Nieuws/Binnenland
3353226
Binnenland

’Weeshuistoerisme aan banden: walgelijk businessmodel’

In arme landen als Cambodja staan weeshuizen volgens Unicef alleen langs toeristische routes. Niet het helpen van wezen, maar geld is vaak de belangrijkste drijfveer.

In arme landen als Cambodja staan weeshuizen volgens Unicef alleen langs toeristische routes. Niet het helpen van wezen, maar geld is vaak de belangrijkste drijfveer.

Den Haag - Jaarlijks doen duizenden jongeren vrijwilligerswerk in een weeshuis van een arm land. Daarmee houden ze ongewild een corrupte industrie in stand die kwetsbare kinderen uitbuit. Hoog tijd om dit weeshuistoerisme aan banden te leggen, bepleit de VVD in een initiatiefnota die vandaag in de Kamer wordt besproken.

In arme landen als Cambodja staan weeshuizen volgens Unicef alleen langs toeristische routes. Niet het helpen van wezen, maar geld is vaak de belangrijkste drijfveer.

In arme landen als Cambodja staan weeshuizen volgens Unicef alleen langs toeristische routes. Niet het helpen van wezen, maar geld is vaak de belangrijkste drijfveer.

„We dachten echt dat we weeskinderen Engels gingen leren.” Sanne Touw (22) was ervan overtuigd dat ze het goede deed toen ze zich in 2016 na haar eerste studiejaar in Wageningen met twee vriendinnen aanmeldde voor vrijwilligerswerk in een weeshuis in Nepal.

„Vooraf was verteld: je doet dit tegen kost en inwoning. Ze vroegen een bijdrage van vier euro per dag. Wij dachten: prima, want deze mensen hebben net een aardbeving achter de rug. Bij aankomst vroegen ze 12 dollar per dag. We moesten ook drie weken vooruit betalen.” Juist over dat geld had Sanne vooraf nagedacht. „Er waren organisaties die vrijwilligers een bijdrage van 1000 dollar vroegen. Dat leken me juist malafide organisaties.”

Alarmbellen

Na een paar dagen in het weeshuis begon het op te vallen: de kinderen van de baas hadden behalve een iPad ook nieuwe schoenen, de overige kinderen voetbalden op slippers. „Van mijn vader had ik notitieboekjes, pennen en kleurboeken meegekregen om aan de kinderen te geven. De baas pakte ze van hen af. De kinderen zouden het toch maar stuk maken.”

De alarmbellen gingen echt af toen Sanne goed contact kreeg met de kinderen. „Toen bleken ze niet eens wees te zijn. Hun ouders kregen geld om hun kinderen daar te plaatsen.”

Sanne was tegen wil en dank onderdeel van weeshuistoerisme, een sector die de afgelopen decennia een enorme vlucht heeft genomen, vooral in arme landen die betrekkelijk veilig te bereizen zijn, zoals Cambodja, Nepal, Ghana, Kenia. „Weeshuizen staan vooral langs toeristische routes”, zegt Laura Westendorp van Unicef Nederland. „Extra bewijs voor wat we al langer weten: geld is de belangrijkste drijfveer.”

Een precies beeld is er niet, maar de cijfers geven een indicatie. Dwangarbeid levert uitbuiters volgens de VN jaarlijks 150 miljard dollar op. Meerdere wetenschappelijke rapporten tonen aan dat zo’n 80 procent van de kinderen in weeshuizen nog ten minste één ouder heeft. Alleen al in Cambodja zijn 406 weeshuizen.

Westendorp: „Veel ouders hebben hun kind afgestaan in de overtuiging dat dat ze het in het weeshuis beter krijgen. Maar dat is bijna nooit zo.” Dwangarbeid en seksueel misbruik komen veelvuldig voor. „Maar ook zonder die uitwassen is het slecht voor kinderen om telkens opnieuw volwassenen te zien langskomen die spelletjes met ze gaan doen en na drie weken weer vertrekken. Funest voor de hechting.”

Goede bedoelingen

„Vanuit goede bedoelingen wordt een walgelijk businessmodel in stand gehouden”, zegt VVD-Kamerlid Wybren van Haga, die een initiatiefnota schreef om het fenomeen klein te krijgen. Hij wil dat minister Kaag (Ontwikkelingssamenwerking) ervoor zorgt dat er geen belastinggeld terechtkomt bij organisaties die erbij betrokken zijn. „Bovendien zou weeshuistoerisme onder mensenhandel of slavernij moeten vallen”, al weet de liberaal dat dit een ingewikkelde klus is, omdat het plaatsvindt in een ander land.

Toch ziet hij lichtpuntjes. Zo ondersteunt hogeschool Fontys geen stages meer in weeshuizen en zijn hulporganisaties die vandaag in de Kamer zijn een bewustwordingscampagne begonnen onder de naam ’Stop weeshuistoerisme’. Nodig, zegt Van Haga, want zo’n 84 procent van de millennials overweegt vrijwilligerswerk in het buitenland. Jongeren worden gewaarschuwd dat werken in een weeshuis een ’retourtje doneren’ is en dat een goede bedoeling niet altijd een goed idee is.