Nieuws/Binnenland

Bewoners van de Waddeneilanden vervelen zich niet in de rustigste maand van het jaar

Bomen, biljarten en bier

In de zomer is het op de Waddeneilanden een drukte van vanjewelste vanwege alle toeristen. ’s Winters, zeker in de maand januari, valt het toerisme weg. Wie denkt dat de eilanders zich vervelen in de donkere periode, heeft het echter mis. Een kijkje op Schiermonnikoog in de rustigste maand van het jaar.

Het is een doordeweekse avond in januari op Schiermonnikoog. Je kunt een harpoen in het dorpscentrum afschieten. Hoewel: in hotel Van der Werff zijn toch wat toeristen te vinden. Twee Amsterdamse echtparen. Ze kennen elkaar niet, maar blijken in hun twintiger jaren dezelfde kroegen te hebben bezocht in de Nederlandse hoofdstad. Genoeg om over te praten dus.

De Amsterdammers zijn niet de enigen. Ook een aantal eilanders weet het hotel te vinden. Ze komen er samen om een borrel te drinken en om een balletje te stoten. Want in de wintermaanden is het biljarten razend populair. Het eiland kent tien biljartverenigingen. Samen goed voor een kleine honderd leden op een inwonersaantal van ruim negenhonderd.

„En verder zitten we hier, omdat er geen zak te doen is nu en omdat we hier kunnen roken'', zegt een eilander in het riante rookhok van het hotel. Met zijn naam wil hij niet in de krant, net als veel andere eilanders. Ze willen vrijuit kunnen praten en citeren met naam leidt altijd tot problemen, denken ze. „Iedereen kent elkaar hier.”

In het rookhok komen achtereenvolgens twee mannengezelschappen. Het zijn veehouders, gepensioneerden en een frequent bezoeker van het eiland. Allemaal geven ze graag hun visie op de wintermaanden. Eens zijn ze het vaker niet dan wel. Dat januari de rustigste maand is, daarover bestaat wel overeenstemming. Helemaal in contrast met de vanwege kerst en de jaarwisseling toch behoorlijk druk bezochte decembermaand. „Het mooie van januari is dat je de klok hier dan kunt horen tikken”, zegt de frequente bezoeker.

Volgens hotelmedewerker Erik Berggren die al veertien jaar bij Van der Werff werkt, wordt het eiland in de winterweekeinden behoorlijk bezocht. Het komt vaak genoeg voor dat het hotel, dat plek heeft voor zo’n 100 tot 125 gasten, helemaal is volgeboekt. „Iedereen die in deze tijd hier is, komt dan naar ons toe. Als gasten niet hier logeren, dan komen ze hier wel eten.” Doordeweeks is het andere koek. „We hadden hier vanavond 35 eters, maar er kunnen ook zomaar acht of negen zijn.”

Tot de jaren zeventig kwam er volgens de eilanders in de winter geen enkele toerist. Pas nadat Schiermonnikoog op het aardgasnetwerk werd aangesloten begonnen de eersten het hele jaar door te komen. „Daarvoor stookte niemand zijn huisje als het leeg was. Dat was veel te gevaarlijk met die losse gasflessen.” De eilanders voelden daarnaast niet de noodzaak om door te werken in de winter. „De laatste maanden van de zomer werd er goed verdiend en dan ging iedereen op basis van die maanden in de WW. Dat verdiende hartstikke goed.”

Terwijl de mannen bier drinken in het rookhok wordt door een aantal vrouwen in het cafégedeelte gebiljart. In groepen van vijf spelen twee teams deze avond tegen elkaar. Bijna iedere dag is er in de wintermaanden wel een wedstrijdje te spelen. In het hotel, in de Toxbar of in It Aude Beuthűs. Een van de spelers deze avond is Lies de Jong. Ze richtte 22 jaar geleden biljartvereniging Pommersjans op. „Het is een samentrekking van pomerans, het zachte puntje van de keu, en sjans. We zijn een vrouwenteam.”

Het biljartseizoen begint voor de eilanders ergens in oktober. In maart is het weer voorbij. Biljarten is lang niet het enige waar ze zich mee vermaken. Er zijn dartteams, klaverjastoernooien, zangkoren, toneelverenigingen, noem het maar op. Bijna iedere eilander is wel lid van een vereniging. „Niemand verveelt zich hier”, zegt de 66-jarige eigenaar van It Aude Beuthűs, Theo Kooy, in zijn café waar Kooy op een plakkaat twee keer vermeld staat als jaarwinnaar van zijn biljartclub. „En verder is het nu onze rustperiode. Het is even tijd voor ontspanning. Ik laat nu graag mijn hondje uit op het strand. Daar is niemand verder. Iedereen laadt de batterij weer op voor het komende seizoen.”

Sommige eilanders doen dat elders. De winterperiode is bij uitstek het moment om op vakantie te gaan. Zo is de Schiermonnikoger Vishandel gesloten: de eigenaar zit op Bonaire.

Veel andere horecagelegenheden zijn eveneens dicht of houden in elk geval doordeweeks de deuren gesloten. Veelal niet omdat de eigenaren op vakantie zijn, maar omdat er toch niemand komt. En er moet vaak gewerkt worden. In restaurant De Wantij is het personeel druk aan het schilderen. „Alle plafonds, de kozijnen, de muren en we hebben de bar verplaatst”, aldus eigenaresse Ellen. Volgens de vrouw, die overigens - hoe kan het ook anders - lid is van een biljartclub, is de winter de tijd dat de eilanders elkaar weer echt spreken. „Je ziet en groet elkaar in de zomer wel, maar eigenlijk zie je elkaar dan niet echt.”

Net als bij De Wantij wordt ook bij fietsenverhuur Soepboer hard gewerkt. Niemand die er een fiets huurt, toch is zeker drie man personeel aan het werk. „Het is hier een drukke periode”, vertelt werknemer Jos Wuyster (61). „We hebben vierduizend fietsen en die moeten allemaal gecontroleerd en onderhouden worden. Er gaat ook een grote partij uit. Die wordt verkocht als ze nog enige waarde hebben. Daarvoor komt dan weer een nieuwe partij in de plaats. Je vindt de oude fietsen door het hele land terug. Dan ben je een dagje in de Randstad en dan denk je: hé, dat is er een van ons.”

Goed, de eilanders hebben het dus ook in de winter naar hun zin, maar is het voor toeristen eigenlijk wel leuk? „Het is hier heel stil. Je komt zelfs geen wandelaar tegen. Dat bevalt heel goed”, vinden Marijke (72) en Roelof (73) Gardien die uit het zuiden van het land komen en een wandeling maken bij de oude vuurtoren. De oude mannen in het grote rookhok van Van der Werff zijn het daar wel mee eens, maar: „Schrijf maar op dat het hier heel saai is, dan blijft het hier ook lekker rustig.”