2975828
Binnenland

De neus maakt ’Judas’ af

Gijs Naber komt akelig dichtbij Holleeder

— Na de bestseller van zijn zus en het daarop gebaseerde toneelstuk is er vanaf komend weekeinde de tv-serie over de val van voormalig knuffelcrimineel Willem Holleeder. Gijs Naber en Rifka Lodeizen spelen de hoofdrollen in de Videoland/RTL-productie Judas. „Het was een daad uit liefde.”

In de Scheldestraat in Amsterdam werd Naber een keer aangezien voor Holleeder, dankzij neus, scooter en jas.

In de Scheldestraat in Amsterdam werd Naber een keer aangezien voor Holleeder, dankzij neus, scooter en jas.

Hij moest er dagelijks bijna twee uur voor in de grime, maar dan heb je ook wat. De gelijkenis van acteur Gijs Naber met Willem Holleeder is bijzonder treffend. Naast haar tv-broer vertelt Rifka Lodeizen (Astrid Holleeder) dat ze weleens in de war raakte van zijn bedreigende uitstraling. „Als Gijs ’aan’ ging, was het soms echt eng”, zegt ze. „Ik was zelfs een keer mijn tekst kwijt. Gewoon van angst.”

In de Scheldestraat in Amsterdam werd Naber een keer aangezien voor Holleeder, dankzij neus, scooter en jas.

In de Scheldestraat in Amsterdam werd Naber een keer aangezien voor Holleeder, dankzij neus, scooter en jas.

De 46-jarige actrice stond net bij een sushibar toen ze het verlossende bericht kreeg dat ze Astrid Holleeder mocht vertolken. „Af en toe komt er zo’n rol voorbij waarvan je denkt ’Die is voor mij. Ik hoop dat iedereen dat ziet.’ Het is een heel sterke vrouwenrol, waarvan er nu ook weer niet zo heel veel zijn. Mijn voordeel was dat ik het Amsterdams redelijk goed beheers, omdat ik er vandaan kom. En ik kende Joram Lürsen, die Publieke Werken regisseerde. Daarin zag hij mij in hoepeljurken en met pruiken op, maar daar kon hij gelukkig goed doorheen kijken.” Gijs Naber zette eveneens zijn zinnen op het zesdelige Judas. „Willem Holleeder is een fascinerende figuur. Het leek me een mooie rol om mijn tanden in te zetten. Wel een uitdaging: een figuur die mijlenver van me afstaat, zowel fysiek als qua agressie en manipulatie.”

Dat fysieke werd opgelost in de make-uptrailer. Naber droeg een bitje en kreeg een uit vier delen bestaande mal op zijn gezicht geplakt met wangen en De Neus. „Dan krijg je het gevoel dat iemand je gezicht vasthoudt. De kunst is om daar met de juiste mimiek weer leven in te krijgen. Het was pittig toen het dertig graden was. En op momenten dat ik wat wilde eten, maar dat niet kon.”

Humoristische monologen

Inhoudelijk was het eveneens een moeilijke rol, springt Lodeizen hem bij. „Willem houdt eindeloze monologen, met enorme drogredenen, maar ook humor. Hij gaat van heel charmant naar woedend.” Naber raakte soms wat gefrustreerd tijdens de ’loopshots’ waarin hij ellenlange teksten had. „Ik moest oreren van agressief naar lief en daarin de melodie zoeken. Als ik maar even afgeleid was, lag ik eraf. Dan konden we weer opnieuw beginnen. Ha, soms was het wel heel oneerlijk verdeeld. Rifka’s tekst bestond dan uit zinnetjes als ’maar hoezo dan?’ en dan volgde weer een monoloog van mij waarin de emoties alle kanten opgingen. Het was tof en spannend om te bedenken hoe ik er nu weer een soort logica of overtuiging in kon krijgen.”

De enige veiligheidsmaatregel op de set was dat gefilmd werd onder een werktitel, Schaduw. Al was dat vooral ter voorkoming van pottenkijkers, legt Lodeizen uit. „In de Scheldestraat werd Gijs eens herkend als Willem. Dat is natuurlijk niet gek, met zo’n herkenbare jas en die scooter als vervoermiddel, maar daar is het eigenlijk bij gebleven.”

Voor de laatste draaidagen ging de ploeg naar Zuid-Frankrijk waar Holleeder vakantie vierde met zijn toenmalige bloedgabber Cor van Hout, Sonja Holleeders echtgenoot, van wie de zussen nu vermoeden dat hun broer achter diens dood zit. Op de set vond nog een paniekmomentje plaats. Naber: „Mijn tanden waren weg. Die bleken nog in Purmerend te liggen. Met watten onder mijn bovenlip heb ik het moeten oplossen, zoals Marlon Brando deed in The Godfather. Gelukkig had zelfs Rifka niet door dat ik mijn bitje niet in had.” Lodeizen: „Ik dacht alleen dat er wat wits tussen zijn tanden zat. Maar beter het bitje vergeten dan de neus!”

Verzet en NSB

Het neerzetten van een bestaand persoon brengt een verantwoordelijkheid mee, stelt ze. „Ik heb heel erg mijn best gedaan op deze rol. Ik wilde Astrid en haar verhaal in het algemeen zo goed mogelijk begrijpen. Heel interessant: ze komen uit een familie waarvan de moederlijn in het verzet zat en de vaderlijn bij de NSB. Dat komt samen in haar personage. Zij verraadt haar broer, maar offert tegelijkertijd zichzelf op voor de rest van haar familie.”

Vader Holleeder (Kees Boot) gaat uit zijn dak in het bijzijn van zijn vrouw (Bianca Krijgsman) en Astrid.

Vader Holleeder (Kees Boot) gaat uit zijn dak in het bijzijn van zijn vrouw (Bianca Krijgsman) en Astrid.

Naber: „Aan de andere kant: de serie is onze interpretatie van het boek. We zullen nooit echt weten hoe iedereen zich gevoeld heeft. Voor mij is het vooral een fascinerend gegeven dat een broer en zus, die samen vochten tegen hun tirannieke vader, later zo lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. En dan die laatste woorden van Astrids boek: ’ondanks alles hou ik van je’. Daar zit zoveel in.”

De acteurs hebben de zussen Astrid en Sonja Holleeder één keer ontmoet. Lodeizen: „Het was voor hen natuurlijk heel raar om mensen tegenover zich te hebben van wie je weet dat ze jou spelen. Astrid is een ongelooflijk sterke vrouw, die onder waanzinnige druk leeft. Maar het is geen superwoman die opeens binnenkomt. Joram zegt het altijd heel treffend: het is een gewoon gezin onder ongewone omstandigheden. Daarom is het ook zo’n goed verhaal.” Lodeizen heeft één keer een zitting in de bunker bezocht waar de strafzaak tegen Willem Holleeder wordt behandeld. „Ik zag alleen maar een imposante rug. Als acteur had ik er niet echt iets aan, maar ik vond het interessant om even te zien.”

De serie is vanaf 6 januari in zijn geheel te zien bij Videoland en wekelijks op RTL 4 om 22.00 uur.