Media selectief in keuze terreur

In Afrika zijn er zoveel aanvallen op kerken geweest, dat ze niet te tellen zijn. Alleen al in de afgelopen vier weken zijn in Nigeria minstens 140 christenen vermoord en werden kerken in brand gestoken. Ofwel: massamoorden van mensen in gebedshuizen zijn aan de orde van de dag, zeker in islamitische contreien. Een van de ergste aanvallen op biddende gelovigen was de aanval op een moskee in de Egyptische Sinaï op 27 november 2017. Op die dag voerde een groep islamisten een aanval uit op de Al-Rawda-moskee ten oosten van de stad Bir Al-Abed. Bij het vrijdaggebed werden 311 mensen gedood en 122 mensen raakten gewond. Nieuwsuur, het meest prestigieuze nieuwsprogramma van de Nederlandse tv, wijdde er die avond een item aan van enkele minuten. Ondanks de omvang ervan en de relatieve nabijheid van het bloedbad was deze wreedheid volgens de redactie van dit programma niet meer dan enkele minuten waard. Dat was anders bij de wreedheden in Christchurch. Nieuwsuur wijdde het grootste deel van de uitzending hieraan, ook al ligt Nieuw-Zeeland veel verder weg dan Egypte en was het aantal slachtoffers dat de terrorist maakte ongeveer een zesde van dat in Egypte. Laf en verwerpelijk In beide gevallen ging het om aanvallen gedurende het gebed. Terroristen maken overal slachtoffers: op de markt, in een muziekhal, in hotels, in musea, gebedshuizen. In alle gevallen is dat laf en verwerpelijk; de slachtoffers worden gereduceerd tot rechteloze pionnen in de wijding van het Hogere Doel: de stichting van de islamitische of, zoals in Christchurch, de etnisch-groene heilstaat. Cultureel gezien wordt de aanval op een gebedshuis als nog kwalijker beschouwd dan een aanval op een muziekhuis. Dus had je verwacht dat de aanval op de Filipijnse kathedraal twee maanden geleden ook wereldwijd tot ontzetting had geleid, zoals we dat zagen bij de aanvallen in Christchurch. Je zou denken dat de massamoord in de moskee in het Egyptische Al-Rawda anderhalf jaar geleden overal vermeld was geweest. Maar dat is niet zo. De internationale media, inclusief de Nederlandse, stipten het aan, en gingen verder. De omvang van het bloedbad is dus niet de doorslaggevende factor wanneer de media besluiten deze vorm van misdaad ’groot’ te maken. Gaat het dan om de identiteit van de slachtoffers? Ik zou niet weten waarom de Egyptische moslims die in de moskee van Al-Rawda door geweld stierven, of de Filipijnse christenen die in de kathedraal van Jolo werden opgeblazen, minder belangrijk zijn dan de Nieuw-Zeelandse moslims in Christchurch. Het gaat in alle gevallen om mensen die het recht hadden om te leven zonder ingrijpen van door waanzinnige ideologieën bezeten moordenaars. Dader En toch is het belang van Christchurch, en dus het volume in de media, veel groter dan die andere genoemde misdaden. Wat is dan het onderscheidende element? Niet de nabijheid van de moorden, niet de omvang. Het gaat om de dader. De dader stuurde een manifest de wereld in dat getuigt van zijn afkeer van kapitalisme en het vermengen van etnische groepen. Net als zijn Duitse voorgangers is zijn ideeënpoel een warrige mengeling van socialisme, natuurheiliging, Germaanse arrogantie. De dader is een klassieke nationaalsocialist met wortels in negentiende-eeuwse rassentheorieën. Hij omschrijft zichzelf als een ’eco-fascist’. De slachtoffers waren nauwelijks geteld of de Amerikaanse media, en linkse politici, deden hun best de moordenaar in verband te brengen met Donald Trump. Want ook Trump zou een racist zijn en er dezelfde denkbeelden op nahouden als deze nationaalsocialist. Ook in Nederland gingen commentatoren vol overgave aan de slag om hun tegenstanders – Geert Wilders en Thierry Baudet – in één adem te kunnen noemen met Christchurch. Framing Dit was de ’framing’ waarbinnen de afgelopen dagen die afstotelijke massamoord in Christchurch in delen van de Nederlandse media werd ingezet. Ten aanzien van de moorden in de Filipijnse kathedraal of de Egyptische moskee kon dat niet aangezien die waren gepleegd door islamisten – dat past niet in de framing, dus is de media-aandacht matig tot minimaal. Maar Christchurch kon met wat knip- en plakwerk voor de voeten van Wilders en Baudet worden gelegd. Commentatoren in Trouw, NRC en de Volkskrant suggereerden dat Wilders en Baudet dezelfde inhumane denkbeelden koesteren als de moordenaar in Nieuw-Zeeland; ze moesten dus medeverantwoordelijk gehouden worden voor de moorden. Ben benieuwd hoe de media de Utrechtse terrorist gaan ont-ideologiseren opdat hij past in een bepaalde ’framing’ als gek, ’gewone’ eermoordenaar, crimineel, en opdat het begrip ’islamitisch terrorisme’ uit de context kan worden weggepoetst.