Nieuws/Binnenland
411594055
Binnenland

Politici verbijsterd over situatie Dam: ’Hoe leg je dit uit aan ondernemers’

AMSTERDAM - Vijfduizend mensen kwamen er maandag op de Dam samen om te protesteren tegen het politiegeweld in de Verenigde Staten. Onbegrijpelijk dat er niet is ingegrepen tijdens deze coronacrisis waarbij anderhalve meter afstand houden erg belangrijk is, vinden veel politici. Maar burgemeester Femke Halsema weigerde om de demonstratie plat te leggen, want volgens haar had er alleen maar met harde hand ingegrepen kunnen worden.

„Er was geen enkele verwachting dat het tot deze proporties zou aanzwellen, daar was de politie niet op voorbereid”, zo zei Halsema later op de avond in het televisieprogramma Op1. „We hadden ze met harde hand moeten verwijderen van een plein. Ik vond dat niet verantwoord. Ben ik er gelukkig mee, nee. Ondanks alle informatie die verzameld was na overleg met de politie, was dit aantal niet verwacht. We staan als autoriteiten voor een duivels dilemma. Mensen staan vreedzaam te demonstreren en hadden mondkapjes om. Als ik het had kunnen voorzien, dan hadden we ze graag weggeleid.”

Halsema liet verder nog weten dat ze erkent dat het recht om te demonstreren op gespannen voet staat met de coronamaatregelen. „Wij kennen de traditie in Amsterdam dat ook grote groepen demonstranten dit doen, soms spontaan, meestal ongehinderd en midden in de stad. Dat recht staat op gespannen voet met de coronamaatregelen die vragen om weinig contact en kleine groepen. Veel Europese hoofdsteden worstelen met dit dilemma.”

De burgemeester zei maandagmiddag het protest niet te willen beëindigen omdat „demonstratievrijheid een heel groot goed is.” „De driehoek ziet geen grond om de demonstratie te ontbinden. Daarvoor is de demonstratie té belangrijk en bovendien zijn mensen zelf verantwoordelijk.” Ze zei maandagavond dat ze in haar ogen geen fout heeft gemaakt met haar aanpak. Ze hield vol dat het demonstratierecht in de grondwet is vastgelegd en dat dit niet zomaar stopgezet mag worden. De politieke kleur van de demonstratie interesseert haar „geen biet.”

„Demonstreren is een grondrecht”, zo vindt ook de fractievoorzitter van de Amsterdamse VVD Marianne Poot. „Dus het is goed dat deze demonstratie door kan gaan. We zitten echter in een volksgezondheidscrisis met als regel dat je 1,5m afstand houdt. Als dat niet kan dan verwacht ik van de organisatie en van de burgemeester dat opgeroepen wordt om de demonstratie af te breken. Met als uiterste consequentie dat de politie ingrijpt. We vragen van horecaondernemers dat ze alles doen om de 1,5 meter te handhaven, dan mag je van organisatoren van een demonstratie hetzelfde verwachten.”

Halsema op de Dam: „De demonstratie té belangrijk.”

Halsema op de Dam: „De demonstratie té belangrijk.”

’Hoe leg je dit uit?’

Ook fractievoorzitter van Forum voor Democratie Amsterdam Annabel Nanninga benadrukt dat demonstreren een grondrecht is. „Maar het kan niet zo zijn dat de burgemeester het Vondelpark afsluit bij drukte, boetes laat uitdelen en horeca zich in bochten moet wringen en dat een evenement als dit alle coronaregels met voeten treedt.” Nanninga benadrukt net als Poot dat ze het vreemd vindt dat de regels in de horeca zo streng zijn „en men hier opeengepakt staat en er geen handhaving te bekennen is.” De politica laat weten dat ze een spoeddebat wil.

VVD-Kamerlid Dilan Yesilgöz zegt: „Ik steun de strijd voor vrijheid en gelijkwaardigheid, maar deze beelden in coronatijd vind ik echt niet deugen. Maximeer het aantal deelnemers, houd afstand. En handhaaf als het niet goed gaat. Hoe leg je dit uit aan ondernemers en aan al die mensen in de zorg die zo hard hebben gewerkt voor onze gezondheid? Ik zie foto’s waarop de burgemeester nota bene doodleuk tussen de mensenmassa staat. Wat is dit in hemelsnaam?”

’Corrupt’

Net als Poot en Nanninga benadrukt ook PVV-leider Geert Wilders de verschillen tussen de grote groep mensen bij de demonstratie en het beleid in de horeca. Hij noemt de gang van zaken „corrupt.” „Ben je horecaondernemer dan moet je met een meetlat 1.5 meter afstand tussen de tafeltjes op de terrassen realiseren op straffe van €4000 boete, maar ben een je linkse demonstrant dan geldt de anderhalve meter ineens niet meer. Halsema zet links boven de wet en dat is corrupt.” Wilders vindt dat de burgemeester moet aftreden.

’Hou je verstand erbij’

CDA-Kamerlid Chris van Dam laat weten dat hij hoopt dat iedereen ’zijn verstand erbij houdt’. „Zo veel mensen zo dicht bij elkaar: dat is op dit moment absoluut niet wat we willen. Burgemeester Halsema moet hier veiligheid vooropstellen. Zo nodig moeten de regels er op aangepast worden om het aantal demonstranten weer te maximeren.”

Fractiegenoot Julius Terpstra spreekt van een „klap in het gezicht van de zorgverleners” die juist op adem hoopten te komen nu het coronavirus voorlopig beteugeld lijkt. En CDA’er Madeleine van Toorenburg noemt de drukte „compleet gestoord.”

ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers noemt het „nooit gerechtvaardigd” om „met jouw gedrag tijdens die demonstratie het leven van anderen in gevaar te brengen.” Hij wijst op „de hartekreet” van ic-artsen die vrezen dat de demonstranten de corona-epidemie weer doen opleven.

’Echt buiten de perken’

„De een ziet het voortbestaan van zijn bedrijf bedreigd. Een ander kan haar demente moeder niet bezoeken. Onze kinderen kunnen opa en oma niet knuffelen. En soms moet je een demonstratie stoppen omdat het te druk wordt. We zouden dit allemaal samen doen”, aldus VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff.

Dijkhoff roept iedereen op die op de Dam was maandag zich te melden bij de GGD en om twee weken in quarantaine te gaan. „Als iemand daar het virus heeft verspreid, zijn we terug bij af.”

Justitieminister Ferd Grapperhaus vindt dat de demonstratie „echt buiten de perken” ging. Dat is „pijnlijk voor alle mensen die zich de afgelopen weken wel aan de coronamaatregelen hebben gehouden.”

Ook Grapperhaus wijst erop dat het aan burgemeester Femke Halsema, samen met politie en justitie, was de betoging te beletten of op te breken. „Het demonstratierecht is een grondrecht, maar er moet ten alle tijde wel 1,5 meter afstand gehouden worden”, onderstreept de minister.

D66-europarlementariër Samira Rafaela was zelf bij de demonstratie, maar hield het voor gezien. „Het werd echt te druk, waardoor 1,5 meter afstand houden lastig werd. Daarom ben ik weggegaan. En ik roep iedereen om 1,5 meter afstand te houden.”