441608
Binnenland

Moeite met opstaan

undefined

Het lukt me vaak 's avonds niet om op tijd in slaap te komen. 's Morgens heb ik dan erg veel moeite met opstaan. Hoe komt dit en wat kan ik er tegen doen?

Naam bekend bij de redactie

---- Wij hebben allemaal een biologische klok, de nucleus suprachiasmaticus. Deze regelt op basis van licht een 24-uursritme in het lichaam. Door ochtendlicht wordt deze klok dagelijks gelijk gezet. Als de interne klok niet op tijd staat, omdat we ons in korte tijd naar een andere tijdzone hebben verplaatst, voel je je niet helemaal lekker. Dit noemen we een 'jetlag'. Sommige mensen hebben een klok die wat voorloopt en anderen en klok die wat later is ingesteld. Dat noemen we ochtend- en avondpersonen. Een ochtendpersoon wil vroeg slapen en staat vroeg op, avondmensen gaan laat slapen en staan dus ook laat op. Veel licht in de ochtend kan de klok naar een eerdere tijd verschuiven, avondlicht zorgt voor uitstel van de klok en dus ook van de slaap. Bij tiener vanaf 14-15 jaar verschuift de klok naar een later tijdstip, pas na het 25e levensjaar schuift de klok weer terug. Als je in die periode dus een avondpersoon bent en nog eens veel wordt blootgesteld aan avondlicht (door onder andere beeldscherme) kan dat de slaap zodanig uitstellen dat er een groot deel van de nacht niet geslapen wordt. Als je dan ‘s morgens op moet staan voor school, ben je nog in diepe slaap en mis je de eerste uren. Het komt regelmatig voor dat middelbare scholieren uitvallen door dit vervelende slaapritme. Ze gaan tussen 23:00 en 0:00 uurnaar bed en liggen uren wakker. Als ze dan eindelijk om 3:00 of 4:00 uur in slaap vallen en daarna nog negen uur slaap nodig hebben, is het begrijpelijk dat ze niet voor 11:00-12:00 uur op school kunnen zijn. Schoolverzuim, depressie en verslaving zijn hiervan het directe gevolg. Behandeling is vrij simpel. Zorg voor duisternis in de avond en veel licht in de ochtend. Daarmee kan je deze 'sociale jetlag' behandelen. Hans Hamburger