Nieuws/Binnenland

’Te dure’ rechtsbijstand gaat op de schop

DEN HAAG - De rechtsbijstand voor mensen die zelf geen advocaat kunnen betalen gaat op de schop. Mensen stappen nu veel te vaak naar de rechter, vindt minister Sander Dekker (Rechtsbescherming). De gesubsidieerde pro-Deo-advocaten kosten de overheid daardoor te veel.

Dekker wil dat pro-Deoadvocaten zich niet meer over alle zaken kunnen ontfermen. Een onafhankelijke instantie gaat beoordelen of gesubsidieerde rechtsbijstand nodig is. Wordt er een advocaat ingeschakeld, dan krijgt hij ook een vergoeding als het bij advies of mediation blijft en niet van een rechtszaak komt. Zulke oplossingen zijn vaak goedkoper.

De minister verwacht het aantal rechtszaken ook te verminderen door burgers beter te informeren. Mensen moeten op internet voorbeeldbrieven en andere informatie kunnen vinden, maar kunnen ook terecht op een juridisch spreekuur in de buurt voor advies op maat.

Ook de overheid moet minder vaak naar de rechter stappen. Dat wil Dekker bereiken met een hogere ’straf’ op ten onrechte doorprocederen.

Linkse oppositiepartijen in de Tweede Kamer zijn kritisch over de plannen. Met het stelsel dat hij voor ogen heeft wordt de gang naar de rechter minder toegankelijk, zo luidt de kritiek van de SP. GroenLinks vreest dat de tweedeling tussen zelfredzame en niet-zelfredzame burgers alleen maar groter wordt.

„De toegang tot het recht is het fundament van onze rechtsstaat”, zegt Michiel van Nispen. „Hiermee zorg je niet voor beter rechtsbescherming, maar vergroot je de kans op klassenjustitie, als je recht halen straks niet meer te betalen is.”

Van Nispen is verbaasd dat Dekker het stelsel wil omgooien en met aanbestedingen wil gaan werken, terwijl daar „nu juist geen noodzaak voor is.” Volgens Van Nispen heeft Dekker juist geen aandacht voor het feit dat „steeds minder advocaten bereid zijn voor een te lage vergoeding mensen met juridische problemen bij te staan.”

Ook Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) snapt niet dat Dekker een stelsel op de schop neemt „dat juist functioneert.” Ze wijst erop dat commissies die de afgelopen jaren de gesubsidieerde rechtsbijstand onderzochten, dat ook concludeerden.

De commissies constateerden ook dat er sprake is van achterstallig onderhoud en dat er 127 miljoen euro bij zou moeten. Extra geld heeft Dekker al meerdere keren uitgesloten. De laatste commissie die zich over het dossier boog, kreeg zelfs van het ministerie mee dat extra investeringen geen acceptabele conclusie zou zijn.

Ook gaat Dekker „te veel uit van zelfredzaamheid”, vindt Buitenweg. „Juist op momenten van grote stress” zijn mensen helemaal niet zo zelfredzaam, denkt Buitenweg.

Bekijk meer van