Nieuws/Binnenland
3589449
Binnenland

Nog weinig te merken van investeringen

Extra geld van kabinet blijft op de plank

Minister Wopke Hoekstra van Financiën ondertekent de stukken voor Verantwoordingsdag op zijn kamer.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën ondertekent de stukken voor Verantwoordingsdag op zijn kamer.

Den Haag - De extra miljarden die dit kabinet wilde uitgeven, leidden het afgelopen jaar nog niet tot veel zichtbare resultaten. Het geld blijft bovendien voor een groot deel op de plank liggen.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën ondertekent de stukken voor Verantwoordingsdag op zijn kamer.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën ondertekent de stukken voor Verantwoordingsdag op zijn kamer.

Tot die conclusie komt de Algemene Rekenkamer vandaag, op Verantwoordingsdag. Het extra geld komt vaak moeilijk aan het rollen, schrijft de Rekenkamer. Dat komt bijvoorbeeld doordat het voor de overheid moeilijk blijkt om nieuwe werknemers aan te trekken en doordat het lang duurt voordat voorgenomen investeringen werkelijkheid worden.

Als voorbeeld hiervan noemt de Rekenkamer het leger, waar zes jaar zit tussen het besluit een bevoorradingsschip te kopen en de tewaterlating ervan. En ook bij bijvoorbeeld de politie en en het UWV blijkt het lastig om nieuw personeel aan te trekken in deze krappe arbeidsmarkt. Hierdoor is van de 5 miljard die afgelopen jaar extra beschikbaar was, een miljard doorgeschoven naar latere jaren. Bij Defensie bleef meer geld op de plank liggen dan er aan het begin van het jaar bij kwam.

Dienstverlening achteruit

Op de punten waar het kabinet besloot geen extra geld uit te geven, ging de dienstverlening van het Rijk soms achteruit. De Rekenkamer verklaart dat doordat bezuinigingen van eerdere jaren nog doorwerken en een negatief effect hebben.

Bruggen en sluizen niet onderhouden

Opmerkelijk genoeg blijkt de onderhoudssituatie van bruggen en sluizen tegelijkertijd te lijden onder geldgebrek, ontdekte de Rekenkamer. Daar werd de afgelopen jaren voor 414 miljoen euro aan onderhoudswerk uitgesteld wegens een te krap budget. De Rekenkamer vindt dat in contract staan met de extra 543 miljoen euro die het kabinet extra uittrok voor infrastructuur maar niet uitgegeven kreeg.

Arno Visser van de Algemene Rekenkamer concludeert: „Extra geld leidt niet meteen tot zichtbaar resultaat. En er is ook nog achterstallig onderhoud op plaatsen waar geen geld beschikbaar is.” Op dit moment vindt hij dat nog verklaarbaar, maar er moet wel verandering in komen.

Gebrek aan mensen

De Rekenkamer ziet dat er geld is om de zorg, het onderwijs, de politie, het UWV, de Belastingdienst en Defensie te verbeteren. Maar de grote uitdaging blijkt overal om genoeg mensen te krijgen. De Rekenkamer waarschuwt dat het de vraag is of dit de komende tijd gaat lukken en zegt dat er een strategisch personeelsbeleid nodig is. Het kabinet gaat vooralsnog niet in op die waarschuwing.

Op het gebied van bedrijfsvoering presteerde het Rijk minder goed dan voorgaande jaren, vindt de Rekenkamer. Dat gaat vooral mis op ICT-gebied. Van de 47 keer dat de Rekenkamer onvolkomenheden in bedrijfsvoering constateerde, ging het 19 keer om een ICT-probleem of over beveiliging van data. De politiek heeft bovendien te weinig aandacht voor de instandhouding van goede ict-systemen, ziet de Rekenkamer, en slechts een paar ministers boekten vooruitgang op dit al jaren spelende probleem. Vooral bij de Belastingdienst speelt dit probleem en de benodigde ICT-mensen om het op te lossen, zijn er niet. Visser: „Een quick fix is daar niet mogelijk.”

Visser gaat verder: hij ziet zelfs dat bijna 1 procent van de uitgaven van het Rijk als ’onrechtmatig’ bestempeld kan worden. Daarmee wordt volgens hem een ’kritische grens’ bereikt. In zijn presentatie benadrukte hij dat door het personeelsbeleid van het Rijk er eind dit jaar minder agenten op straat werken dan aan het eind het van het jaar, terwijl er wel extra geld is voor de politie.

Minister Hoekstra

Minister Hoekstra (Financiën) heeft zojuist het Financieel Jaarverslag van het Rijk aan de Kamer overhandigd. De Rekenkamer heeft dus naar die cijfers gekeken. De bewindsman meldt dat de inkomsten afgelopen jaar 286,4 miljard euro waren en de uitgaven 274,3 miljard. Daarmee kwam het overschot uit op 1,5 procent van het bbp. Hoekstra is positief: „Mede doordat er veel mensen werkten en bedrijven goed draaiden, kwam er per saldo meer belastinggeld binnen dan er werd uitgegeven.” Volgens hem is dat overschot ook nodig als buffer voor slechtere tijden.

In de oppositie wordt kritisch gereageerd. „Van de beloftes om meer te investeren in onderwijs, in goede zorg en in betere infrastructuur kwam bar weinig terecht”, zegt PvdA-Kamerlid Nijboer.

Problemen bij UWV

De Rekenkamer gaat ook dieper in op bepaalde ministeries en uitvoeringsorganisaties. Zo constateert het controle-orgaan bij het UWV dat lang niet alle arbeidsongeschikten die een uitkering krijgen, ook even op gesprek zijn geweest om te praten over wat ze wél kunnen doen. Dit terwijl er wel extra geld uitgetrokken was voor deze basisvorm van controle en begeleiding en terwijl er wel afspraken over waren gemaakt. De Rekenkamer schrijft dat per oktober 2018 54% van de personen die het jaar ervoor een WGA-uitkering kregen een eerste gesprek heeft gehad met het UWV over de individuele mogelijkheden om te werken.

Minister Koolmees (Sociale Zaken) denkt dit probleem aan te kunnen pakken met tien miljoen euro per jaar. Maar de Rekenkamer betwijfelt of dat volstaat. Collegelid Ewout Irrgang van de Algemene Rekenkamer: „Wij betwijfelen of dit extra budget voor UWV genoeg is. Immers de beschikbare middelen in het verleden hebben er niet toe geleid dat alle gedeeltelijk arbeidsongeschikten in hun eerste jaar een eerste gesprek met UWV hebben gehad. Laat staan dat ze gericht begeleid zijn naar werk.”