert Dziuballa. „Weet u, die aanvallers hier riepen: ’Joods varken, verdwijn uit Duitsland!’ Maar mijn familie woont al sinds 1728 in dit land.”

Varkenskop

Dziuballa wordt al bijna twee decennia lastiggevallen. Zijn auto en het meubilair in zijn zaak werden vernield. Hij kreeg nazi-propaganda door de bus en vond eens een varkenskop met davidster op zijn stoep. Maar van buigen voor terreur wil de restauranthouder niets weten. Bovendien krijgt hij ook veel steun. Hij heeft een Michelin-vermelding, wordt bij de president uitgenodigd, en na de recente aanval kwam de premier van Saksen op bezoek.

„Luister, er zijn verschillende problemen. Ten eerste de politieke correctheid. Als de mensen bang zijn voor buitenlanders of economische onzekerheid, dan moet je ze niet meteen als racisten of nazi’s betitelen. Maar anderzijds is demagogie, ook van politici, gevaarlijk.”

"Als AfD-leider Alexander Gauland de Tweede Wereldoorlog een vogelpoepje noemt en trots is op Wehrmacht-soldaten, dan bagatelliseert hij de Holocaust"

Hoogleraar politieke wetenschappen Hajo Funke sluit zich daarbij aan: „Als AfD-leider Alexander Gauland de Tweede Wereldoorlog een vogelpoepje noemt en trots is op Wehrmacht-soldaten, dan bagatelliseert hij de Holocaust.”

Hitlergroet

De populistische partij Alternative für Deutschland demonstreerde afgelopen week mee in Chemnitz. Bij het metershoge monument van Karl Marx, naar wie de stad in de DDR was vernoemd, verzamelde extreem-rechts zich. De verboden Hitlergroet werd zonder schroom gebracht. „Deze week zag je voor het eerst de fatale combinatie van de AfD met de vreemdelingenhaters van Pegida, racisten en neonazi’s”, concludeert professor Hajo Funke, die een boek over de partij schreef.

Uit dit soort kringen komt ook de zevenkoppige terreurgroep ’Revolution Chemnitz’, die deze week werd opgerold. Precies op het moment dat ze een halfautomatisch wapen wilde kopen. Volgens justitie wilde ze daarmee op de Dag van de Eenwording een aanslag plegen op buitenlanders, politici en journalisten.

De nationalistische AfD-partij maakt verslaggevers al een paar jaar zwart als ’Lügenpresse’, liegende pers, een term uit de nazi-tijd. Het zouden ’media van het systeem’ zijn, die ’propaganda’ in de ether slingeren. Al enige tijd worden reporters belaagd, bedreigd en krijgen ze klappen. Soms gaat het nog verder, zoals afgelopen weekeinde in Naumburg in Saksen-Anhalt. Daar werd journalist Klaus-Peter Krümmling (59) neergestoken, nadat enkele jongeren de Hitlergroet brachten.

"De Duitsers draaien al vijftig jaar door"

„De Duitsers draaien al vijftig jaar door”, zegt Stefan Aust, uitgever van de conservatieve krant Die Welt en kenner van het Duitse terrorisme. Hij schreef het vuistdikke standaardwerk over de extreem-linkse Rote Armee Fraktion (RAF), de ’Baader-Meinhof-Gruppe’, waarvan de verfilming een kaskraker werd.

Weimar

„In 1968 waren het geradicaliseerde jongeren die tegen de Vietnam-oorlog en het onverwerkte nazi-verleden in de Duitse maatschappij protesteerden”, vertelt Aust. ,,Zo ontstond de RAF, die 34 voornamelijk hooggeplaatste mensen vermoordde. Nu, in 2018, protesteert een nieuwe generatie tegen de vluchtelingen. En een eeuw geleden woedde er een burgeroorlog tussen links en rechts, tussen socialisten en nationalistische paramilitairen in de gehate republiek van Weimar, de eerste Duitse democratie.”

Aust, oud-hoofdredacteur van weekblad Der Spiegel, schreef ook een boek over de terroristen van de National-Sozialistische Untergrund (NSU), die tussen 1998 en 2011 in het geheim tien buitenlandse ondernemers en een agente liquideerden, drie bomaanslagen uitvoerden en veertien bankovervallen pleegden.

„Zonder groot ondersteunend netwerk kon de linkse RAF niet functioneren, en de rechtse NSU had waarschijnlijk veel helpers die nog niet veroordeeld zijn. Ook de Tunesische aanslagpleger Anis Amri, de vluchteling die op de Berlijnse Kerstmarkt met een gestolen vrachtwagen elf mensen doodreed en ruim vijftig anderen verwondde, had zijn netwerk.”

"Als de aantallen vluchtelingen niet snel dalen, dan dreigt onheil"

De huidige situatie noemt Aust ’erg gevaarlijk’: „Als de aantallen vluchtelingen niet snel dalen, dan dreigt onheil.” Hij maakt kanselier Angela Merkel er mede voor verantwoordelijk: „Haar beleid van open grenzen zorgde voor destabilisatie. Er kwamen islamisten en ook terroristen binnen. Hierdoor verschuift de maatschappij naar rechts.” De Noord-Duitse journalist schat dat Merkel haar beleid desondanks niet zal veranderen. „Zolang zij kanselier is, blijft de AfD groeien.”