Nieuws/Binnenland
429286
Binnenland

Weekje weg Polen

Schoonheid in Silezië

Het zuidwesten van Polen was tot vorig jaar nog niet heel bekend onder het grote publiek, tot daar ineens de geruchten over de met goud gevulde nazispooktrein de ronde deden... Trein of niet, Neder-Silezië is misschien wel de mooiste regio van Polen met haar bergtoppen, bossen, kastelen vol dramatische geschiedenis, kleurrijke stadjes met de bizarste legendes en hoofdstad Wroclaw, Europese Culturele Hoofdstad 2016.

Wij deden een weekje Neder-Silezië en hoewel we geen goud vonden, werd het een reis met een dikke gouden rand eromheen.

Aangekomen in Wroclaw, huren we meteen auto met de belofte aan de stad dat we later terug zullen komen. In een paar uur rijden we naar Karpacz, hometown van reisleider Andrzej. Karpacz ligt in het Reuzengebergte en wordt wel het Aspen van Polen genoemd, met de rijken uit Warschau die er hun skivertier zoeken in de winter. In andere jaargetijden is het ook aangenaam vertoeven. De Wangkerk is een bezoekje waard, de Noorse kerk uit de 13e eeuw die werd heropgebouwd in Karpacz, staat bol van draken en andere Viking-details. Van hieruit kun je een wandeling maken naar de ’eenzame hut’, op 1195 meter hoogte. Na een uur bereiken we het bergetablissementje. Het is stil, het uitzicht een plaatje en het lokale gemberbier smaakt buitengewoon.

 

Weer terug in de bewoonde wereld, komt het toeristische wildwest-treintje aangetuft en de chauffeur steekt zijn hand op. ,,Dzien dobry!” begroet onze reisleider hem. Hij zat vorig jaar nog in de gemeenteraad, fluistert hij. ,,Maar is niet herkozen.”

Tijdens het eten ontmoeten we inwoonster Johanna, compleet verknocht aan Karpacz. ,,Alle mensen hier hebben lokaal patriottisme in hun dna.” Vroeger was het Duits grondgebied, een tijd waaraan ze liever niet meer denken, ,,we hebben er alles aan gedaan om die geschiedenis uit te wissen.”

De stad ligt hoog in de bergen, met als grote voordeel voor hen die wel van een wodka of wijntje houden, dat de kater de dag erna als sneeuw voor de zon verdwenen is. ,,De lucht is loepzuiver.” Laten we er dus nog maar eentje nemen, of drie. De berglucht maakt dorstig, na zdrowie.

 

Swieradow Zdroj

De volgende ochtend blijkt Johanna een vrouw van haar woord en fris als een hoentje – of als ’the black cock’ die hier veel rondscharrelt – vertrekken we weer. De dagen die volgen, stoppen we in verschillende stadjes die stuk voor stuk bijzonder zijn. Zo is er ’kikkerstad’ Swieradow Zdroj, bekend om haar beroemde spa’s, inclusief de oudste van het land uit 1909, en water vol mineralen, dat je dan ook overal uit kraantjes kunt tappen. Maar wie gezond wil zijn, moet even slikken. Het water smaakt naar bloed en we besluiten het, uit het zicht van lokale gids Piotr, in de bosjes uit te spugen: we nemen straks wel een vitaminepil. Ook hier gaan geruchten over vele verstopte schatten in de grond, die naziofficieren in de nadagen van de oorlog verstopt zouden hebben, verklapt Piotr. ,,En Hitlers echtgenote Braun woonde in het bos, Eva Braun.”

Het is een gebied vol verhalen, maar of ze allemaal kloppen, kan niemand vertellen. Wat je in elk geval wél wilt geloven, is het verhaal van de fontein waarop je de vier bronzen kikkers bijna hoort kwaken. Aai je een van de hen, dan word je volgens de legende gelukkig/rijk/bemind/gezond. We geven ze alle vier een flinke aai over de bol, zoenen de liefdeskikker – die helaas geen Poolse prins wordt, ontdekken we enigszins teleurgesteld – en gooien ook nog maar wat zloty’s in het water. Baat het niet…

Kasteel Ksiaz is het mooiste kasteel waar we ooit zijn geweest en ademt een en al verhalen uit. De nazi’s confisqueerden het in 1943 en er werd een compleet ondergronds gangenstelsel aangelegd, waarvan nu wordt gezegd dat ergens daarin de spooktrein staat. De laatste bewoner was gravin Daisy, om wie een waas van verdriet hangt, zo zien we op de portretten. Bloedmooi, maar doodongelukkig. Niet heel gek ook, wanneer je erachter komt dat je jongste zoon Bolko het doet met de nieuwe vrouw van je man. Arme Daisy. Gelukkig had ze wel een pracht van een tuin om in te huilen, iets wat ze dan tot bijna haar laatste snik ook deed.

In het nabijgelegen paleis en luxe hotel Jugowice worden we weer vrolijk. Door de spa buiten, het geweldige eten, de kwispelende hotelhond Max en de zeer gastvrije eigenaren. Hij is Pools, zij Nederlandse en samen zijn Grzegorz Pawnuk en Henriette Petersen een goed team, dat ook samen een uitzendbureau runt in Nederland. Als klein meisje droomde ze al van een eigen hotel en fantaseerde ze dat ze een prinses was. Met de opening van hun paleis van een hotel in 2012 blijkt dat dromen geen bedrog zijn. Terwijl Grzegorz ons een zeer uitgebreide wodka-proeverij geeft – ’nie’ komt niet in zijn Poolse woordenboek voor – vertelt zij over de omgeving. ,,Gasten die komen, zijn altijd weer verrast. Het is zo veel mooier dan ze denken.”

Je kunt hier blijven wandelen – met of zonder nordic walkingstok – tussen de herten en vossen. Er is Ksiaz, het concentratiekamp Gross-Rosen, het mijnmuseum ’waar je overal aan mag komen’, een rodelbaan, een survivalpad… ,,Een wereld van verschil met Roosendaal!” concludeert de Brabantse met Poolse lach.

Wroclaw

De laatste dagen brengen we door in de stad die zowel het Toscane als het Venetië van Polen wordt genoemd, dankzij de lekkerbekkende gastronomie, schilderachtige huisjes en gebouwen – met name de sprookjesachtige kleur geel blijft op je netvlies gebrand, ook als je weer lang en breed terug bent – en de 120 bruggen die de stad rijk is. We zijn in Wroclaw, de stad die vroeger Breslau heette en je heel anders uitspreekt dan schrijft: Vrotslove. Zet er een hashtag voor (#vrotslove) en je hebt een populair Twitter- en Instagram-onderwerp. Ook niet heel gek, want de stad is een waar je direct verliefd op wordt.

Inwoner Jan Wais spreekt vloeiend Nederlands: ,,Elk jaar kiezen hier 50 studenten voor de studie Nederlands, de enige plek in Polen waar dat kan.” Hij houdt van de dynamiek van de stad, ,,de energie verandert van dag tot dag”. Jan neemt ons mee zijn geliefde ’Votslove’ in en dankzij hem zien we bijna scheel van de kabouters, want er staan/hangen/liggen er 200 verstopt in alle hoeken en gaten. Een herinnering aan een vreedzame provo-opstand uit de jaren 80 waar als dwergen verklede mensen de straat opgingen. Van de toeristendwerg inclusief cameraatje tot de Italiaanse dwerg mét Vespa. ,,Dit is mijn favoriet”, knipoogt hij, en hij wijst naar twee kaboutertjes die een buitenproportionele drankfles vasthouden, vlak naast het oudste café van de stad. ,,Laten we hun voorbeeld volgen.”

 

Reiswijzer Silezië

Vanaf Eindhoven vlieg je vanaf 110 euro (retourvlucht) in anderhalf uur met Wizz Air naar Wroclaw, waar je een auto kunt huren, zoals bij Rentalcars of Sixt. De wegen in Neder-Silezië zijn over het algemeen goed en bij de tankstations tank je van zes uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds en eet je ook nog eens de lekkerste Poolse variant op de tankstation gehaktbal: bigos, het bekende Poolse zuurkoolgerecht. Zeg ’tien koeien’ met een Poolse tongval en de Polen herkennen dat als ‘dankjewel’ (dziekuje). Een ander gemakkelijk woord, een van de weinige, is dobre en betekent ’goed’. www.polen.travel, www.wizair.com

Wroclaw, Culturele Hoofdstad 2016

In welk jaar dan ook is Wroclaw al een stad waar je ogen en oren tekort komt. Van de middeleeuwse Jatki (de Slachterij) waar een monument ter ere van slachtdieren staat tot het nieuwe Nationale Muziekforum of de kathedraal, waar je altijd nog een wenskaarsje op kunt steken, als je de kikkers in Swieradow Zdroj bent vergeten te aaien. Maar dit jaar is Wroclaw meer dan ooit een bestemming voor op je to-do-list. Het is verkozen tot Europese Culturele Hoofdstad 2016 en de stad neemt dit serieus. Dit jaar vinden liefst 1000 evenementen plaats en lopen er 400 projecten. Van opera’s tot het jazz- of kookboekenfestival, van visual arts tot poëzie. Bij centraal informatiepunt Barbara aan de Swidnicka 8c, waar hipsters van hun latte macchiato en biologische soep slurpen, kun je binnenlopen voor het programma en een vrijwilliger die je alles wil vertellen (of meegaat), of lees het op wroclaw2016.pl/barbara

Eten en drinken

Smulpapen, lekkerbekken, maar ook veelvraten komen volledig aan hun trekken in Neder-Silezië. De keuken bestaat uit vooral veel vlees en soep. Onze favorieten zijn de zuurkool bigos en zurek, de zure roggesoep met ei en worst die stukken lekkerder smaakt dan ‘ie klinkt en eruitziet. Wil je eten in Harry Potterstijl, kies dan voor het Czocha Castle. Er staan dan wel geen kaarsjes op tafel en neem een warme trui mee, maar de slotgracht waar je overheen moet en de hele entourage, maken alles goed. Jaarlijks vindt hier het grote Harry Potterfeest plaats, dat elke keer weer uitverkocht is.

Een absolute aanrader in Wroclaw is La Maddalena, in de voormalige Joodse wijk. De gerechten zijn mediterrane klassiekers en wat je ook bestelt, het is de juiste keuze. Al is de carpaccio wel echt een topper. Met het lokale Jankesbier in je ene hand en een shotje Zoladkowa Gorzka kruidenwodka in de andere, de beste wodka om het eten goed te laten zakken, proost je met gegarandeerd minimaal drie nieuwe Poolse vrienden die je in welk restaurant of café dan ook hebt ontmoet. Goed volk, die Polen. www.poland.travel, www.lamaddalena.pl

Reiswijzer Vanaf Eindhoven vlieg je vanaf 110 euro (retourvlucht) in anderhalf uur met Wizz Air naar Wroclaw, waar je een auto kunt huren, zoals bij Rentalcars of Sixt. De wegen in Neder-Silezië zijn over het algemeen goed en bij de tankstations tank je van zes uur ’s ochtends tot acht uur ’s avonds en eet je ook nog eens de lekkerste Poolse variant op de tankstation gehaktbal: bigos, het bekende Poolse zuurkoolgerecht. Zeg ’tien koeien’ met een Poolse tongval en de Polen herkennen dat als ‘dankjewel’ (dziekuje). Een ander gemakkelijk woord, een van de weinige, is dobre en betekent ’goed’. www.polen.travel, www.wizair.com

Slapen

In Karpacz heb je het hotel Golebiewski waarin je het gevoel hebt midden in Wes Andersons The Grand Budapest Hotel terecht te zijn gekomen, wat interieur en omgeving betreft tenminste. Bij de ingang is een enorm aquarium waar exotische vissen in zwemmen en binnen en buiten een groot zwembad, waar je met uitzicht op de bergen je baantjes met plezier trekt.

www.golebiewski.pl

In Palac Jugowice slaap en voel je je een prins(es). Met buiten een complete spa, waar we ons hebben vergaapt aan menig naakte man, en binnen het restaurant met eten van sterrenkwaliteit. www.palacjugowice.com

In Wroclaw ligt hotel Centrum Dikul heel centraal. Geen overbodige luxe, wel lekkere bedden en een prima ontbijt om daarna vol energie de stad te verkennen. www.dikul.pl