405081
Nieuws

Meer oog voor onzekerheid nodig

De onzekerheid over de groei van de wereldeconomie neemt toe. Daarnaast speelt ook de onzekerheid over het politieke klimaat een rol en regeringen die onvoldoende investeren in de groei van hun economie. Europa heeft bovendien last van de extreme lage rentes en een mogelijke Brexit. Europese regeringsleiders moeten, ongeacht de uitslag van het Brexit- referendum in het VK, haast maken met een hervorming van de EU.

Internationale beleggers en investeerders weten het ook niet meer. Overal in de wereld krijgen ze te maken met economische en politieke onzekerheid. Daarnaast blijft de groei van de wereldeconomie beperkt, vooral door de groeivertraging in opkomende economieën. In de VS is er sprake van een gematigde groei, maar zijn er geen signalen die wijzen op een sterkere groei. Voor Europa ziet het beeld er nog relatief gunstig uit. Dat komt door de lage eurokoers en de lage grondstofprijzen. Maar de werkloosheid blijft hoog en we zien nu al de negatieve economische effecten van een mogelijke Brexit en de extreem lage rentes. Zelfs de architect van het Europese monetaire beleid, ECB-president Mario Draghi wordt zenuwachtig. Afgelopen donderdag hamerde hij in zijn Brusselse speech voor de Europese Commissie voor de zoveelste keer op de noodzaak voor de eurolanden om met publieke investeringen, belastingverlagingen en hervormingen op de arbeidsmarkt de economie aan te jagen. Het ziet er niet naar uit dat zijn advies wordt opgevolgd.

Stimuleren van groei

Alle economische denktanks in de wereld hebben inmiddels Europa aangespoord om haast te maken met het aanzwengelen van de economie, anders dreigt het risico op een jarenlange stagnatie. De Europese regeringsleiders houden zich tot op heden doof voor deze waarschuwing en zijn vooral aan het remmen in plaats van met een gecoördineerd economisch beleid de Europese economie aan te jagen. Tegelijk zien we wereldwijd een trend waarbij de nadruk wordt gelegd op eigen nationaal beleid en het afremmen van het vrije handelsverkeer. Handelsbeperkingen leiden tot lagere groeicijfers. Steeds meer internationale beleggers houden dan ook rekening met zwaar economisch weer en zelfs een economische crisis. Amundi, Europa’s grootste vermogensbeheerder, maakte klanten afgelopen week duidelijk dat er weinig tot geen zicht is op aantrekkende rendementen.

Voorbereid zijn op een crisis

Superbelegger George Soros, vooral bekend vanwege het succesvol speculeren tegen het Britse pond in 1992, is somberder. De afgelopen maanden heeft hij zijn beleggingsbeleid zodanig aangepast dat zijn fonds voorbereid is op een crisis en daaraan zou kunnen verdienen. Soros vreest voor een neergang van de Chinese economie en kapitaalvlucht uit dit land die de wereldeconomie hard zal raken. Voor Europa acht hij de kans reëel dat de EU uit elkaar valt door de vluchtelingencrisis, de grote econmische verschillen tussen Noord en Zuid en de mogelijkheid van een Brexit. In een interview met The Wall Street Journal zei de superbelegger dat een keuze van de Britten om uit de EU te stappen, zo goed als zeker het einde zal betekenen voor de samenwerking in EU-verband.

Bookmakers gokken op Remain

Volgens The Economist’s “Brexit” poll-tracker stond Leave de afgelopen week op 43%, Remain op 42% en Don’t know op 15%. De Britse bookmakers gaan er nog steeds van uit dat Remain op 23 juni 2016 het referendum zal winnen. Afgelopen woensdag publiceerde het Centraal Planbureau (CPB) een studie waarin wordt berekend dat Nederland door een Brexit harder zal worden geraakt dan andere EU-landen. Door de nauwe handelsbetrekkingen kan onze economie een schade oplopen van 10 miljard euro, 575 euro per inwoner. Volgens de tot op heden in het VK gepubliceerde berekeningen, gaat het voor de Britten zelf om veel hogere schades. Een Brexit kost het land 128 miljard euro (100 miljard Britse ponden) aan productiviteit en verliezen bijna 1 miljoen mensen hun baan. Bovendien zouden Britse huishoudens een inkomensverlies lijden van 4.300 Britse ponden per jaar.

Tot voor kort werden deze onheilspellende berekeningen door het Brexitkamp als bangmakerij naar de prullenbak verwezen. Inmiddels wordt schoorvoetend erkend dat het VK als het geen lid meer is van de EU, te maken zal krijgen met minder gunstige handelsverdragen en handelsbelemmeringen. Dat betekent een lagere groei en minder banen. De campagneleiders van Leave gaan nu op de toer dat dit nadeel op termijn goed gemaakt zal worden doordat het VK zonder bemoeienis van Brussel een eigen beleid kan voeren. Zelfs veel Brexit-aanhangers geloven niets van dit sprookje en geven in de media aan deze schade voor lief te nemen als ze maar verlost zijn van het gehate Brussel.

Minder Brussel

De meeste Europese regeringsleiders gaan ervan uit dat de Britten in de EU zullen blijven en dat daarmee de zoveelste Europese crisis wordt bezworen. Die gedachte is naïef. Ook ingeval de Britse kiezers in meerderheid voor het behoud van het EU-lidmaatschap kiezen, loopt de EU het gevaar uit elkaar te vallen. In steeds meer landen neemt de oppositie tegen de bemoeienis van Brussel toe. En die kan alleen worden tegen gegaan door nu snel haast te maken met het scheppen van meer ruimte voor een eigen nationaal beleid van de lidstaten. Binnen de EU moet het eigen nationale beleid van de landen voorop komen te staan en zal Brussel alleen ingeschakeld worden als dat voor de lidstaten beter uitpakt. Daarbij gaat het vooral om het veiligheidsbeleid en een gecoördineerd economisch en klimaatbeleid, gericht op een duurzame groei, extra banen en meer welvaart in de lidstaten.

Onzekerheid opnemen in businessmodellen

De wereldwijde toegenomen onzekerheid op het politieke en economische vlak zien we ook terug in het internationale bedrijfsleven. Steeds meer bedrijven zetten naast hun optimistische verdienmodellen ‘ouderwetse’ bedrijfsscenario’s, waarbij voor de verwachte resultaten wordt gewerkt met verschillende niveaus: laag, midden en hoog. Eigenlijk geldt voor alle bedrijven dat ze in hun businessmodellen meer dan voorheen niet alleen rekening moeten houden met de toegenomen onzekerheid, maar ook met razendsnelle veranderingen op allerlei terreinen, zoals economische en technologische ontwikkelingen.