Nieuws/Buitenland
402327145
Buitenland

Langverwacht VN-rapport: China schendt mensenrechten in Xinjiang

Ter illustratie: een demonstrant voor de Oeigoerse zaak in Turkije

Ter illustratie: een demonstrant voor de Oeigoerse zaak in Turkije

Peking - China is schuldig aan het schenden van mensenrechten in Xinjiang. Dat concludeert het langverwachte rapport van de mensenrechtenraad van de Verenigde Naties. Peking reageert woedend op de publicatie van deze ,,zogenaamde Xinjiang-gerelateerde beoordeling’.

Ter illustratie: een demonstrant voor de Oeigoerse zaak in Turkije

Ter illustratie: een demonstrant voor de Oeigoerse zaak in Turkije

Het VN-rapport is woensdagavond gepubliceerd, op de laatste dag van het termijn van mensenrechtenchef Michelle Bachelet. Het rapport maakt gebruik van interviews van ooggetuigen en haalt gelekte Chinese overheidsdocumenten aan. Op een systematische manier maakt de VN-mensenrechtenraad korte metten met Chinese beweringen over de situatie in Xinjiang.

China ontkent elke vorm van mensenrechtenschending in Xinjiang, laat staan dat er sprake zou zijn van genocide. Peking rechtvaardigt de strenge controle in de regio en noemt het terrorismebestrijding. Volgens het VN-rapport hanteert de Chinese regering echter een eigen interpretatie van ‘terroristische activiteiten’. Het rapport concludeert dat het rechtssysteem om in Xinjiang terrorisme te bestrijden gebaseerd is op ,,vage en brede concepten die ambtenaren de vrijheid geven hun eigen interpretatie en toepassing te hanteren.’’

Mensen die onder het mom van een ‘terroristische activiteit’ worden opgepakt kunnen uit een lijst van 75 criminele activiteiten kiezen, waarvan een deel volgens de VN onder fundamentele vrijheden vallen en waarvan een verband met geweld of mogelijk toekomstig gewelddadige activiteiten niet bewezen kan worden. Zo is het hebben van een grote baard voor mannen volgens deze lijst een terroristische misdaad, net als het plotseling stoppen met drinken en roken.

Chinese beweringen sterk in twijfel getrokken

Ook de Chinese bewering dat er in Xinjiang alleen sprake is van vrijwillige trainingscentra wordt door het VN-rapport sterk in twijfel getrokken. De mensenrechtenraad heeft voor dit rapport met 40 ooggetuigen gesproken, van wie 26 mensen in een heropvoedingskamp hebben gezeten. ,,Niemand heeft getuigd tijdens het verblijf de faciliteit te mogen verlaten, geen van hen werd geïnformeerd hoe lang ze in de faciliteit moesten blijven’’, aldus het rapport.

De VN-mensenrechtenraad zegt dat er in de kampen sprake is geweest van marteling en andere vormen van wrede, onmenselijke of vernederende behandeling van gevangenen. Beschuldigingen van seksueel en gendergerelateerd geweld zoals verkrachting noemt het rapport eveneens ,,geloofwaardig’’.

Volgens de Chinese overheid zijn de trainingscentra opgezet om mensen aan een baan en stabiel leven te helpen. De Oeigoeren die in het buitenland getuigen opgesloten te hebben gezeten in ‘concentratiekampen’ zijn volgens Peking acteurs ingehuurd door westerse regeringen. De Chinese overheid weigert antwoord te geven op de vraag hoeveel mensen er in de kampen hebben gezeten. Hier een getal aan geven zou volgens Peking onmogelijk zijn, omdat het aantal inwoners aan verandering onderhevig is ,,aangezien mensen er komen en gaan.’’

Grootschalige willekeurige detentie

Het VN-rapport citeert echter Chinese overheidsdocumenten die wel degelijk een indicatie geven van de massale schaal van de kampen. Het concludeert dat ,,zich een patroon van grootschalige willekeurige detentie heeft voorgedaan, wat een aanzienlijk deel van de Oeigoeren en andere moslimminderheden beslaat.’’

China zegt zich te verzetten tegen de publicatie van het VN-rapport. Een woordvoerder van de Chinese VN-delegatie zegt dat het rapport gebruik maakt van valse informatie. De Verenigde Staten, westerse landen en anti-Chinese groepen zouden samen spannen om China zwart te maken.

In totaal is er drie jaar gewerkt aan het rapport over de behandeling van Oeigoeren en andere moslimminderheden in de Chinese regio. Tot op het laatste moment was het spannend of het rapport opnieuw zou worden uitgesteld. Bachelet had eerder beloofd het voor haar aftreden vrij te geven, maar ze erkende vorige week nog geen publicatiedatum te hebben vanwege druk vanuit Peking.