436627
Nieuws

Column: Brussel kaapt fiscale soevereiniteit

De parlementen in de EU hebben nog niet door dat de Europese Commisie bezig is om Brussel zeggenschap te geven over de belastingheffing van bedrijven in de EU. Volgens de EU-wetgeving bepalen lidstaten zelf op basis van nationaal beleid hun eigen belastingstelsel voor het bedrijfsleven en heeft Europa geen bevoegdheden. Ondanks het feit dat steeds meer landen hun afkeer tonen van de Brusselse bemoeienis maakt de huidige Commissie duidelijk daaraan geen enkele boodschap te hebben.

Deze week presenteerde de Commissie belastingvoorstellen die een einde moeten maken aan de fiscale soevereiniteit van de EU-landen. Het gaat om hogere belastingen op bedrijven binnen de EU en het tegengaan van legale methoden van belastingbesparing door bedrijven. Die besparing is mogelijk doordat alle lidstaten een eigen winstbelastingstelsel kennen en bedrijven voor de voordeligste stelsels kiezen. Bovendien bieden veel EU-landen grote bedrijven de helpende hand bij het besparen en geven ze aan ondernemingen die in hun land veel banen scheppen ook nog eens extra (fiscale) voordelen.

De afgelopen decennia is daardoor tussen lidstaten de concurrentiestrijd om bedrijven toegenomen. Zo lokken landen ondernemingen met lage belastingtarieven en andere (financiële) voordelen.

Tegenstander

Brussel is tegenstander van dit fiscale beleid van lidstaten en probeert deze concurrentie aan banden te leggen. Omdat lidstaten op het terrein van de winstbelasting fiscaal soeverein zijn, probeert Brussel ook via omwegen EU-landen aan de ketting te leggen. Zo is de Deense EU-commissaris Margrethe Vestager (Mededinging) druk bezig om lidstaten aan te pakken die in haar ogen te lage belastingaanslagen opleggen aan multinationals.

Vestager vindt bijvoorbeeld dat de Nederlandse Belastingdienst de Amerikaanse koffieketen Starbucks een te lage aanslag voor de vennootschapsbelasting heeft opgelegd. Dit voordeel, door haar bepaald op €20 miljoen tot €30 miljoen, is volgens Vestager verboden staatssteun die Nederland bij Starbucks moet terughalen. Ook bij andere landen past ze deze omstreden methode toe waarbij ze zelf op de stoel van nationale belastingdiensten gaat zitten.

Alle landen die door de methode-Vestager zijn getroffen, zijn inmiddels naar de Europese rechter gestapt, maar de Europese Commissie zou zelf een einde moeten maken aan deze methode. Door protesten van lidstaten neemt de druk op de Commissie toe. Maar waarschijnlijk zal Brussel zwichten voor de Amerikaanse regering die dreigt met vergeldingsmaatregelen tegen de EU als Vestager niet stopt met haar methode toe te passen op Amerikaanse bedrijven als Apple, Google en Starbuks.

In het Britse debat over de vraag of het VK lid blijft van de EU of uitstapt maken voorstanders van een Brexit dankbaar gebruik van de methode Vestager die als een afschrikwekkend schoolvoorbeeld geldt van de bemoeienis van Brussel. Deze week gaf de Europese Commissie Brexit een extra impuls met de presentatie van de EU-belastingvoorstellen waarrmee Brussel de lidstaten fiscaal aan banden wil leggen. Ze zijn door de voorstanders van een Brexit met gejuich ontvangen.

Geen meerderheid

Afgelopen donderdag vond er in de Tweede Kamer een eerste debatje over de Europese belastingvoorstellen plaats. Het ziet er naar uit dat er daar nog geen meerderheid voor is. En het is te hopen dat die er niet zal komen.

Wie het belastingpakket van Brussel onder de loep neemt, zal net als wij tot de conclusie komen dat kleine lidstaten, zoals Nederland de rekening gaan betalen van de Brusselse aanpak; ze ontvangen niet alleen minder belastingopbrengsten, maar krijgen ook te maken met een verslechtering van hun bedrijfsvestigingsklimaat en dat kost banen. Landen als Duitsland en Frankrijk zijn de winnaars in de vorm van extra belastingopbrengsten en werkgelegenheid.

De Commissie kan de voorstellen alleen maar uitvoeren als alle lidstaten het groene licht geven. Nederland kan het Europese belastingpakket dus blokkeren. Kijken we naar de Tweede Kamer dan is er waarschijnlijk een meerderheid die het voorliggende pakket zal afwijzen. De SP, GroenLinks en de PvdA zijn voorstanders van het Commisievoorstel en het opgeven van onze fiscale soevereiniteit. Deze partijen hebben niet door dat deze coup van Brussel onze schatkist veel geld en werkgelegenheid zal kosten.

Samsom

Vooral de PvdA heeft veel uit te leggen en zal zeker verwijzen naar partijleider Diederik Samsom, die een eigen belastingplan heeft gepresenteerd met hogere belastingen voor multinationals en maatregelen tegen belastingontwijking waarvoor hij Brussel nodig heeft. Volgens Samsom zal zijn plan de Nederlandse schatkist €1 tot 4 miljard opleveren. Het is jammer dat een analyse en berekening van dit bedrag ontbreekt.

Volgens belastingexperts zal een grondige analyse juist uitwijzen dat het Samsompakket de schatkist per saldo geld en werk gaat kosten. Hij heeft zich bij zijn bewering over de gigantische opbrengst waarschijnlijk laten leiden door de loze beloften van Brussel dat de Europese belastingmaatregelen de lidstaten vele miljarden aan extra belastingopbrengsten opleveren, die vooral opgebracht moeten worden door Amerikaanse multinationals.

Brussel rekende daarbij ten onterechte op de helpende hand van de VS. De Amerikaanse regering heeft de Europese Commissie inmiddels duidelijk gemaakt dat volgens de Amerikaanse wetgeving deze bedrijven voor hun wereldwijde winsten in de VS belast worden en dat Brussel daarop geen recht heeft. Bovendien heeft een Republikeinse parlementaire meerderheid in de VS besloten niet mee te doen met de belastingmaatregelen van de OESO en Brussel tegen belastingontwijking, waardoor ze krachteloos zijn.

Van het extra heffen bij Amerikaanse multinationals komt al helemaal niets meer te recht als een nieuwe Amerikaanse regering na de presidentverkiezingen een al aangekondigde forse belastingverlaging voor het Amerikaanse bedrijfsleven doorvoert en deze bedrijven in staat stelt om de honderden miljarden die ze nu in Europa (waaronder Nederland) hebben opgepot, fiscaal vriendelijk naar de VS te sluizen.

Banen behouden

Zolang we internationaal gezien niet in staat zijn om winstbelastingontwijking effectief tegen te gaan moeten we net als de meeste andere landen een beleid voeren dat er toe leidt dat bedrijven en werkgelegenheid voor Nederland behouden blijven. Daarbij moet ook opgemerkt worden dat de stakeholders van multinationals (werknemers, aandeelhouders, toeleveranciers en klanten) ook belasting betalen. Bovendien scheppen multinationals veel werkgelegenheid en is elke fulltime baan op modaal niveau jaarlijks goed voor een totaal bedrag van ruim € 7.000 aan belastingen en sociale premies.