430840
Nieuws

Van Porosjenko tot Messi

Staatshoofden onder vuur door onderzoek naar belastingparadijzen

Amsterdam - In een wereldwijd onderzoek naar belastingparadijzen zijn enkele bijzondere constructies opgedoken, over staatshoofden van IJsland en Oekraïne, hooggeplaatste Russen en stervoetballer Messi.

Ruim honderd internationale media met in totaal meer dan vierhonderd journalisten van honderd media (waaronder Trouw en FD) hebben samen als ICIJ (International Consortiumfor Investigative Journalists) zondagavond een groot onderzoek naar praktijken in belastingparadijzen gepubliceerd. Ze hebben hier een half jaar continu aan gewerkt.

Panama Papers

Het onderzoek, getiteld Panama Papers is gebaseerd op meer dan 11,5 miljoen documenten, e-mails en spreadsheets uit de gelekte administratie van een juridisch advieskantoor in Panama: Mossack Fonseca & Co, dat voor klanten bedrijven in belastingparadijzen vestigt. De data gaat terug tot 1977.

Door de uitgelekte administratie hebben journalisten vaak kunnen achterhalen welke personen zich achter de vennootschappen in belastingparadijzen verschuilen. Dit blijft normaal juist veelal onbekend, wat activiteiten in belastingparadijzen aantrekkelijk maakt voor illegale praktijken, zoals belastingontduiking.

Het ICIJ deed eerder onderzoek naar geheime rekeningen in Zwitserland en belastingontwijking via Luxemburg. Dit onderzoek is veel omvangrijker.

Prominente namen

Het nieuwe onderzoek laat onder meer zien hoe vertrouwelingen van de Russische president Vladimir Poetin gebruikmaken van offshore-bedrijven.  In totaal wordt ruim $2 miljard aan transacties van mensen uit de kring van Poetin blootgelegd.

 

Ook (ex-)staatshoofden, regeringsleiders en politici blijken actief te zijn in belastingparadijzen, zoals de premier van IJsland, Sigmundur Gunnlaugsson, die obligaties in de drie grootste IJslandse banken blijkt te bezitten. Dat is extra pikant omdat hij voor zijn aantreden in een beweging pleitte om buitenlandse schuldeisers van omgevallen banken niet terug te betalen. Als premier sloot hij een overeenkomst met de buitenlandse schuldeisers, naar nu blijkt had hij daar dus zelf belang bij.

Oekraïne

De president van Oekraïne, Petro Porosjenko, heeft een vehikel dat gevestigd is in een belastingparadijs en zou daarmee zijn andere bedrijven verkopen, direct na zijn aantreden. Daar zit onder meer een snoefabrikant Roshen bij. Sinds zijn aantreden heeft hij nog wat bedrijven opgericht voor de voorgenomen verkoop, onder meer op de Britse Maagdeneilanden en in Nederland.

Ook de president van Argentinië, de premier van Pakistan, de Koning van Saudi Arabië en de president van de Verenigde Arabische Emiraten komen voor in het onderzoek. Net als oud-staatshoofden van Qatar, Sudan, Irak, Jordanië en Georgië. Dan zijn er nog familieleden van staatshoofden, zoals kinderen van de president van Azerbeidzjan, neven van de Syrische premier, de zwager van Chinese president Xi en de vader van de Britse premier David Cameron.

Voetballers

Ook stervoetballer Lionel Messi wordt genoemd. Hij was met zijn vader eigenaar van een Panamees bedrijf dat door de onderzoekers een nepvennootschap wordt genoemd voor het doorsluizen van geld naar belastingparadijzen.

Naast Messi duiken ook voetballers uit Brazilië, Uruguay, Turkije, Groot-Brittannië en Nederland op in de documenten.

Ook Fifa-prominenten die al onder vuur liggen door een corruptieschandaal bij de voetbalbond, komen voor in de gelekte documenten. Bij deze namen lijken geldstromen vaak via Nederland te lopen.

Dan is er nog de naam van Jackie Chan. De 61-jarige acteur uit Hongkong heeft volgens de onderzoekers zes nepvennootschappen opgericht.

 

Nederland

De komende week worden meer resultaten bekend, ook over Nederlanders. Nederland wordt al jaren genoemd als belastingparadijs voor multinationals. Nu lijken ook Nederlandse notarissen, banken en trustkantoren betrokken. Naast die faciliterende rol zullen er ook betrokken rijke Nederlandse particulieren onthuld worden, liet een van de journalisten weten.

Bezit van een offshore-bedrijf is niet verboden. Maar omdat belastingparadijzen niet of nauwelijks gegevens over de eigendom openbaar maken, zijn zulke bedrijven bij uitstek geschikt voor het ontduiken van belastingen of andere illegale praktijken.