Nieuws/Binnenland

Vijf vragen over de Panama Papers en het Oekraïne-referendum

In de aanloop naar het Oekraïne-referendum over meer samenwerking met Oekraïne is de president van dat land zwaar in opspraak geraakt. Vijf vragen over de zogeheten Panama Papers en de offshore-avonturen van president Porosjenko van Oekraïne.

Wat is er aan de hand?

Uit internationale documenten, de zogeheten Panama Papers, blijkt dat president Porosjenko zijn eigen land benadeelt door voor miljoenen aan belasting te ontwijken.

De president zou zijn imperium aan snoepfabrieken verkopen als hij aan de macht zou komen. Maar nu blijkt dat hij dat nooit heeft gedaan. In plaats daarvan heeft hij via de brievenbusfirma Linquist Service Limited op de Maagdeneilanden zijn bezittingen op afstand heeft gezet. Daardoor lijkt het net of hij geen eigenaar meer is. Bovendien hoeft hij nu in Oekraïne geen belasting meer te betalen over zijn vermogen.

Wat zijn de Panama Papers?

De Panama Papers zijn een gigantische hoeveelheid documenten uit de interne administratie van een juridisch advieskantoor in Panama: Mossack Fonseca & Co. Ze geven een onthutsend beeld van internationale geldstromen die als belangrijk doel hebben zoveel mogelijk belasting te ontwijken. In de documenten die wereldwijd door honderden bij een internationaal collectief aangesloten groep journalisten zijn onderzocht, duiken niet de minste namen op. Behalve de Oekraïense president komen ook getrouwen van de Russische president Poetin in beed. Verder een aantal vooraanstaande Arabische politici zoals de oud-president van Egypte, Hosni Moebarak. Ook is de IJslandse premier Sigmundur Gunnlaugson is in de problemen geraakt.

Wie is Porosjenko?

Petro Porosjenko is sinds 2014 president van Oekraïne. Maar eerder maakte hij fortuin als eigenaar van de enorme snoepfabriek Roshen. Volgens schattingen in Oekraïense media zou het privé-vermogen van de president een slordige 800 miljoen euro waard zijn.

Pijnlijk is dat Porosjenko van de verkoop van zijn snoep-imperium een verkiezingsbelofte heeft gemaakt. En de Duitse krant Bild publiceerde in de hitte van de toenmalige verkiezingsstrijd een interview waarin Porosjenko zei dat hij zich ‘exclusief' wilde storten op 'het welzijn’ van zijn land. Directeur en eigenaar zijn van een snoepfabriek die vele honderden miljoenen waard is, past daar niet bij, zo gaf hij destijds aan.

Wat vinden de Oekraïeners ervan?

Ook in Oekraïne zijn de Panama Papers groot nieuws. De Kiev Post pakt als lid van het internationale onderzoekscollectief groot uit met de onthullingen. Meer daarover kun je vinden op The Organized Crime and Corruption Reporting Project (OCCRP).

De toon van de berichtgeving is hard. Oekraïne, dat toch wel wat gewend is op het gebied van corruptie, valt vooral over het feit dat de president belasting ontwijkt, terwijl zijn land door een geldverslindende burgeroorlog nog maar amper zijn hoofd boven water kan houden.

Maar dat wil nog niet zeggen dat Porosjenko acuut in grote problemen verkeert. Het simpele feit dat hij president is, beschermt hem vooral nog tegen een mogelijk strafrechtelijk onderzoek. Verder zegt hij dat hij door de omstandigheden is gedwongen tot een dergelijke constructie, omdat hij een verkoop van zijn snoep-imperium moeilijker zou zijn dan gedacht.

Wat betekent dit voor het referendum?

De onthullingen zijn koren op de molen van het ‘Nee-kamp. Voorstanders van het associatieverdrag zeggen opperen nog wel dat de affaire rond Porosjenko juist een aansporing moet zijn om in de strijd tegen corruptie meer te gaan samenwerken met Oekraïne.

Maar journalist en GeenPeil-boegbeeld Jan Roos maakte daar op Twitter op ironische wijze gehakt van. “Het is de president jongens. En laten we ook met Willem Holleeder de maffia bestrijden. Mijn hemel…"