Nieuws/Binnenland
3386528
Binnenland

Nabestaanden lopen weg bij verhaal Hiddema

Dekker door het stof bij debat Michael P.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) met op de achtergrond de familie en nabestaanden van Anne Faber.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) met op de achtergrond de familie en nabestaanden van Anne Faber.

Den Haag - Update - Minister Dekker (Rechtsbescherming) is in de Tweede Kamer onder vuur komen te liggen in het debat over de fouten rond de detentie van Michael P., de moordenaar van Anne Faber. De Kamer stuurt hem desondanks niet weg. Hij krijgt de kans de fouten in het strafsysteem te herstellen.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) met op de achtergrond de familie en nabestaanden van Anne Faber.

Minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) met op de achtergrond de familie en nabestaanden van Anne Faber.

Dekker ging bij het begin van het debat meteen door het stof. „De overheid is tekortgeschoten in de bescherming van de samenleving. Dat valt me zwaar.” Hij zei het als een ’zware opdracht’ te zien de samenleving te beschermen tegen mensen als Michael P. „Ik voel die verantwoordelijkheid in elke vezel.”

De bewindsman stelde voor om de Onderzoeksraad voor Veiligheid ’dwarsdoorsnijdend’ te laten kijken naar de zaken van Michael P, ’metromoordenaar’ Philip O. en Bart van U., de moordenaar van Els Borst. In alle drie de gevallen ging het om psychiatrisch gestoorde gedetineerden die eigenlijk vast hadden moeten zitten. Dit moet ervoor zorgen dat we ’structurele kwetsbaarheden in justitie en zorg voor zijn’. Hij wees erop dat er al veel verbeteringen in gang zijn gezet. Hij belooft de Kamer geregeld te informeren over de voortgang van alle verbeteringen.

De Kamer vertrouwde hem daarin, zij het met enige aarzeling. Een motie van wantrouwen, ingediend door de PVV, kreeg slechts steun van Denk.

Dekker was het debat begonnen onder hoogspanning, nadat hij moest toegeven dat hij de Tweede Kamer vorige week verkeerd had geïnformeerd. Na een extra check had hij niet 21 verloven ingetrokken, zoals hij de Kamer had gemeld, maar 24.

Emoties lopen op

PvdA-Kamerlid Kuiken vroeg zich af waarom de minister deze actie nu pas had ondernomen. Volgens haar is het immers al langer bekend dat de tekortkomingen in het systeem van forensische zorg structureel zijn. Ook zij noemde de moorden op Els Borst en Joost Wolters, het slachtoffer van de ’metromoord’. De opsomming van fouten in forensische zorg in het gevangeniswezen deed Kuiken letterlijk duizelen. Ze moest haar bijdrage schorsen nadat ze onwel werd, vermoedelijk door emoties rond het onderwerp, zo verklaarde zij naderhand. Ook GL-Kamerlid Buitenweg zei ’bijna emotioneel’ te worden van het debat.

Hiddema: het beest in de ogen kijken

„Waarom was de dood van deze jonge vrouw nodig om deze fouten aan het licht te brengen?”, vroeg SP-Kamerlid Van Nispen zich af. Volgens hem zijn de fouten terug te voeren op bezuinigingen de afgelopen kabinetsperioden, waarbij de forensische zorg ernstig is uitgekleed.

Onzin, vond Forum-Kamerlid Hiddema. Volgens hem hebben de fouten ’met geld niks te maken’, noch met ’het systeem’, maar eerder met ’het menselijk tekort’. Over Michael P. werd gerapporteerd via ’een collectie holle teksten uit de stencilmachine, rondgepompt door ambtenaren.’ „Zij zagen de patiënt, niet het beest.” Waarop Hiddema tot in detail de gruwelijkheden opsomde over de verkrachting van twee minderjarige meisjes waarvoor P. vastzat.

Andere Kamerleden maakten bezwaar tegen de beschrijving van die details. „Ik wil u erop wijzen dat we hier niet in de rechtszaal staan en dat er nabestaanden in de zaal zitten”, zei VVD-Kamerlid Van Wijngaarden. Hiddema, van huis uit advocaat, wilde daar niet van weten. „Als u mij gaat aanspreken op de toon van het debat, bent u bij mij aan het verkeerde adres.” Hij betoogde dat ’een beetje rechter’ door al die details had moeten weten dat hij tbs had moeten opleggen. Nabestaanden van Anne Faber en Joost Wolters waren toen al de zaal uit gelopen.

Dekker wil ’klus afmaken’

Door missers en verkeerde inschattingen kon P. tijdens zijn verblijf in een forensische kliniek in Den Dolder onterecht met verlof. Zo wist de kliniek niet van P’s zedenverleden omdat hij daar zelf met een beroep op zijn privacy bezwaar tegen had gemaakt. Gedurende zijn verlof verkrachtte en vermoordde hij de 25-jarige Anne Faber.

„Waarom stond de veiligheid van de samenleving niet centraal, maar resocialisatie van P.?”, vroeg SGP-leider Van der Staaij zich af. 50Plus-leider Krol zinspeelde op ’sancties’ voor Dekker. Kamerlid Azarkan (Denk) riep de minister op af te treden.

Daar leek Dekker niet aan te denken. „Ik wil deze klus afmaken”, zei hij over de verbeteringen die inmiddels zijn ingezet. „Het is mijn eer te na dit te laten versloffen.”

TBS-weigeraars

Volgens Van Wijngaarden dwingt de zaak ’tot herbezinning’ op het systeem van tbs en psychiatrische zorg in gevangenissen. Het moet volgens hem niet langer mogelijk zijn voor psychiatrisch gestoorde gedetineerden om net als Michael P. tbs te ontlopen door simpelweg te weigeren mee te werken aan onderzoek. TBS-weigeraars moeten wat hem betreft net zo lang ter observatie worden vastgehouden tot ze mee gaan werken aan psychiatrisch en psychologisch onderzoek.

Net als de PvdA wil de VVD dat tbs tijdens detentie alsnog kan worden opgelegd. Volgens Dekker kan dat niet, aangezien iemand niet twee jkeer voor hetzelfde feit kan worden veroordeeld. Wel stelde hij voor om bijvoorbeeld de periode van voorwaardelijke invrijheidstelling te gebruiken voor behandeling.

’Stuitend’

Het grootste probleem was hier ’het stuitend gebrek aan informatie delen’, vond CDA-Kamerlid Van Toorenburg. Van Toorenburg wil sterker onafhankelijk toezicht op het beoordelen van verlof. „We krijgen steeds meer te maken met gestoorde mensen waarop gewone gevangenissen niet zijn toegerust.”

Moeder Elze van Heeswijk en haar vriend tijdens het debat in de Tweede Kamer.

Moeder Elze van Heeswijk en haar vriend tijdens het debat in de Tweede Kamer.

Faber verdween op 29 september 2017 tijdens een fietstocht. Haar begraven lichaam werd twee weken later gevonden in de bossen bij Zeewolde.

Vernietigende rapporten

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) en twee inspecties oordeelden vorige week dat er in aanloop naar die verschrikkelijke gebeurtenis grote fouten zijn gemaakt, waardoor P. vrijheden kreeg die hij niet had mogen hebben. Bovendien kon P. weigeren dat er cruciale informatie over hem werd gedeeld met de kliniek waar hij werd behandeld. Er is onvoldoende rekening gehouden met de veiligheid van de samenleving en te veel met de wensen van P., blijkt uit de rapporten.

’Schaamt u zich niet?’

„Schaamt u zich niet”, hield PVV-Kamerlid Markuszower minister Dekker voor. Daarop somde hij een reeks fouten op: een gevangenisdirecteur die informatie achterhield bij overplaatsing van P. naar de kliniek in Den Dolder waar een lichter regime heerste. „Schaamt u zich niet voor al die mensen die ervoor hebben gepleit voor automatisch een derde strafvermindering. Hierdoor kon deze man veel eerder op vrije voeten komen.” Volgens de PVV’er is Dekker niet de juiste man om de fouten in het systeem te verbeteren. „Hij wist van de puinhoop in de strafketen en heeft niet gehandeld.”

Politiek spel

Anne’s moeder Elze en haar oom Hans zijn vandaag aanwezig bij het debat. De familie van de vermoorde Anne Faber roept de Tweede Kamer op tot actie en daadwerkelijke veranderingen. Oom Hans Faber: „Maak er geen Haagse stoelendans van, en ga geen politieke stokpaardjes berijden. Daar hebben we niks aan en daar nemen we geen genoegen mee.”