431122
Nieuws

Beleid nieuw kabinet zal lijken op dat van Rutte 2

Uit de meest recente economische cijfers van het Centraal Planbureau (CPB) blijkt dat het kabinet Rutte 2 een aantal goede economische prestaties heeft geleverd en als het de rit uitzit, eindigt met mooie resultaten. Een regeringscoalitie van Rutte 3 met vier partijen zal op hoofdlijnen het beleid van Rutte 2 voortzetten, maar wel met een effectiever arbeidsmarktbeleid.

Op dit moment zijn de politieke partijen bezig met het opstellen van hun verkiezingsprogramma’s. Daarbij maken ze gebruik van gegevens van het Centraal Planbureau (CPB). Die hebben ze nodig om te kunnen beoordelen of ze de beloften aan de kiezers kunnen waarmaken. Deze week publiceerde het CPB de Middellangetermijnverkenning 2018-2021 die alle economische cijfers bevat die de opstellers van de programma’s nodig hebben. Daarbij wordt uit gegaan van ‘ongewijzigd beleid’. Dat wil zeggen dat alle besluiten die Rutte 2 heeft genomen en de effecten daarvan doorlopen tot 2021.

Uit de CPB-berekening blijkt dat zonder nieuw beleid deze besluiten in de regeerperiode 2017-2021 zullen leiden tot een gemiddelde jaarlijkse groei van 1,8% en in 2021 tot een werkloosheid van 5,5% en een begrotingsoverschot van 0,6% BBP. In hun programma’ s bepalen partijen hoe het beleid van het nieuwe kabinet er uit moet zien als zij meeregeren. Zo kunnen ze andere uitkomsten realiseren dan met ongewijzigd beleid, bijvoorbeeld een hogere groei, een lagere werkloosheid, meer koopkracht, of geen overschot. Daarvoor moeten ze zelf nieuwe maatregelen bedenken.

Gaan we af op de cijfers van het CPB, die met veel onzekerheden zijn omgeven, dan zal een nieuw kabinet weinig financiële ruimte hebben voor een opzienbarend nieuw beleid, maar ook niet kunnen beschikken over extra middelen om de groei aan te jagen of bijvoorbeeld bezuinigingen op de zorg terug te draaien. De belangrijkste kerncijfers hebben we in onderstaande tabel op een rijtje gezet, waarbij we starten met Rutte 2 in 2012 en eindigen met de CPB-prognose 2018-2021.

 

Toen Rutte 2 november 2012 van start ging had Nederland een economie die kromp (-1,1), een begrotingstekort van 3,9%, een staatschuld van 66,4 % en ging de koopkracht achteruit (1,9% ). Als het kabinet de rit uitzit, eindigt het met mooie cijfers. Europees gezien behoren we met onze groei, het lage tekort, de lage staatsschuld, een sterk bedrijfsleven, positieve koopkracht en een relatief lage werkloosheid tot de best presterende landen.

Nederland zit nu in de kopgroep, maar in 2012 was dat de Europese achterhoede. Rutte 2 is er ook in geslaagd de overheidsuitgaven terug te dringen, vooral op het terrein van de zorg en sociale zekerheid. Deze oplopende uitgaven zouden zonder bezuinigingen onbetaalbaar zijn geworden. Een negatief punt is het ineffectieve werkgelegenheidsbeleid: Rutte 2 eindigt met een werkloosheid van 6,3% en begon met 5,8 %. Minpunten zijn ook de gestegen lastendruk en het ondermaatse klimaatbeleid.

Volgens internationale denktanks en economische deskundigen zijn de belangrijkste verdiensten van Rutte 2 het gezond maken van de overheidsfinanciën , de sterke economie en het behoud van de sociale verzorgingsstaat in een wereld waar zorg en sociale zekerheid op de tocht staan. Wij zijn het daarmee eens . Als het gaat om de beste stelsels van gezondheidszorg, sociale zekerheid en pensioenen behoort Nederland tot de wereldtop. Toch staan we internationaal niet bekend als een land dat daarop trots is.

Maar veeleer als een land van somberaars en klagers. Volgens opiniepeilingen hebben die een grote aanhang en verlangen ze naar een nieuw kabinet dat het veel beter zal gaan doen dan Rutte 2. Kijken we naar de goede prestaties van Rutte 2, die door tegenstanders worden weggehoond, dan vragen wij ons af met welke maatregelen een nieuw kabinet betere resultaten kan bereiken. Om een meerderheid in de Senaat te kunnen realiseren wordt in politiek Den Haag nu al uitgegaan van een nieuwe regeringscoalitie die bestaat uit vier partijen die allemaal hun stempel op het beleid willen zetten. Wilders heeft nu al gezegd dat zijn PVV ,die hoog in de peilingen staat, niet mee zal doen.

Ongewijzigd beleid

Als het beleid van Rutte 2 door een nieuw kabinet ongewijzigd wordt voorgezet dan groeit onze economie met gemiddeld 1,8% per jaar, daalt de werkloosheid licht en zal Nederland in 2021 een begrotingsoverschot hebben van 0,6% BBP en een staatsschuld van 54% BBP. De tegenstanders van Rutte 2 die het kabinet van potverteren beschuldigen, zul je nu niet meer horen.

Ook critici die stellen dat Rutte 2 de economie kapot bezuinigt en onze zorg en sociale zekerheid heeft afgebroken, vallen door de mand en zeker politieke partijen die deze bezuinigingen willen terugdraaien. We hebben alvast uitgerekend dat daarmee een bedrag is gemoeid van ten minste 7 miljard euro en dat geld hebben ze niet. Kijken we naar de zorguitgaven dan zullen deze bij ongewijzigd beleid in de periode 2017 -2021 oplopen van 9,4% BBP naar 9,9% BBP.

Deze forse stijging treedt op doordat de kostenbesparende zorgakkoorden van minister Schippers eind volgende jaar aflopen, maar ook door onvermijdelijke kostenstijgingen in de zorg door vergrijzing en de inzet van nieuwe dure technologie. Daardoor krijgt een nieuw kabinet te maken met een groei van de zorguitgaven met 4,9% per jaar die de zorg onbetaalbaar maakt. Daarom zijn bezuinigingsmaatregelen en premieverhogingen onontkoombaar.

De politieke situatie en deze cijfers maken duidelijk dat de formatie van een kabinet, na maart 2017, moeizaam zal zijn. Ook al omdat de nieuwe coalitie er niet aan ontkomt om net als Rutte 2 met bezuinigen en lastenverzwaringen te komen, wordt in politiek Den Haag al gegokt op een kabinet Rutte 3 dat op hoofdlijnen het beleid van Rutte 2 zal voortzetten, maar wel met een effectiever arbeidsmarktbeleid.