Nieuws/Binnenland

Campagne Geef Haar een Kans

Duizenden kankerpatiënten onnodig kaal

Door René Steenhorst

Suseela Gorter

EINDHOVEN - In te weinig Nederlandse kankerbehandelcentra wordt actief hoofdhuidkoeling bij chemotherapie aangeboden. Daardoor verliezen elk jaar 13.000 tot 15.000 kankerpatiënten onnodig hun haar.

Suseela Gorter

In te weinig Nederlandse kankerbehandelcentra wordt actief hoofdhuidkoeling bij chemotherapie aangeboden. Daardoor verliezen elk jaar 13.000 tot 15.000 kankerpatiënten onnodig hun haar.

Dat blijkt uit berekeningen van de Stichting ’Geef Haar een Kans’ en het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Volgens voorzitter W.P.M. Breed van genoemde stichting, krijgt ,,minder dan 10 procent” van alle kankerpatiënten, behandeld met een chemotype dat grote kans geeft op haaruitval, de kans hun haar via koeling te behouden. ,,Plotselinge kaalheid is evenwel voor velen een uiterst kwetsende ervaring”, weet dr. Wim Breed, oud-oncoloog van het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven.

Van de jaarlijks 104.000 nieuwe kankerpatiënten in Nederland wordt ongeveer de helft met een vorm van chemotherapie behandeld. Bovendien krijgen nog eens ruim vijfduizend patiënten (opnieuw) ’chemo’ wegens terugkeer van hun kanker.

Haaruitval door behandelingen met antikankermedicijn is een welbekend fenomeen. Dergelijke middelen (cytostatica) beschadigen de haarcellen. Haarverlies remmen of stoppen is soms mogelijk via het koelen van de hoofdhuid met behulp van een speciale ijsmuts of een ’coldcap’ die al het haar bedekt. Door de temperatuur van de hoofdhuid terug te brengen naar 25 tot 15 graden wordt de doorbloeding van de haarwortels verlaagd en vertraagt daarmee de stofwisseling. Bij ongeveer de helft van de kankerpatiënten blijft zó het haar behouden. Bovendien blijft velen zó het dragen van een haarwerkje of een hoofddoek bespaard.

Uit een recente studie van het Integraal Kankercentrum Nederland blijkt dat onder oncologische zorgverleners nog altijd gebrek aan kennis bestaat over de werkzaamheid en veiligheid van de hoofdhuidkoeling. ,,Daardoor wordt deze aanvullende behandeling nog altijd niet standaard aangeboden”, zeggen de IKNL-onderzoekers. De enquête werd gehouden onder 177 ex-borstkankerpatiënten, 49 verpleegkundigen en honderd medisch oncologen in ziekenhuizen waar wel en geen hoofdhuidkoeling werd toegepast.

Bij ongeveer de helft van de patienten met dreigend haarverlies door chemo werkt de hoofdhuidkoeling. Door dit beperkte resultaat heeft ruim een derde van de artsen en verpleegkundigen twijfels over de effectiviteit ervan en zeggen zij hun patiënten niet goed te kunnen informeren. ,,Het is een van de oorzaken waarom de koeling niet actief aan patiënten wordt aangeboden”, stelt Breed. ’Geef Haar een Kans’, de naam van ’zijn’ stichting, is ook het motto van een deze week begonnen landelijke informatiecampagne van de stichting.

Veel nieuwe kankerpatiënten, overvallen door hun ziekte en de plotseling noodzakelijke behandeling, zijn echter niet op de hoogte van de mogelijkheid tot haarbehoud door hoofdhuidkoeling.

Identiteit

Uit een studie van het IKNL blijkt dat zowel vrouwen als mannen een groot deel van hun identiteit aan hun haardracht ontlenen. Onderzoekster dr. Corina van den Hurk, die in 2013 promoveerde op het onderwerp ’hoofdhuidkoeling bij chemotherapie’: ,,Daarvan worden mensen zich pas echt bewust op het moment dat ze het haar dreigen te verliezen. Zonder haar voelen velen zich eerder gestigmatiseerd, is hun ziekte zichtbaar en reageren mensen om hun heen toch een beetje anders op hen.”

Bij 61-jarige Coby Veenstra uit Groningen werd ruim een jaar geleden borstkanker geconstateerd. De ziekte is onder meer naar haar longen, lymfklieren en botten uitgezaaid. Haar levensvooruitzichten zijn hierdoor beperkt. Maar kaal eindigendoor de chemo vindt zij verschrikkelijk. ,,Ik ben wel ernstig ziek maar ik voel me niet ziek. En wil er dus ook niet ziek uitzien. Echt, alle respect voor de vrouwen die er geen moeite mee hebben om een sjaaltje of een pruik te dragen.”

Medisch journalist