Nieuws/Binnenland

Hoornse schilderijen jarenlang in handen geheime dienst

Voetbalclubeigenaar achter kunstroof

Door door Jolande van der Graaf

KIEV - De in Oekraïne opgedoken schilderijen uit het Westfries Museum zijn elf jaar geleden uit ons land weggeroofd in opdracht van een steenrijke voetbalclubeigenaar in Kiev. Daarna waren de 24 Hollandse Meesters jaren in handen van corrupte Oekraïense politiemedewerkers en leden van de geheime dienst SBU.

Dat schrijft dagblad Vesti (Het Nieuws) in Kiev op gezag van een bron binnen de SBU. Het is een volgend hoofdstuk in het bizarre steekspel om de 17e eeuwse doeken die in 2005 tijdens een nachtelijke kraak uit het museum werden gestolen en sindsdien spoorloos zijn.

Volgens de SBU-bron liet de Oekraïense sportclubbaas – die niet bij naam genoemd wordt – de museumbuit naar zijn vaderland smokkelen. Daar bewaarde hij de werken in zijn appartement in Kiev.

Een antimaffia-brigade van de politie viel die woning later na een tip binnen en nam de doeken in beslag. “Deze agenten hielden de schilderijen voor zichzelf en wilden er dik aan verdienen”, zegt de SBU-bron.

Cadeau

De baas van de politieeenheid – evenmin bij naam aangeduid – reed volgens de SBU-medewerker jaren met de doeken in zijn auto rond. “Twee schilderijen deed hij cadeau aan zijn superieuren zodat zij hun mond hielden. Met de rest van zijn eenheid sprak hij af de kunstschat te verkopen en de opbrengst te verdelen.”

Zover kwam het niet. Diverse pogingen om de doeken in het illegale, internationale circuit te slijten, mislukten steevast.

De corrupte agent maakte ondertussen promotie en belandde bij de SBU. Ook daar zou hij collega’s hebben omgekocht, onder wie de toenmalige SBU-chef Valentyn Nalyvaichenko wiens naam al eerder met de zaak in verband werd gebracht.

Nadat in Oekraïne president Janoekovitsj was afgezet, verdween de politiebaas met schilderijen naar Lugansk. Opnieuw verwisselde de collectie van eigenaar: een ultranationalistische gevechtsmilitie viel het huis van de agent binnen en roofde de schilderijen mee.

’Schokkend’

Eind vorig jaar onthulde De Telegraaf dat de militie de 24 topwerken aanvankelijk aan het museum wilde retourneren. Toen kunstdetective Arthur Brand voor besprekingen naar Kiev afreisde, bleken de strijders ruim vijf miljoen euro te eisen.

Ondanks plechtige beloftes van Kiev voor diepgravend onderzoek zijn de schilderijen nog altijd zoek. “Er worden allerminst serieuze naspeuringen gedaan”, aldus de SBU. “Veel te veel ambtenaren, bewindslieden en politici zijn bij dit schandaal betrokken.”

Museumdirecteur Ad Geerdink: “Als dit klopt, is het schokkend. De bevindingen uit eerder onderzoek door Arthur Brand, in onze opdracht, lijken ermee te worden bevestigd. We gaan er vanuit dat de Oekraïense autoriteiten de media volgen en deze zaak snel oplossen, zoals zij ons keer op keer verzekeren.”