Kruitvat VS staat op ontploffen

Het stadje Kenosha houdt het hart vast. De Democratische burgemeester en gouverneur waarschuwden hem niet te komen, maar president Trump gaat dinsdag toch bij het van de rellen herstellende plaatsje in Wisconsin op bezoek. De Democratische gouverneur van de staat zegt dat de komst van Trump ’het helen’ van het stadje in de weg zal staan. Daar gelooft Trump niets van. „De radicaal linkse Democratische burgemeesters, of de vent in zijn kelder die niet bereid is te leiden of zich zelfs tegen het geweld uit te spreken (Joe Biden, red.), ze zullen nooit in staat zijn om er iets tegen te doen”, zo schreef hij in een van zijn talloze tweets. De Democratische burgemeester is op zijn beurt fel richting Trump: „U bent degene die de haat en de verdeeldheid heeft geschapen.” Een week geleden schoot een 17-jarige twee mensen in Kenosha dood bij protesten in het plaatsje, waar het onrustig is sinds de politie daar de zwarte man Jacob Blake neerschoot. Wraak Elders is de politie in Portland bang voor mensen die wraak willen nemen voor de dood van een lid van een rechtse groepering dit weekend. De man werd neergeschoten na confrontaties tussen demonstranten en Trump-supporters. De politie doet een duidelijke oproep: „Voor hen die op Twitter oproepen om naar Portland te komen om genoegdoening te halen, ik vraag jullie: blijf weg.” Portland is sinds de dood van George Floyd, drie maanden geleden, een bolwerk van anti-politiegeweld-protesten, maar ook van rellen en vernielingen. Het beeld komt overeen met andere onrusten. Overdag vreedzame BLM-protesten, die zodra de duisternis valt over kunnen gaan in rellen en plunderingen. Winkels gingen in vlammen op. Lokale ondernemers zijn de wanhoop nabij. De broodjeszaak van Stacey Gibson werd geplunderd. „Het geweld gaat hier al zo ongelooflijk lang door, al 90 dagen nu. Ondernemers vluchten. We zijn gewoon bang.” In Kenosha duren de onlusten minder lang, maar is de wanhoop niet minder. Scott Carpenter zag het familiebedrijf in vlammen opgaan. Hij snapt niets van de rellen. „Mijn boodschap aan hen is: jullie werken het doel van de demonstraties zo juist tegen. Dit is haat.” Zijn bedrijf bestond al 42 jaar. Hij barstte in tranen uit toen hij zag wat er van zijn zaak over was. „Ik snap niet waar deze haat vandaan komt.” Zowel de zaak in Portland als die in Kenosha wordt nog onderzocht, en er is nog veel onduidelijkheid. Toch werd het geweld in de straten meteen een onderdeel van de twee presidentscampagnes. President Trump noemde zijn supporters die Portland introkken ’ware patriotten’. Hij was kritisch op de Democratische burgemeester en gouverneur die de boel uit de hand hebben laten lopen in Portland. Hij wil federale agenten sturen. „De burgemeester is een dwaas, laat de nationale garde zijn werk doen.” De Trump-campagne waarschuwt dat onder een presidentschap van Trumps rivaal Joe Biden de chaos alleen maar groter zal worden. Het lijkt ook de boodschap voor de campagne te worden. Voor Trump zijn daarbij Black Lives Matter-demonstranten, radicalere relschoppers en de Democratische Partij één pot nat. Trump probeert de blanke kiezers in de veilige buitenwijken aan te spreken. De beelden ondersteunen Trumps boodschap. Het zijn inderdaad Democratische steden waar het nu misgaat, en het zijn ook voornamelijk Democraten die de leiding hebben in de steden met de hoogste criminaliteitscijfers. Maar grotere steden hebben ook hogere criminaliteit, en in die grotere steden wordt nu eenmaal meer voor Democraten gekozen. Plunderingen Vanuit de rechtse hoek wordt Biden ervan beschuldigd het geweld en de plunderingen niet veroordeeld te hebben. Biden deed dat in werkelijkheid wel, begin juni al. Maar Biden is wel voorzichtig. Hij wil de Black Lives Matter-beweging niet tegen zich in het harnas jagen. Tegelijkertijd wil hij blanke kiezers ook niet van zich vervreemden. Hoewel Biden onder druk stond om een bezoek aan Kenosha te brengen, koos hij er uiteindelijk voor om vanuit Pittsburgh een toespraak te houden. Biden legt de verantwoordelijkheid juist bij Trump. Na vier jaar Trump zijn de spanningen alleen maar gestegen, en is de verdeeldheid groter geworden, zo zegt Biden. „We zijn allemaal minder veilig doordat Donald Trump zijn werk als president niet doet.” Biden vindt dat Trump de situatie juist laat escaleren. „Hij denkt dat de woorden law ander order hem sterk doen laten lijken, maar hij is juist zwak. Dat blijkt wel uit het feit dat hij zijn eigen supporters, die als milities door het land gaan, niet kan tegenhouden.” Het publieke debat in de VS is al jaren verhit, maar de laatste maanden lijkt er een verdere verharding plaats te vinden. Bij demonstraties verschijnen steeds vaker en steeds nadrukkelijker vuurwapens in beeld. Zo waren er gewapende milities aanwezig bij protesten tegen de coronamaatregelen in de staat Michigan. Begin januari verschenen er duizenden gewapende demonstranten bij een pro-wapenbijeenkomst in Richmond, Virginia. In een groot deel van de VS is het legaal om met wapens over straat te gaan. Veel leden van deze milities komen van het platteland en zijn overwegend blank. Maar in Georgia dook deze zomer ook een militie met overwegend zwarte leden op. Met een paar honderd zwaarbewapende leden demonstreerden ze tegen een groot confederatie-monument. Politiegeweld Hoewel Black Lives Matter-demonstraties direct na de dood van George Floyd door politiegeweld nog op de goedkeuring van een groot deel van de Amerikanen kon rekenen, lijkt die steun nu af te zwakken. Ruim zestig procent van de Amerikanen steunde de beweging toen, nu lijken met name blanke Amerikanen af te haken en gaat de steun in verschillende peilingen richting 50-50. De oorzaak lijkt voornamelijk te liggen in de demonstraties die uit de hand lopen. Brandstichting, vernielingen en plunderingen vonden plaats in onder meer Minneapolis, New York, Portland, en Washington DC. In Washington gingen de beelden van Josiah Pope rond op sociale media. Hij kwam met een nekbrace zijn huis uit toen demonstranten door zijn straat gingen. Pope ging de discussie aan, en werd bedreigd met een honkbalknuppel. „Ik ben een zwarte man uit Washington DC”, zei Pope later in een interview in de Washington Post. „Ik vind die protesten niet erg. Ik was er zelf ook bij. Maar je moet hier niet komen om dingen af te fikken en af te breken in de naam van Black Lives Matter. Er is een verschil tussen een vredig protest en rellen en vandalisme.” Radicaal De Black Lives Matter-beweging is een samenraapsel van verschillende groepen met verschillende doelen. Daar zitten radicale anarchistische mensen tussen, die onder de paraplu Antifa geschaard kunnen worden, maar ook gematigde mensen. Op verschillende plekken valt op dat er ’s nachts, als het tot rellen komt, heel andere mensen protesteren dan overdag. Ook aan de rechterkant van het spectrum bemoeien zich meerdere verschillende groepen met protesten. De op geweld gerichte extreemrechtse groep Proud Boys en de Bogaloo-beweging mengen zich tussen gematigder Trump-supporters. Daardoor kan het kruitvat elk moment weer ontploffen. In hoeverre kan de onrust uit Amerika overslaan naar Nederland? Dat bespreekt Telegraafverslaggever Wierd Duk in zijn nieuwste podcast.