Nieuws

Euro vernietigt zichzelf

Goed nieuws voor de tegenstanders van de euro en dus slecht nieuws voor de liefhebbers van de euro: de euro zal aan haarzelf ten onder gaan. Het slechte nieuws (voor beide kampen): het gaat financieel uiterst pijnlijk worden. Mits de juiste keuzes worden gemaakt, dan kan de pijn worden verminderd, maar het hele proces zal nog altijd uiterst onaangenaam zijn. Het anti-euro kamp moet dan ook niet de illusie hebben dat bij een euro exit alles koek en ei zal zijn. Echter, het pro-euro kamp moet beseffen dat de euro in de huidige set-up alleen maar kan leiden tot alsmaar meer ellende en dat zowat elk alternatief te verkiezen valt boven doorgaan met deze eenheidsmunt.

Logisch toch?

Logica is een mooi goed. Het bezit tevens ook een eigenschap die ik zeer waardeer: negeer het te lang en het zal je automatisch corrigeren. De hele set-up van de euro is, logisch gezien, zo krom als wat. Zoals mijn vaste lezers weten, heeft een muntunie per definitie een one-size-fits-all beleid. Dit is prima wanneer je allemaal lidstaten hebt die nogal veel op elkaar lijken; de wensen en behoeftes liggen op een lijn, dus ook het benodigde type beleid. Maar als de lidstaten erg van elkaar verschillen, dan wordt een eenheidsmunt een divergentiemachine. Door one-size-fits-all beleid toe te passen op zeer verschillende lidstaten, komen er per definitie hele verschillende economische resultaten. De lidstaten groeien dus niet naar elkaar toe, maar groeien juist uit elkaar. Op zich ook prima, zolang ieder zijn eigen munt heeft, maar als dit gebeurt onder de paraplu van de euro, dan hebben we te maken met een zeer disfunctioneel huwelijk. Immers, de ene lidstaat heeft X beleid nodig, terwijl de andere precies het omgekeerde nodig heeft. Hierdoor ontstaan er allerlei spanningen die alleen maar zullen toenemen, doordat er per definitie geen maatwerk geleverd kan worden in een muntunie. Het wordt dus een one-size-fits-none als de lidstaten teveel van elkaar verschillen.

Verschillen

Ieder land heeft zo haar eigen karakteristieken. Denk aan het educatieniveau, de stabiliteit van de politiek, juridische consistentie, de taal, de cultuur, demografie, topografie, en zo verder. Een land wat aan de zee ligt langs een belangrijke internationale vaarroute zal een andere economie en economische cyclus kennen dan een land wat niet aan de zee ligt. Het is een simpel voorbeeld, maar het geeft aan dat economieën niet van bovenaf worden gemaakt, maar vanaf onderaf. De directe omgeving bepaalt hoe, wat, waar en wanneer een economie opbloeit (het is waar dat de overheid, via regelgeving, daar ook invloed op kan uitoefen, maar deze is vaker storend dan steunend door het gebrek aan kennis van de lokale omstandigheden en de complexiteit van de verbintenissen. Door van bovenaf regels en beperkingen op te leggen oefent de overheid een grote invloed uit, maar precies sturend is deze nooit.)

Schadelijke effecten

De euro werkt dus op een verkeerde manier; in plaats van maatwerk te leveren aan alle verschillende soorten economieën binnen de eurozone, kan het alleen maar één smaak leveren. De haveneconomie krijgt daardoor te maken met oververhitting, terwijl de andere economie juist vertraagd (zoek maar op door hier te klikken). Normaal zou dit verschijnsel te zien zijn in de wisselkoersen, maar die zijn er dus niet in een muntunie. Hierdoor zal er echter meer dan scheefgroei plaatsvinden. Wat er namelijk ook plaats vindt, is dat het beleid voor geen enkele lidstaat passend is. Hierdoor krijgt iedere economie ook de verkeerde impulsen waardoor er een economische misallocatie plaatsvindt. De ene economie ervaart kunstmatig hoge vraag en zal daardoor de productiecapaciteit (fabrieken, havens, kranen, en zo verder) uitbreiden, terwijl het andere land besluit financieel in te teren. Dit zal uiteindelijk tot gorte economische schade (crisis) leiden.

Onenigheid in een eenheid

Dit brengt onder één dak allemaal spanningen met zich mee, die moeten worden gladgestreken om de pais en vrede te behouden. Er moet dus met geld worden geschoven, van het ene land naar het andere. Dit is al geen houdbare kaart, maar door de economische misallocatie, zullen ook de welvarende lidstaten van de muntunie steeds meer nadelige gevolgen ondervinden. En dan wordt blijven schuiven met geld echt een brug te ver, zeker binnen een democratie.

Niet morgen maar nu

De euro kan dan ook niet tot convergentie (naar elkaar toe groeien) leiden. Willen de heren politici dit wel, dan moet er dus maatwerk geleverd worden, ofwel ieder (o.a.) een eigen munt. Doen ze dit niet, dan zal op een gegeven moment de politieke en economische spanning de euro teveel worden. Dit is het slechtste scenario mogelijk (ongecontroleerd uiteenvallen van de eurozone). Helaas werkt de politiek vaak zo dat gezichtsbehoud, conformiteit, partijbelangen en zo verder prevaleren over goede en dappere beslissingen. Toegeven dat er een kapitale fout is gemaakt, is gewoonweg geen optie voor de meeste politici. Hierdoor wordt steevast een gecontroleerde (voor zo ver dit mogelijk is) ontmanteling van de euro tegengehouden, waardoor de kosten van deze vergissing alsmaar oplopen. Net als met beleggen, is verlies nemen het aller moeilijkste, maar essentieel voor het behalen van bovengemiddelde rendementen.