397009
Nieuws

Kans op een VK binnen EU neemt toe

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

De economische en financiële schade die Brexit veroorzaakt grijpt steeds meer om zich heen. Zo is het pond fors in waarde gedaald en dreigt de bouwsector stil te vallen. De politieke en economische chaos moet worden opgeruimd door een nieuwe Britse regering die in de loop van september 2016 zal aantreden.

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg

Omdat de Britse economie de Europese interne markt hard nodig heeft en steeds meer kiezers schrikken van de schade die Brexit aanricht, menen de economen dat de kans toeneemt dat het Verenigd Koninkrijk na een nieuw referendum lid van de EU zal blijven.

Het VK blijft overal voorpagina nieuws. Deze week baarde Nigel Farage, kopstuk van de Brexitcampagne, veel opzien. Afgelopen maandag maakte hij bekend dat hij zijn functie als UKIP-leider neerlegt. Farage gaf aan dat hij zijn levensdoel met Brexit heeft bereikt en nu buiten de politiek een nieuw leven wil leiden.

Chaos

Zelf door zijn aanhangers wordt hij nu afgeserveerd als een lafaard die wegloopt voor de consequenties van de economische en politieke chaos waarin het VK na Brexit terecht is gekomen.

Hij en Boris Johnson, het andere gezicht van de Brexitcampagne die vorige week al het hazenpad koos, worden in de media afgeschilderd als wegvluchtende laffe brandstichters die het bluswerk aan anderen overlaten.

Johnson meende deze week vanaf de zijlijn nog even te kunnen opmerken dat de economische schade voor het VK erg meeviel en wees daarbij op het beursherstel. Dat had hij beter niet kunnen doen. “Tegen domheid is geen kruid gewassen”, was nog de meeste milde reactie. En dat wordt onderstreept door de laagste stand van het pond in meer dan dertig jaar, onheilspellende cijfers over de bouwsector en berichten over bedrijven die het VK verlaten.

Uittocht

De zorg over de Britse economie neemt ook toe doordat buitenlandse ondernemingen hun voorgenomen vestiging in het VK schrappen en opzoek gaan naar een locatie in een Euroland.

De Britse minister van Financiën, George Osborn, is daarvan zo geschrokken dat hij de uittocht van ondernemingen wil tegen gaan met het versneld verlagen van het tarief van de Britse winstbelasting van 20% naar 15%.

Belastingvlucht beperken

Het VK wordt daarmee een soort belastingparadijs voor bedrijven, want het gemiddelde tarief in de EU ligt rond de 28%. Dit leidt tot een aanvaring met Brussel en de zogenoemde G20-landen (sterkste economieën in de wereld) die bezig zijn om de internationale belastingconcurrentie (race to the bottom) in te dammen en belastingvlucht tegen te gaan.

Ook is het de bedoeling dat multinationals juist meer belasting gaan betalen en Osborn nu al de slechte reputatie heeft ze in de watten te leggen. Boze Eurolanden hebben al aangekondigd dat ze de Britten met tegenmaatregelen zullen treffen.

In het VK krijgt Osborn te maken met boze Brexiteers die de rekening van de belastingverlaging betalen, terwijl ze juist protesteerden tegen de groeiende ongelijkheid.

Onderhandelingsklimaat

Met deze kamikaze actie heeft Osborn het onderhandelingsklimaat tussen de EU en het VK over een nieuwe handelsverdrag verder verslechterd. Het is onduidelijk wanneer deze onderhandelingen van start gaan.

De Britse media gaan ervan uit dat de nieuwe Britse regering die medio september zal aantreden pas in 2017 zal starten met onderhandelen. Binnen de EU wordt juist op snelheid aangedrongen om de economische schade die Brexit niet alleen in het VK, maar ook in Europa veroorzaakt zoveel mogelijk te beperken.

In het VK is al wel informeel gestart met de onderhandelingsinzet. Voorop staat dat het VK straks als niet EU-land toegang wil tot de Europese interne markt en kan blijven profiteren van alle handelsvoordelen die deze markt biedt. Daarnaast moeten de onderhandelaars rekening houden met de wensen van het Brexitkamp.

Immigratie en grenzen

Uit een analyse van de verkiezingsuitslag blijkt dat voor de meeste Brexitkiezers twee issues de doorslag hebben gegeven: het beperken van immigratie door het sluiten van de Britse grenzen en de mogelijkheid van het maken van eigen wetgeving zonder de invloed van de EU. Deze analyse laat ook zien dat bij de Brexitstemmers de mogelijke gevolgen van Brexit voor de economie geen rol hebben gespeeld.

Slechts 17% hechtte geloof aan de waarschuwingen vanuit het “Remain’-kamp dat de economie bij een Brexit forse schade zal oplopen. De overgrote meerderheid van “Leave” deed dit af als bangmakerij en geloofden het sprookje van Johnson en Farage die een nieuw Brits wereldrijk voorspelden met een hoge economische groei en extra welvaart.

Bij de stemmers op “Remain” speelde het voorkomen van schade voor de economie en minder welvaart juist een hoofdrol en immigratie en eigen soevereiniteit nauwelijks.

Twee mogelijke uitkomsten

Als de Britse onderhandelaars willen vasthouden aan de mogelijkheid voor het VK om de grenzen te sluiten voor burgers uit de EU en elke invloed van de EU op de Britse regelgeving afwijzen dan staat nu al vast dat VK geen toegang zal krijgen tot de interne markt.

De huidige EU-wetgeving en de beginselen van de interne markt bieden voor deze wensen geen enkele ruimte. De EU-landen hebben al aangekondigd dat aan deze fundamentele wetgeving niet getornd kan worden. Houden de VK-onderhandelaars toch vast aan de wensen van het Brexitkamp dan leidt dit altijd tot een vorm van handelsrelatie tussen de EU en het VK zonder Britse toegang tot de interne markt.

Kiezers raadplegen

Het is aannemelijk dat de nieuwe Britse regering de uitkomst en de gevolgen van deze nieuwe relatie in een referendum aan de kiezers zal voorleggen en daarbij de voors en tegens ten opzichte van het EU-lidmaatschap vooraf goed in beeld zal brengen.

Daarbij ligt het voor de hand de opinies van economische denktanks en gezaghebbende economen op dit vlak daarbij te betrekken en ze niet op de voorhand af te doen als EU-propaganda.

De uitslag van dit referendum kan zijn dat het VK kiest voor een toekomst buiten de EU waarbij handelsafspraken met Brussel worden gemaakt die het VK geen toegang geven tot de interne markt en de daaraan gekoppelde belangrijke voordelen.

Het kan ook zijn dat de kiezers deze nieuwe relatie afwijzen en daarmee de regering de mogelijkheid biedt om binnen de EU te blijven. We willen niet speculeren over de afloop, maar naarmate de economische schade die het Brexit-referendum nu al heeft aangericht in de samenleving steeds breder voelbaar wordt, neemt de kans toe dat de EU uit 28 lidstaten blijft bestaan.

Die kans kan worden vergroot door de EU te hervormen, zoals we in eerdere columns hebben voorgesteld.