Nieuws/Binnenland
2714646
Binnenland

Inlichtingen belangrijk om aanslagen te voorkomen

’We hebben Saoedi’s nodig tegen terreur’

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman was eerder dit jaar op bezoek bij de Britse premier Theresa May.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman was eerder dit jaar op bezoek bij de Britse premier Theresa May.

Amsterdam - Saoedi-Arabië is voor Europa een belangrijke bron van inlichtingen in de strijd tegen terreur. Alleen al vanwege deze kostbare ’intel’ wil het Westen de verhoudingen niet laten verpesten door het Khashoggi-schandaal, zeggen experts.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman was eerder dit jaar op bezoek bij de Britse premier Theresa May.

De Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman was eerder dit jaar op bezoek bij de Britse premier Theresa May.

„We kunnen niet zonder hen”, zegt Paul Aarts, docent internationale betrekkingen bij de Universiteit van Amsterdam. „De inlichtingen die de Saoedi’s delen met westerse inlichtingendiensten zijn van vitaal belang voor het vermijden van terroristische aanslagen in Europa. Sinds 11 september (2001, red.) hebben ze daar hun inlichtingenwerk uitstekend op orde.”

Het is een onderbelicht aspect in de complexe verhouding tussen het Saoedische koninkrijk en het Westen. De contacten tussen de westerse en Saoedische geheime diensten zijn echter geen geheim. Theresa May zelf benadrukte vorig jaar dat dankzij Saoedische ’intel’ aanslagen in Groot-Brittannië zijn voorkomen.

De moord op journalist Jamal Khashoggi mag die uitwisseling niet in gevaar brengen. De inlichtingenstroom is niet vanzelfsprekend, benadrukt Midden-Oostenexpert Bertus Hendriks van Instituut Clingendael. Kroonprins Mohammed bin Salman heeft bij zijn machtsgreep uitgerekend de vorige kroonprins weggewerkt; die gold als de grootste bestrijder van IS en Al-Qaeda op het Arabisch schiereiland. „Hij was een goede gesprekspartner van westerse diensten.”

"Verhouding blijft zoals die was"

Mede om het broze lijntje niet te breken, zullen Europese landen er ondanks het schandaal niet met gestrekt been in gaan. „Hooguit komt er een symbolische vermaning”, zegt Aarts, „maar als het stof gaat liggen, blijft de verhouding zoals die was.”

Ingewikkeld

Die verhouding was voor de Khashoggi-soap al ingewikkeld genoeg. Terwijl Saoedi-Arabië een bondgenoot is tegen extremisme, werpen Europese landen juist ook een dam op tegen het salafisme, een belangrijk Saoedisch exportproduct met veel invloed op Europese moslims. Ook de Saoedische regering doet pogingen om de scherpste kantjes van het geloof te halen.

Samenwerking op het gebied van contraterreur helpt bij die matiging, verwacht Ronald Sandee, oud-analist bij de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). „Door de Saoedi’s binnenboord te houden op het terrein van terrorismebestrijding, voorkomen we dat ze zich van het Westen afkeren. We zien dat veel haatpredikers in Europa nu door Qatar worden gepusht en juist minder door de Saoedi’s.”

Bedrijven

Echt warm zullen de verhoudingen tussen Nederland en Saoedi-Arabië nooit worden, ook al stammen de eerste zakelijke contacten al uit de negentiende eeuw. Er zijn kleine maar ook grote Nederlandse bedrijven actief, zoals Shell, Philips en Boskalis. Om veel geld gaat het niet: vorig jaar werd voor 1,3 miljard euro geëxporteerd. Wapens levert Nederland helemaal niet meer.

„Er is ook geen sprake van vriendschap tussen de beide koningshuizen”, zegt Aarts. „Het is allemaal een beetje plichtmatig. Bij de dood van de vorige koning in 2015 was er veel ophef over het bezoek van Willem-Alexander, maar ik denk niet dat er veel tranen werden gelaten in huize Oranje. De relatie is meer zakelijk dan warm.”