Nieuws/Binnenland
3590034
Binnenland

’Te goedgelovig geweest tegenover China’

Den Haag - Samenwerken en profiteren waar het kan, beschermen waar het moet. Dat is het uitgangspunt voor de nieuwe Chinastrategie van het kabinet. Een veranderde, meer realistische houding tegenover China is nodig, zegt minister Blok (Buitenlandse Zaken) bij de presentatie van het stuk. Immers: „Wellicht zijn we in het verleden wel eens te goedmoedig en goedgelovig geweest.”

China heeft zich in betrekkelijk korte tijd geruisloos ontwikkeld van ontwikkelingsland tot wereldmacht. Het aandeel in de wereldeconomie groeide van 1,5 procent in 1978 naar 15 procent in 2017. Begin jaren tachtig leefde nog meer dan 80 procent van de bevolking onder de armoedegrens, nu nog maar 6,5. Na de VS is het land de grootste militaire macht, is het de suikeroom van ontwikkelingslanden, waarmee China z’n invloed alsmaar uitbreidt. Via (bedrijfs)spionage, cyberaanvallen, oneerlijke handelspraktijken, diefstal van kennis en technologie vormt het land een steeds grotere bedreiging voor Nederland, dat zijn ’sleuteltechnologie’, grondstoffen en intellectuele eigendommen dan ook steviger moet beschermen.

Maar de andere kant is er ook. Zo exporteert Nederland jaarlijks voor zo’n 11 miljard euro naar China, studeren hier 4.400 Chinese studenten en ziet het kabinet kansen op samenwerken op het vlak van energie en klimaat. „Moeten we bang zijn voor China? Nee”, zegt Blok dan ook.

Geen antwoord op 5G

Wil Nederland sterk staan tegenover de nieuwe wereldmacht, dan kan het als klein landje weinig uitrichten, maar gezamenlijk binnen de EU of met de VS des te meer. Wat dat betreft is het opvallend dat met de Chinastrategie nog geen besluit wordt genomen over de aanleg van supersnel mobiel internet 5G in Nederland. Het kabinet erkent de risico’s van de aanleg door de Chinese telecomreus Huawei, die Nederlandse data zou kunnen doorspelen aan Chinese inlichtingendiensten. De Amerikanen willen samenwerken met Europese bedrijven om samen 5G-netwerken aan te leggen.

’Verstandig’

Werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland vinden de Chinastrategie van het kabinet getuigen van ’verstandig beleid’. Toch hebben de organisaties ook kritiek, vooral op het ontbreken van een plan voor het behoud van de Nederlandse concurrentiepositie tegenover China. Ook een antwoord op Chinese staatssteun bij aanbestedingen en overnames ontbreekt nog.

Kamer kritisch

De Tweede Kamer staat ook niet ongeremd te juichen. Zo vindt D66 het stuk te oppervlakkig, een ’lege huls’. Blok lijkt volgens Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma de dreiging van China te onderschatten.

De VVD, die om de strategie had gevraagd, vindt het beleid niet ver genoeg gaan. „We moeten korte metten maken met het Chinees misbruik van het vrijhandelssysteem”, zegt Kamerlid Sven Koopmans. „Dat China zichzelf de status van ontwikkelingsland toekent voor handelsvoordeeltjes kunnen we niet langer accepteren.”

Ook is het kabinet volgens de liberalen ’te huiverig’ om ongewenste kennis- en technologieoverdracht naar China via onze universiteiten tegen te gaan. Zowel het kabinet als universiteiten zijn hier nog te huiverig voor. Ook de invloed van China in Afrika en de oneerlijke handelspraktijken in derde markten verdienen volgens de VVD ’hardere maatregelen.’

Regeringspartij ChristenUnie heeft eveneens kritiek. „Het kabinet benoemt de risico’s, maar moet nog beter duidelijk maken welke maatregelen het nu gaat nemen om de risico’s te beperken”, reageert Kamerlid Voordewind. Hij vindt het teleurstellend dat er nog geen besluit is genomen over het aanleggen van 5G door Huawei. „Wat ons betreft krijgt Huawai geen rol in het Nederlandse 5G-netwerk.”