411115
Nieuws

Barst de EU-zeepbel?

Europeanen mogen hun stem laten horen. Na de stemronde over de Brexit staan de verkiezingen in sleutellanden Duitsland en Frankrijk op het programma. Speculaties over het uiteenvallen van de EU kunnen de komende tijd toenemen. Het is de vraag of dat wel zo’n slechte zaak is.

De kritiek op de Europese Unie klinkt deze lente luider dan ooit. Veel mensen hebben het vertrouwen in de unie lang geleden al verloren, maar ze krijgen nu pas de kans om hun stem te laten horen. In Nederland ging dat via het Oekraïne-referendum. Op 23 juni krijgen de Britten de kans om te stemmen of ze binnen de EU willen blijven. Helemaal spannend wordt het volgend jaar, met presidentsverkiezingen in Frankrijk en verkiezingen voor een nieuwe Bondsdag in Duitsland.

Veel mensen stemmen met het onderbuikgevoel en het oog op hun portemonnee. De nieuwsstroom van de afgelopen jaren maakt het dan heel lastig om enthousiast te blijven over de voordelen van de EU. In 2013 schreef de Wall Street Journal al dat de eurozone de zwakste link blijft in de wereldeconomie. ‘De regio kenmerkt zich door economische stagnatie, hoge werkloosheid en vastgelopen Zuid-Europese economieën. Vakblad The Economist verwoordde het helemaal mooi: ‘Het is griezelig hoe zelfgenoegzaam EU-leiders slaapwandelen door een economische mijnenveld.’

Waanzinnige vergelijking

 Inmiddels zijn de EU-leiders goed wakker geschud. De onvrede over de EU komt steeds duidelijker naar de oppervlakte. Boris Johnson, burgemeester van Londen en fel voorstander van een Brexit, vergeleek de ambities van de EU afgelopen weekend zelfs met die van Adolf Hitler. Volgens Johnson zou alleen de wijze waarop geprobeerd wordt om de doelstellingen te bereiken verschillend zijn.

De combinatie van de oplopende onvrede bij veel Europeanen en het dichterbij komen van de stemronde over een Brexit en verkiezingen zorgen ervoor dat de discussie over het uiteen vallen van de EU steeds actueler wordt. Dit soort speculaties doken voor het eerst op toen kredietbeoordelaar Standard & Poor’s de Griekse schuld verlaagde tot zogeheten junk-status. Sindsdien schommelt de spanning op financiële markten in lijn met de dreiging van een Grieks bankroet en het bereiken van nieuwe politieke kunststukjes die dit faillissement voorkomen.

Grote gevolgen

Als de eurozone uit elkaar valt, heeft dat gevolgen voor alle grote economieën. De meeste Europese landen worden dan geconfronteerd met een recessie die naar alle waarschijnlijkheid vele jaren zal gaan duren. Met name de economisch zwakkere landen in Zuid-Europa krijgen het zwaar. De werkloosheid ligt daar relatief hoog en de kans is groot dat hun valuta’s relatief zwak zijn ten opzichte van de euro. Dat maakt het lastig om hun euro-schulden af te lossen. In dit scenario kunnen we ons in ieder geval opmaken voor een periode van chaos die in sommige gebieden tot politieke instabiliteit kan leiden.

Wie verder kijkt dan de chaotische periode waarin de politieke wirwar van de EU wordt ontrafeld, ziet dat er wel degelijk ook voordelen zitten aan het uiteenvallen van de unie. Vorig jaar had de EU een budget van €145 miljard. Dat geld zouden de landen zelf kunnen besteden. Het hele Europese ambtenarenapparaat kan worden opgedoekt. De centrale banken in de individuele landen krijgen weer controle over de rente. Ze kunnen hun beleid veel beter afstemmen op de economie dan de ECB.

Centraal beleid is recept voor ellende

De huidige wijze waarbij de ECB centraal beleid voert dat zo goed mogelijk wordt afgestemd op de economieën van alle 28 lidstaten is de belangrijkste bron van de economische ellende in Europa. De lage rente zorgde ervoor dat de economie van de landen in Noord-Europa goed op gang bleef. Maar landen in Zuid-Europa kregen hierdoor juist de kans om heel veel goedkoop geld te lenen. Met hun eigen beleid buiten de EU hadden ze nooit de mogelijkheid gekregen om zich zo diep in de schulden te steken – en al helemaal niet om de rest van Europa mee te sleuren in hun problemen.

Een breuk van de eurozone is voorlopig echter zeer onwaarschijnlijk door de hoge economische prijs die we dan moeten betalen. Een al dan niet geforceerd vertrek van de zwakkere naties uit de gemeenschappelijke wordt langzamerhand wel degelijk een realistische mogelijkheid. Het is een kwestie van tijd voordat valutamarkten dat gaan inprijzen via een stijging van de dollar ten opzichte van de euro.

Laurens Maartens is valuta-expert bij de Nederlandsche Betaal & Wisselmaatschappij (www.nbwm.nl). Hij is in 1998 zijn loopbaan begonnen bij de Zwitserse bank UBS. Sindsdien is hij werkzaam geweest bij verschillende partijen in binnen- en buitenland. Hij geeft commentaar op de actuele valuta-ontwikkelingen in kranten, op websites en op de radio. Daarnaast verzorgt hij lezingen en trainingen voor ondernemers op het gebied van valutamanagement. Hij drukt daarbij deelnemers op het hart om vooral te kiezen voor eenvoudige en goedkope valutaproducten. Deze column geeft zijn persoonlijke mening weer. Deze informatie is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen via de Nederlandsche Betaal & Wisselmaatschappij N.V.